IV SA/Wr 153/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H.K. i Z. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 153/12 w sprawie ze skargi H. K. i Z. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie anulowania zameldowania w miejscu pobytu stałego postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 153/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi H. K. i Z. K., dalej skarżący, na decyzję Wojewody D. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie anulowania zameldowania w miejscu pobytu stałego. Postanowienie jest prawomocne od dnia 12 lipca 2013 r. Powyższe postanowienie wraz z uzasadnieniem i prawidłowym pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia zostało doręczone odrębnymi przesyłkami zarówno H. K. i Z. K. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że obie przesyłki odebrała H. K. w dniu 7 maja 2013 r. (k. 198 i 199). Postanowienie Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. zostało również doręczone adwokatowi W. B. w dniu 18 kwietnia 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 195). Pismem z dnia 7 listopada 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W., w związku z pismem skarżących, cofnęła decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. o wyznaczeniu ww. adwokata pełnomocnikiem z urzędu skarżących i wyznaczyła nowego pełnomocnika w tej sprawie adwokata dra M. B. Pełnomocnik skarżących adwokat dr M. B., pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tut. Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 5 stycznia 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W., w związku z pismem adwokata dra M. B., cofnęła decyzję z dnia 7 listopada 2013 r. o wyznaczeniu ww. adwokata pełnomocnikiem z urzędu skarżących i wyznaczyła nowego pełnomocnika w tej sprawie adwokata D. K. - S. W dniu 7 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących adwokat D. K. – S. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. Pełnomocnik skarżących nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 153/12, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną, bowiem została złożona z uchybieniem ustawowego terminu i nie został jednocześnie złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 24 lutego 2014 r. W dniu 27 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących wyznaczony z urzędu wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tut. Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. Do wniosku dołączył skargę kasacyjną od ww. postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że składając skargę kasacyjną w dniu 7 lutego 2014 r. nie uchybił terminowi do złożenia skargi, bowiem złożył ją w terminie 30 dni od daty ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu. Podał, że zostało mu doręczone zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej we W. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 10 stycznia 2014 r. Następnie w dniu 14 stycznia 2014 r. zostały mu udostępnione akta i mógł zapoznać się ze sprawą. Podał, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, czyli nie później niż w dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 725/10, niepubl.). Zatem podniósł, że składając skargę kasacyjną w dniu 7 lutego 2014 r., tj. przed upływem 30 dni od rzeczywistej możliwości zapoznania się z aktami sprawy nie uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie art. 87 § 2 i § 4 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz równoczesnego z wnioskiem dokonania czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. przed sądami administracyjnymi spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Natomiast art. 175 § 1 p.p.s.a. wprowadza wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. zostało doręczone skarżącym w dniu 7 maja 2013 r. (k. 198 i 199). Zatem trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 6 czerwca 2013 r. (czwartek). Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżących adwokat D. K. – S.. Jak podał pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu zostało mu doręczone w dniu 10 stycznia 2014 r. Następnie w dniu 14 stycznia 2014 r. zapoznał się z aktami sprawy. W dniu 7 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tut. Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 r. został złożony w dniu 27 lutego 2014 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt SK 17/12, (lex nr 1354495) wskazał, że "zgodnie z art. 175 p.p.s.a. skarga kasacyjna ma być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Warunek ten, w przypadku strony korzystającej z prawa pomocy, może być spełniony dopiero wtedy, gdy pełnomocnik zostanie jej wyznaczony. Jeśli następuje to po upływie wskazanego w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w obowiązującym stanie prawnym interpretowanym w zgodzie z Konstytucją konieczne jest zatem, by: a) nastąpiło przywrócenie terminu oraz b) powstała efektywna możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, bo taka jest ratio art. 177 § 1 p.p.s.a." Trybunał Konstytucyjny zajął wyraźne stanowisko, że zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują tylko siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu umożliwia art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie w stosunku do strony, która nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ ustanowienie dla niej pełnomocnika w ramach prawa pomocy nastąpiło już po upływie tego terminu, co jest rozumiane i kwalifikowane jako niezawinione uchybienie terminowi. Stworzenie możliwości sporządzenia skargi kasacyjnej w terminie porównywalnym z tym, jakim dysponuje strona mająca pełnomocnika z wyboru umożliwia art. 87 § 1 p.p.s.a. Natomiast występujące w nim określenie "od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu" zobowiązuje Sąd do ustalenia w każdym konkretnym przypadku, czy i kiedy przyczyna uchybienia ustała, a ustaje ona wtedy, gdy pełnomocnik uzyskuje realną możliwość wniesienia skargi kasacyjnej." Trybunał Konstytucyjny uznał za trafną wykładnię, zgodnie z którą przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma realną (rzeczywistą) możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, i od tej chwili (stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a.), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz skarga kasacyjna powinny być wniesione do sądu w ciągu siedmiu dni. W takim wypadku czas na sporządzenie skargi kasacyjnej jest uwarunkowany konkretnymi okolicznościami danej sprawy (np. możliwością zapoznania się pełnomocnika z dokumentami, koniecznymi konsultacjami ze stroną, którą ten pełnomocnik reprezentuje itp.). Sprawia to, że czas na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu nie zawsze jest tożsamy z siedmiodniowym terminem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczonym art. 87 § 1 p.p.s.a. Jednakże czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, co jest uzasadnione z kolei treścią art. 177 § 1 p.p.s.a i charakterem przewidzianego w nim terminu. Tym samym faktycznie czas na złożenie skargi kasacyjnej może być krótszy niż 30 dni, o których mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a., gwarantując wszakże efektywność prawa do złożenia skargi kasacyjnej. Trybunał wskazał, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazany w art. 177 §1 p.p.s.a., biegnie dla każdej ze stron (strony reprezentowanej przez pełnomocnika z wyboru i pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy) od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W końcowej części uzasadnienia ustosunkował się także do praktyki sądów, na którą wskazuje również pełnomocnik skarżących we wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z którą ustawowy 30-dniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej biegnie dla osoby ubiegającej się o prawo pomocy dopiero od chwili wyznaczenia jej pełnomocnika z urzędu. Trybunał jednak wskazał, że taki sposób wykładni musi nasuwać wątpliwości co do zachowania równowagi procesowej strony korzystającej z tego prawa i strony mającej pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyższe wywody stwierdzić należy, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Badając wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd jest zobligowany dokonać oceny, kiedy istniała realna możliwość sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a w konsekwencji ustalenia od kiedy rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia tego wniosku. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podał, że w dniu 10 stycznia 2014 r. zostało mu doręczone zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie. Zatem skarga kasacyjna złożona do tut. Sądu w dniu 7 lutego 2014 r. została wniesiona w terminie 30 dni od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu w sprawie. Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 stycznia 2014 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, zatem z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, i od tej daty należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który upłynął w dniu 21 stycznia 2014 r. (wtorek). Skoro wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności został złożony w dniu 27 lutego 2014 r., to stwierdzić należy, że nastąpiło to już po upływie wyżej zakreślonego terminu. Wskazać również należy, że przyjmując nawet liberalne podejście do ustalenia daty, od której rozpoczął się bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, polegające na przyjęciu, że pełnomocnik skarżących uzyskał realną możliwość sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej w dniu faktycznego jej wniesienia do tut. Sądu, a zatem w dniu 7 lutego 2014 r., to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 14 lutego 2014 r. (piątek). Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony w dniu 27 lutego 2014 r. został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. i jako spóźniony podlega odrzuceniu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.