IV SA/Wr 15/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 maja 2011 r. w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], [...], po rozpatrzeniu odwołania D. P. od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [..., nr [...] zobowiązującej do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, K. P. i B. P. w okresie do 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 7150, 00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], nr [...] na rzecz K. P. i B. P. zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w łącznej kwocie 650, 00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2008r. do 30 września 2009 r. Po upływie okresu świadczeniowego organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję, w której zobowiązał D. P. do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym- K. P. i B. P. w okresie do 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 7 150, 00 zł. D. P. odwołał się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołania powołał się na okoliczność systematycznego opłacania, bezpośrednio do rąk byłej żony – E. K., alimentów. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl art. 27 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponadto, zgodnie z art. 2 pkt 2 powołanej ustawy, bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie dwóch ostatnich miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, odpowiednio zaś w myśl art. 2 pkt 3 ustawy, dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Jak wynika z akt sprawy, D. P. jest na mocy wyroków sądowych zobowiązany do alimentów względem dzieci - K. P. i B. P. W myśl powołanych przepisów, egzekucja tych alimentów okazała się bezskuteczna i tym samym D. P. uzyskał status dłużnika alimentacyjnego. Na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 15 lipca 2009 r. na rzecz K. P. i B. P. zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 650, 00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2008r. do 30 września 2009 r. Z kolei, po zakończeniu okresu świadczeniowego, tj. po 30 września 2009 r. organ pierwszej instancji, stosownie do treści art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy, wydał zaskarżoną decyzję, na mocy której zobowiązał Odwołującego się do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym w okresie do 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 7 150, 00 zł. Kolegium podkreśliło, że obowiązujące w powyższym zakresie przepisy ustawy zobowiązują organ do wydania decyzji nakładającej na dłużnika alimentacyjnego obowiązek zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, ilekroć organ ten ustali, że zakończył się okres świadczeniowy, na jaki zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stwierdzenie przesłanek, mających charakter konkretny i sprawdzalny, określonych w art. 27 ustawy przesądza zatem o treści decyzji. W sprawie również podzielono stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące niemożności uwzględnienia, na tym etapie sprawy, przekazywanych przez D. P. kwot, jako kwot alimentów świadczonych na rzecz dzieci. Skoro nie były one przekazywane jako alimenty, niezbędne jest w tym zakresie uzyskanie wyroku sądu zawierającego w tym przedmiocie stosowne rozstrzygnięcie. Jednocześnie Kolegium poinformowało, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów oraz 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Ponadto, w myśl art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Podkreślono, że zastosowanie powołanych przepisów wymaga jednakże odrębnego wniosku dłużnika alimentacyjnego i jest możliwe po wydaniu decyzji zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W obu przypadkach, określonych w art. 30 ustawy, zastosowanie ulgi jest uzależnione od uznania organu rozpatrującego wniosek. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu D. P. powtórzył swoje zarzuty zawarte w postępowaniu odwoławczym, mianowicie, że systematycznie opłacał alimenty – bezpośrednio do rąk byłej żony – E. K. Uważa, że to właśnie ją należy zobowiązać do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Zarzucił ponadto, że nie był należycie informowany o wszczęciu postępowania administracyjnego w jego sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zasady wypłaty świadczeń reguluje ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 1, poz. 7 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 tej ustawy postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1). Warunkiem przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji alimentów, która zachodzi w sytuacji, gdy w wyniku egzekucji w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Okoliczność tę potwierdza, stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy, zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Decyzja o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego na K. P. i B. P. na okres od 1 listopada 2008 r. do 30 września 2009 r. w łącznej kwocie 650 zł została wydana przez organ I instancji w dniu 15 lipca 2009r. Przepisy rozdziału 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pt. "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Norma art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazać dłużnikowi alimentacyjnemu informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Takie sformułowanie ustawy jednoznacznie wskazuje, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należy wskazać, że pod zawartą w końcowej części egzemplarza decyzji z dnia 15 lipca 2009r. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego umieszczono również nazwisko – D. P. Z akt sprawy wynika, że w okresie świadczeniowym organ wypłacił osobom uprawnionym łącznie kwotę 7.150,00 zł. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (ust. 1a). Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję alimentacyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z treści przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że decyzja o zwrocie wypłaconego świadczenia stanowi konsekwencję decyzji przyznającej to świadczenie. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Z dokonanych przez orzekające w sprawie organy administracji ustaleń nie wynika, by w okresie świadczeniowym została wyegzekwowana jakaś kwota. Komornik nie przekazał organowi żadnych kwot na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący zarzucił w toku postępowania, jak i w skardze, że płacił zasądzone alimenty. Z ustaleń organu poczynionych w postępowaniu administracyjnymi (na rozprawie przedstawiono na tę okoliczność stosowne dokumenty) wynika, że skarżący przekazywał, na rzecz przedstawiciela ustawowego dzieci – E. K. w drodze przelewów bankowych różne kwoty pieniężne, które jednak nie zostały opisane (oznaczone) jako alimenty na rzecz uprawnionych. W związku z tym organy prawidłowo uznały, że jedynym podmiotem, który może miarodajnie rozstrzygnąć kwestię sposobu kwalifikacji wpłaconych kwot jest sąd. Nadto wskazać należy, że organ właściwy wierzyciela dokonuje ustaleń odnośnie bezskuteczności egzekucji, jako przesłanki przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w oparciu o zaświadczenie komornika. Komornik jest przy tym związany wnioskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do badania ani zasadności, ani też wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Dopóki więc w obrocie prawnym pozostaje decyzja o przyznaniu świadczenia i nie orzeczono w odpowiednim postępowaniu o zwrocie przez osobę uprawnioną nienależnie wypłaconego świadczenia, to wypłacone kwoty stanowią świadczenie podlegające zwrotowi stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy, a osobą zobowiązaną jest dłużnik. Nie znalazły również potwierdzenia zarzuty skargi o nienależytym informowaniu skarżącego o toczącym się w jego sprawie postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że poinformowano go zarówno o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku zwrotu należności alimentacyjnych, doręczono mu decyzje (które skarżący kwestionował w postępowaniu odwoławczym oraz sądowym). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.