IV SA/Wr 163/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi J. H. i Z. H. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] .r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego I. uchyla postanowienie I i II instancji, II. dalej idąca skargę odrzuca. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Gimnazjum Nr [...] we W. , na podstawie art. 106 § 6 kpa w związku z art. 90n ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2004r. o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2004r. Nr 281, poz. 2781) wydał negatywną opinię w sprawie przyznania uczennicy J. A. H. świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu [...] r. wpłynął wniosek J. H. w sprawie przyznania stypendium szkolnego. Z przedstawionej przez rodzica dokumentacji wynika, że rodzina uczennicy nie spełnia kryteriów uzyskania stypendium określonych w § 4 pkt 1 Regulaminu przyznawania i przekazywania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów, słuchaczy i wychowanków zamieszkałych na terenie Gminy W. , tj. miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia przekracza kwotę [...] zł. W zażaleniu na to postanowienie J. i Z. H. podnieśli, iż z dokumentacji, którą przedstawili jednoznacznie wynika, iż dochód na jednego członka ich czteroosobowej rodziny wynosi [...] zł, a więc nie przekracza ustawowej kwoty 316 zł. Dodali, że kwota [...] zł została uzyskana poprzez zsumowanie kwoty dochodu [...] zł i kwoty dodatku mieszkaniowego [...] zł (który nie jest im wypłacany tylko przelewany na konto administracji mieszkaniowej A. [...] ). Z informacji, jaką uzyskali w MOPS wynika jednoznacznie, że kwota uzyskiwanych dochodów (dochodów przypadających na 1 członka rodziny), uprawnia ich rodzinę do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Wskazali, że mają również drugą córkę, która uczęszcza do szkoły. Z kolei J. H. oprócz tego, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku jest również przewlekle chora (nadciśnienie, astma, przewlekła choroba wątroby). Jak dalej podnieśli, dodatek mieszkaniowy, o którym mowa powyżej jest świadczeniem powszechnym w kraju, na skutek występowania bardzo wysokiego poziomu bezrobocia i niskich dochodów uzyskiwanych przez większość społeczeństwa. Dotyczy to szczególnie ludzi w wieku produkcyjnym, którzy mają na utrzymaniu rodziny, a w szczególności uczące się dzieci. Przy dochodach ok. 1000-1200 zł miesięcznie na cztero, pięcioosobową rodzinę jest niemożliwością (mieszkając w mieście), żeby nie pobierać dodatku mieszkaniowego, gdyż czynsz bez przyznania dodatku pochłania ponad połowę wynagrodzenia - ok. 600 zł. miesięcznie. Dochodzą do tego opłaty za energię elektryczną i gaz - ok. 100zł miesięcznie. Niemożliwym jest więc przeżyć w cztery, pięć osób za 300-400 zł miesięcznie. Z reguły jest tak, że im niższy dochód rodziny, tym wyższy jest dodatek mieszkaniowy. Wskazali też, iż jest możliwe, że wielu starających się o stypendium szkolne dla swoich dzieci nie podaje faktu korzystania z dodatku mieszkaniowego. Poza tym stwierdzili, że należy udowodnić stosownymi materiałami i dokumentami to, że wszyscy uczniowie, którzy uzyskali stypendium znajdują się w gorszej sytuacji materialnej, niż ten uczeń, któremu prawa do stypendium odmówiono. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 144 i 138 § 1 pkt 1 kpa Prezydent W. utrzymał w mocy postanowienie dyrektora Gimnazjum Nr [...] we W. . W uzasadnieniu postanowienia organ orzekający wskazał, że w dniu [...] r. do Gimnazjum Nr [...] wpłynął wniosek [...] H. o przyznanie stypendium szkolnego J. H. , uczennicy tego Gimnazjum, w roku szkolnym [...] . W toku postępowania stwierdzono, że w miesiącu [...] r. (miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku), dochód netto w rodzinie J. H. wynosił [...] zł. Nadto podano, że przy obliczaniu dochodu netto brano po uwagę zarobki netto Z. H. ([...] zł), zasiłek rodzinny ([...] zł), dodatek mieszkaniowy ([...] zł). Zaś całkowity dochód netto w [...] r. w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł [...] zł na osobę. W dniu [...] r. do organu prowadzącego wpłynęło odwołanie J. H. od decyzji Prezydenta W. nr [...] w sprawie odmowy przyznania stypendium szkolnego J. H. , uczennicy Gimnazjum Nr [...] we W. , w roku szkolnym [...] . Wydział Edukacji Urzędu Miejskiego W. przekazał odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, celem rozpatrzenia sprawy. W dniu [...] r. do wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego W. wpłynęło zażalenie J. H. na negatywną opinię Dyrektora Gimnazjum Nr [...] , który po zapoznaniu się z sytuacją materialną rodziny ustalił, że miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie wynosi [...] zł czyli przekracza kwotę 316 zł. Przekroczenie tej kwoty czyni, iż uczennica J. H. nie jest uprawniona do otrzymania stypendium szkolnego w ramach "Narodowego Programu Stypendialnego" w roku szkolnym [...] . Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli J. i Z. H. , powtarzając argumenty zawarte w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny nie może oprzeć tej kontroli o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), określającym zakres kognicji sądu administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia do sądu mogą być m. in. wskazane w tym przepisie postanowienia. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...] , utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Gimnazjum Nr [...] we W. z dnia [...] r. Postępowanie administracyjne w tej sprawie toczyło się z naruszeniem jednej z podstawowych reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, odnoszącej się do jego ram czasowych. Chodzi tu w istocie rzeczy o wszczęcie postępowania administracyjnego wyznaczające ciąg czynności podejmowanych przez organ administracyjny łącznie ze sposobami załatwiania sprawy administracyjnej. Akta sprawy wskazują, że całe postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone bez jego wszczęcia. Przekonuje o tym układ czynności rozpoczynających postępowanie. W dniu [...] r. do Gimnazjum Nr [...] we Wrocławiu wpłynął wniosek J. H. o przyznanie stypendium szkolnego J. H. . Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor tego Gimnazjum wydał opinię negatywną w sprawie przyznania uczennicy świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Z kolei decyzją z dnia [...] r., od której odwołała się J. H. , Prezydent W. odmówił przyznania stypendium szkolnego J. H. . Zaś w dniu [...] r. do Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego W. wpłynęło zażalenie na w/w postanowienie Dyrektora Gimnazjum, po którego rozpatrzeniu postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent W. utrzymał je w mocy. Należy w związku z tym stwierdzić, iż postępowanie incydentalne opierające się na przepisie art. 106 § 5 kpa w związku z art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) powinno zostać przeprowadzone w ramach wszczętego postępowania administracyjnego. Natomiast w niniejszej sprawie w zupełnie bezpodstawny sposób rozpoczyna ono ciąg czynności, o jakich wyżej była mowa. Przepis art. 106 § 1 kpa stanowi, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę (§ 2). § 3 tego artykułu mówi, iż organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (§ 5). Z kolei zgodnie z treścią art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznawane na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, po zasięgnięciu opinii odpowiednio dyrektora szkoły, kolegium nauczycielskiego, nauczycielskiego kolegium języków obcych, kolegium pracowników służb społecznych lub ośrodka, o którym mowa w art. 90b ust. 3 pkt 2. Wykazane nieprawidłowości powodują, że wadliwe jest nie tylko postanowienie pierwszoinstancyjne ale i odwoławcze. Tak więc, z przyczyn wskazanych wyżej, nastąpiła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ze względu na charakter orzeczenia Sąd nie orzekł w przedmiocie jego wykonania. Rozstrzygniecie w pkt II znajduje uzasadnienie w tym, iż na rozprawie w dniu 25 lipca 2006r. Sąd stwierdził, że pismo wzywające do usunięcia braków formalnych skargi przez jej podpisanie przez obojga skarżących nie zostało podjęte w terminie, pomimo podwójnego awizowania, w związku z czym zobowiązał skarżącą do przekazania mężowi, iż po powrocie z urlopu, który potrwać miał [...] tygodnie, wzywany jest do niezwłocznego podpisania skargi złożonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Pomimo tego zobowiązania Z. H. skargi nie podpisał. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro zaś skarga winna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, tj. zawierać m.in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Wobec bezskutecznego wezwania skarżącego w zakreślonym przez Sąd terminie do usunięcia braku formalnego skargi, na podstawie art. 58 §1 pkt 3 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało odrzucić, co postanowiono na wstępie.