IV SA/Wr 144/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę [...] na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz utraty statusu osoby bezrobotnej, jako wniesioną po terminie. Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 10 kwietnia 2013 r. z pouczeniem o prawie wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od daty doręczenia tego orzeczenia. W dniu 17 kwietnia 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie wniosku. Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r., które wpłynęło do tutejszego Sądu w dniu 29 kwietnia 2013 r., Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącego adwokata [...] W dniu 15 maja 2013 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym samym dniu pełnomocnik skarżącego złożył również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 18 marca 2013 r. Postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywrócił termin do wniesienia zażalenia i zarządził przekazanie sprawy wraz z "Zażaleniem" Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Niezależnie od powyższego, pismem z dnia 15 maja 2013 r., pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. We wniosku podniósł, że skarżący działający wówczas bez pełnomocnika działał w przekonaniu, że składa skargę do właściwego organu. Skarżący nie posiada wykształcenia wyższego prawniczego, jest bezrobotny i utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący jest osobą samotną i niepełnosprawną. Nie zrozumiał zawartego w zaskarżonej decyzji pouczenia. Nie wiedział, w jakim miejscu ma złożyć skargę i po raz pierwszy próbował to uczynić w siedzibie tutejszego Sądu w dniu 4 lutego 2013 r. Pracownik biura podawczego przyjął pismo skarżącego lecz następnie anulował tę czynność, informując stronę, że pismo należy złożyć w organie, który załatwiał sprawę. Skarżący zrozumiał powyższe pouczenie w ten sposób, że ma udać się do urzędu, w którym po raz pierwszy załatwiał sprawę i gdzie składał odwołanie. Pytał tryb złożenia skargi pytał również pracownika MOPS-u, który pouczył go, że powinien ją złożyć w PUP we W. W związku z tym w dniu następnym, tj. 5 lutego 2013 r., skarżący złożył skargę w PUP. Skarga została przyjęta przez Kancelarię PUP, co utwierdziło skarżącego w przekonaniu, że wniósł skargę do organu właściwego. W mylnym przekonaniu skarżący pozostawał aż do otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Przekonanie to należy jednak uznać za usprawiedliwione, biorąc pod uwagę brak wykształcenia skarżącego, jego trudną sytuację osobistą, niepełnosprawność oraz charakter sprawy. Pełnomocnik skarżącego zaznaczył przy tym, że po doręczeniu postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący nie pozostał bierny. Wystąpił z wnioskiem o wyznaczenie adwokata z urzędu, czym wykazał staranność, której należy wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Skarżący nie dopuścił się zatem niedbalstwa w swojej sprawie, co dotyczy również momentu wniesienia skargi. W piśmie z dnia 19 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego złożył wyjaśnienie dotyczące m.in. błędnej nazwy złożonego środka odwoławczego od postanowienia Sądu z dnia 18 marca 2013 r. wskazując, że zamiast "skargą kasacyjną" oznaczył go nazwą "zażalenie". Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 692/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć m.in. zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o jego przywrócenie. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Warunkami skuteczności takiego wniosku jest zaś: złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Zważyć nadto należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący uzasadni brak swojej winy (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 219). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że będąca przedmiotem skargi decyzja doręczona została na adres skarżącego w dniu 8 stycznia 2013 r. Odbiór przesyłki skarżący pokwitował osobiście. Skarga została złożona przez skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 5 lutego 2013 r. Organ I instancji nadał skargę do organu właściwego, tj. Wojewody D., w dniu 14 lutego 2013 r., a zatem to ta data decyduje o zachowaniu terminu do wniesienia skargi. Termin do złożenia skargi upływał w dniu 7 lutego 2013 r., w związku z czym wniesiona w dniu 14 lutego 2013 r. skarga niewątpliwie była spóźniona. W tym stanie rzeczy ustalić należało, czy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (wniesienia skargi), z jednoczesnym dokonaniem tej czynności został złożony w ustawowym terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, jak tego wymaga art. 87 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny wywieść, czy termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. został dochowany. W takim przypadku sąd administracyjny wydaje rozstrzygnięcie merytoryczne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 658/10, LEX nr 1096794), co niniejszym uczynił. Przy czym podkreślenia wymaga, że czynność procesowa w postaci sporządzenia i złożenia skargi została już w sprawie dopełniona. Sąd nie widział zatem podstaw ku temu, aby wzywać pełnomocnika skarżącego do złożenia skargi. Nadmienić jedynie można, że do akt sprawy zostało złożone, sporządzone przez pełnomocnika skarżącego, uzupełnienie skargi. W ocenie Sądu, w oparciu o wcześniej przywołane normy prawne, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia jednakże wymaga, że tylko niektóre z okoliczności w nim przedstawionych mogły zostać potraktowane przez Sąd jako takie, które dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. Sąd uwzględnił fakt, iż nieporadność życiowa i kłopoty zdrowotne skarżącego spowodowały uchybienie terminu. Tym bardziej w sytuacji, kiedy intencją skarżącego było niewątpliwie wniesienie skargi w ustawowym terminie. Świadczy o tym fakt, że skargę choć w niewłaściwym organie administracyjnym złożył przed upływem 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Z dołączonej przez skarżącego do akt niniejszej sprawy dokumentacji medycznej wynika nie tylko nienajlepszy ogólny stan zdrowia skarżącego, lecz co jest najistotniejsze dla rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu to to, że skarżący od 2006r. leczony jest przez lekarzy z Poradni Zdrowia Psychicznego, pozostając nadal pod opieką tejże Poradni. Świadczą o tym zaświadczenia z Wojewódzkiego Zespołu Specjalistycznej Opieki Zdrowotnej Poradni Zdrowia Psychicznego we W. z dnia 24 września 2012 r., oraz z dnia 11 grudnia 2012 r., a także zaświadczenia lekarskie z dnia 11 stycznia 2013r. i z dnia 28 stycznia 2013 r., które także potwierdzają występowanie u skarżącego problemów związanych ze zdrowiem psychicznym oraz przebywanie w/w pod opieką specjalisty z dziedziny psychiatrii. Powyższe ustalenia pozwalają tym samym Sądowi na stwierdzenie, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Orzekając w okolicznościach niniejszej sprawy, Sad miał także na względzie, że pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko w kwestii przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, pozbawiałoby stronę prawa rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe prawa jednostki, w tym uprawnienia do skutecznej ochrony sądowej. Na marginesie dodać należy, że biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał za zbędne osobne wypowiadanie się w kwestii z wniosku z dnia 15 maja 2013 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.