IV SA/Wr 164/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) – po rozpatrzeniu odwołania D. W., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] 2012 r., nr [...], orzekającej o odmowie wymeldowania I. G. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy K. [...] we W. – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że postępowanie w sprawie wymeldowania I. G. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ulicy K. [...] we W., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wszczęte zostało na wniosek D. W., najemcy przedmiotowego lokalu. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W trakcie postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy. D. W. jest najemcą lokalu położonego przy ulicy K. [...] we W. Fakt ten ustalono na podstawie umowy najmu nr [...] z dnia [...] 1995 r. oraz aneksu nr [...] do umowy najmu samodzielnego lokalu mieszkalnego. Wniosła o wymeldowanie I. G. z miejsca pobytu stałego podając, że wyżej wymieniona została wprowadzona do lokalu w 2005r., przez eksmałżonka, który bez jej zgody zameldował I.G. w lokalu. Uzasadniając konieczność zameldowania I. G. podała, że M.W. jest inwalidą z głębokim niedowidzeniem, potrzebuje jej wsparcia i pomocy, którego ona mu udzieli. Dalej podniosła, że organ meldując I. G. w lokalu naruszył jej prawa jako współnajemcy lokalu. Zaznaczyła, że pomimo złożenia przez nią zastrzeżenia o niemeldowaniu osób przez M. W. w lokalu, który razem zajmowali, Prezydent W. dokonał zameldowania I. G. w lokalu przy ulicy K. [...] we W. Podała, że umorzono postępowanie w sprawie zastrzeżenia możliwości zameldowania osób trzecich przez M. W. w lokalu. Zastrzeżenie to wniosła już 26 sierpnia 2005 r. Wnioskodawczyni dodała, że wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] 2004r., sygn. akt [...], orzeczono o rozwiązaniu ich małżeństwa, bez orzekania o mieszkaniu stron. W dniu 4 września 2012 r. zmarł M. W., dlatego zdaniem D.W. uległ zmianie stan sprawy i dalsze utrzymywanie zameldowania I. G. w lokalu jest niezasadne. W dniu 24 października 2012 r. zeznania do protokołu złożyła D.W. Podała, że podtrzymuje swój wniosek o wymeldowanie I. G. z jej mieszkania przy ulicy K. [...] we W. Oświadczyła, że wymieniona od 2005 r. zamieszkuje pod w/w adresem. W lokalu tym zajmuje pokój, w którym ma swoje rzeczy osobiste. I. G. posiada klucze do lokalu i ma do niego swobodny dostęp. Dodała, że wymieniona wprowadziła się do lokalu w 2005 r., by opiekować się jej byłym mężem. We wrześniu 2012 r. eksmałżonek zmarł, więc zamieszkiwanie jej w mieszkaniu straciło sens. Dnia 9 listopada 2012 r. oświadczenia do protokołu złożyła I. G. Podała, że od 8 lat zamieszkuje w lokalu przy ulicy K. [...] we W. Zajmuje tam pokój, w którym ma swoje rzeczy. W lokalu prowadzi gospodarstwo domowe i ponosi część kosztów związanych z użytkowaniem tego mieszkania. Posiada klucze do lokalu i ma do niego swobodny dostęp. Jest to miejsce, gdzie koncentrują się jej interesy życiowe. Prowadząc postępowanie organ przesłuchał świadka. G. P. podała, że jest sąsiadką stron i wie, że I. G. zamieszkuje w lokalu od kilku lat. Zajmuje tam jeden pokój, w którym ma swoje rzeczy. Ma do mieszkania swobodny dostęp. Zapoznając się z zebranym w sprawie materiałem D. W. podała, że I.G. zamieszkuje stale w lokalu od 7 lat i przez ten okres nie ponosiła żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Z tego względu mieszkanie jest zadłużone na kwotę ponad 15.000 zł. Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...], Prezydent W. orzekł o odmowie wymeldowania I. G. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy K.[...] we W., gdyż uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła D. W. kwestionując jej zasadność. Odwołująca podniosła, że nie zgadza się z wydaną przez Prezydenta Miasta W. decyzją i wnosi o jej uchylenie. Podała, że w dniu 16 stycznia 2008 r. Prezydent W., bez jej zgody i wiedzy, naruszając art. 32 Konstytucji RP dokonał zameldowania I. G. na pobyt stały, za wnioskiem jedynie M. W. - współnajemcy. Zgodnie z umową najmu w tej dacie zarówno D. W. i M. W. byli współnajemcami lokalu. Posiadali więc równorzędne prawo w stosunku do działań związanych z danym lokalem. Zanegowała dokonanie przez Prezydenta W. zameldowania I.G. czynnością materialno-techniczną. Zdaniem skarżącej ta czynność naruszyła jej prawa jako współnajemcy lokalu. Z uwagi na fakt, że M. W. zmarł w dniu 4 września 2012r. jedynym najemcą lokalu, pozostała D. W. Dlatego wniosła o wymeldowanie I. G. nie wyrażając zgody na dalsze przebywanie wymienionej w lokalu przy ulicy K. [...] we W. Zakwestionowała zeznania świadka podając, że G. P. nie jest ich sąsiadką, a jedynie zamieszkuje na tym samym piętrze. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, co następuje. W trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano materiału dowodowego świadczącego o trwałym opuszczeniu przez I. G. miejsca pobytu stałego, ewentualnie dowodów potwierdzających fakt, iż wyżej wymieniona skoncentrowała swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Z materiału dowodowego wynika, że I. G. od 2005 r. mieszka w lokalu, ma tam swoje rzeczy i ma do niego swobodny dostęp. Fakt zamieszkiwania wymienionej w lokalu został potwierdzony zeznaniami strony a także zeznaniem świadka na piśmie. Nie kwestionuje tego faktu sama skarżąca. We wniosku o wszczęcie postępowania i w pismach składanych w trakcie postępowania podała, że I. G. stale od 2005 r. zamieszkuje w lokalu przy ulicy K. [...] we W. Zajmuje w lokalu jeden pokój, w którym posiada swoje rzeczy osobiste i ma do lokalu swobodny dostęp. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego dokonania zameldowania I. G. w lokalu na podstawie czynności materialno-technicznej bez jej zgody, czym organ naruszył jej uprawnienia jako współnajemcy lokalu wyjaśniono, iż zarzut ten jest chybiony. Zgodnie z art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu wówczas obowiązującym - osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Natomiast przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. ( art. 9 ust. 2a ustawy). W dacie dokonania zameldowania tytuł prawny do lokalu, a więc umowa najmu przysługiwała zarówno skarżącej jak i jej byłemu mężowi. Zatem każde z nich było uprawnione do potwierdzenia na zgłoszeniu meldunkowym faktu pobytu osoby zgłaszającej się do zameldowania. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego złożenia przez D. W. zastrzeżenia, by organ meldunkowy nie dokonywał zameldowania osób trzecich w lokalu przy ulicy K. [...] we W., także nie zasługuje on na uwzględnienie. Ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Żadnego znaczenia w sprawach meldunkowych nie mogą mieć czynione wobec organu administracji publicznej zastrzeżenia właściciela czy najemcy (współwłaściciela, czy współnajemcy) nieruchomości w kwestii podejmowania czynności meldunkowej. Osoba czyniąca takie zastrzeżenie odnośnie rejestrowania pod określonym adresem jakichkolwiek osób bez względu na to, czy tam faktycznie przebywają nie jest uprawniona do tego (brak podstaw prawnych dla takich czynności). Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje dotyczące danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem o zameldowanie faktycznie zamieszkuje w lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. Zdaniem organu odwoławczego, chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez Prezydenta W. prawa D. W. jako współnajemcy lokalu. Zdaniem skarżącej naruszenie jej praw polegało na tym, że organ meldunkowy dokonując zameldowania I. G. w lokalu nie zapytał skarżącej, czy wyraża zgodę na przebywanie i zameldowanie jej w lokalu. W aktualnym stanie prawnym do dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania nie jest wymagane potwierdzenie faktu pobytu strony przez wszystkich współnajemców lokalu, wystarczy potwierdzenie przez jednego. Organ winien wyjaśnić, czy w dacie zgłoszenia zameldowania istotnie dana osoba faktycznie przebywa w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Gdy właścicielem jest więcej niż jedna osoba, to każda z nich jest uprawniona do potwierdzenia faktu przebywania w lokalu przez inną osobę. Natomiast w postępowaniu o wymeldowanie bada się przesłanki wynikające z treści art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831). W rozpatrywanej sprawie zamiar I. G. nie budzi wątpliwości. W swoim oświadczeniu z dnia 9 listopada 2012 r. podaje, że od 8 lat zamieszkuje w lokalu przy ulicy K. [...] we W.W lokalu tym zajmuje jeden pokój i ma tam swoje rzeczy osobiste. Posiada klucze do mieszkania i ma do niego swobodny dostęp. Pod tym adresem koncentrują się jej interesy życiowe. W ocenie organu nie została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mówiąca o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Postępowanie w sprawie wymeldowania nie rozstrzyga spornych kwestii odnośnie uprawnień do zamieszkiwania, jak również roszczeń z tytułu zajmowania lokalu. Sporów w tym zakresie należy dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Za niezasadny uznano zarzut skarżącej dotyczący kwestionowania zeznań złożonych przez świadka. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie D. W. z dnia 28 listopada 2012 r. z którego wynika, że zapoznała się z zebranym w sprawie materiałem i nie wnosi żadnych uwag do przeprowadzonego postępowania. Uzupełniła materiał dowodowy o oświadczenie z którego wynika, że I. G. od 7 lat stale zamieszkuje w lokalu, ale nie ponosi kosztów jego utrzymania. W związku z powyższym lokal jest zadłużony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest niezasadna. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 1 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 13 poz. 993 ze zm.). Artykuł 15 ust. 1 tej stanowi, że osoba, która opuszcza miejsc pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku, gdy osoba taka nie dopełni tego obowiązku organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie jej wymeldowania (art. 15 ust. 2 powołanej ustawy). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wobec tego uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania danej osoby badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01, orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje orzeczenie Trybunał Konstytucyjny wskazał, m.in., iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że I. G. od 2005 r. mieszka w przedmiotowym lokalu, ma w nim swoje rzeczy i swobodny doń dostęp. Fakt zamieszkiwania zainteresowanej w tym lokalu został potwierdzony zeznaniami strony, a także pisemnym zeznaniem świadka. Skarżąca nie kwestionuje tej okoliczności, wręcz przeciwnie, we wniosku o wszczęcie postępowania i w pismach składanych w trakcie postępowania potwierdza wskazane fakty. Zgromadzone w sprawie dowody zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, szczególnie przez organ II instancji. Wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organy słusznie uznały, że w sprawie brak jest faktycznych i prawnych podstaw do podjęcia decyzji o wymeldowaniu zainteresowanej z miejsca stałego pobytu. Zatem za nieuzasadnione - w okolicznościach sprawy - należy uznać te zarzuty, które zmierzały do wykazania, że w postępowaniu o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego zachodziła potrzeba badania prawidłowości czynności prowadzącej do zameldowania zainteresowanej w spornym lokalu. Powyższe wykraczało poza granice rozstrzyganej sprawy. Wyjaśnieniom organu w tym zakresie należy przypisać zatem walor wyłącznie informacyjny. Wbrew zastrzeżeniom podniesionym w skardze ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienie czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan istniejący, nie ma znaczenia, czy osoba odnośnie której toczy się postępowanie o wymeldowywanie uczestniczy w dopłacaniu do kosztów utrzymania lokalu, a także, czy ponosi inne ciężary związane z funkcjonowaniem danego lokalu. Stosownie do wyżej cytowanego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła - trwale i dobrowolnie - miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie administracyjne nie zawiera uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Wszelkie czynności procesowe były podejmowane przez organy w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Również organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Podnoszona przez skarżącą okoliczność braku uprawnień do zajmowanego lokalu nie ma w sprawach dotyczących ewidencji znaczenia. Jak już bowiem wcześniej wyjaśniono jedyną przesłanką umożliwiająca o orzeczeniu wymeldowania jest stałe i dobrowolne opuszczenie danego lokalu. Zatem dopóki dana osoba faktycznie zamieszkuje w lokalu nie można jej skutecznie wymeldować. Orzeczenie o wymeldowaniu będzie możliwe, gdy zainteresowana opuści przedmiotowy lokal, przy czym bez znaczenia jest czy dokona tego dobrowolnie, czy w wyniku wykonania prawomocnego wyroku sądu o eksmisji. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. H.B.15.07.2013 r.