IV SA/Wr 167/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu 9 marca 2021 r. K. S. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca), reprezentowany przez radcę prawnego, złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Ż. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem S. S., urodzonym 9 grudnia 1953 r. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. (nr [...]) działający z upoważnienia Wójta Gminy Ż., Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. W wyniku odwołania od wspomnianej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) decyzją z. dnia [...] sierpnia 2021 r. (nr [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W ramach zaleceń, organ drugiej instancji wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu udokumentowania występujących chorób u niepełnosprawnego brata wnioskodawcy (m.in. cukrzycy), jak też ustalenia zakresu opieki, jakiej on wymaga. Mianowicie, mając na uwadze wyjaśnienia wnioskodawcy odnośnie do konieczności dokonywania bratu pomiarów poziomu cukru, który jest niepełnosprawny w stopniu znacznym w związku z chorobą narządu wzroku (symbol przyczyny niepełnosprawności - 04-0) organ odwoławczy stwierdził, iż konieczne jest wyjaśnienie jak często wymagane jest dokonywanie pomiaru poziomu. Natomiast w związku z twierdzeniem wnioskodawcy, że jego brat wymaga pomocy przy dawkowaniu i podaniu leków, organ odwoławczy stwierdził, że należy wyjaśnić i udokumentować stosownymi dokumentami wystawionymi przez lekarza, jakie lekarstwa (w jakiej formie - płynna, stała, zastrzyki) i w jakich dawkach przyjmuje brat strony, a przy tym czy może zażyć te leki samodzielnie, jeżeli zostaną wcześniej przygotowane przez inną osobę. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji ponownie odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, o czym orzekł w decyzji z dnia [...] października 2021 r. (nr [...]). Z przedstawionych w tej decyzji ustaleń faktycznych wynika, że niepełnosprawny jest bezdzietnym kawalerem, a jego rodzice nie żyją. Na podstawie wyników wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 kwietnia 2021 organ pierwszej instancji odnotował, że S. S., pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, sam pali w piecu i przynosi drewno na opał, gotuje obiady i uczy brata gotować. Zapytany o to, czy brat się nim opiekuje, oświadczył, że "brat dawkuje mu leki i dopiero uczy się nim opiekować". Wnioskodawca nie był obecny przy przeprowadzaniu wywiadu w dniu 3 czerwca 2021 r. bo zgodnie z oświadczeniem podopiecznego "wyjechał pomóc przy drzewie, bo nie ma ludzi chętnych do pracy". Podczas kolejnego wywiadu środowiskowego jaki został przeprowadzony w dniu 20 kwietnia 2021 r. z udziałem wnioskodawcy ustalono, że strona pomaga bratu przy przygotowywaniu posiłków, przygotowuje opał, robi zakupy, dawkuje leki, regularnie sprawdza poziom cukru, umawia brata na wizyty lekarskie i pielęgnacyjne. Brat wnioskodawcy, pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności, samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe, sam spożywa posiłek, dba o higienę, sam korzysta z toalety, samodzielnie się ubiera oraz samodzielnie się porusza. Poza tym może liczyć na wsparcie byłej bratowej i bratanicy. Strona nadto oświadczyła, że na co dzień zakrapia bratu oczy rano i wieczorem, ale przeważnie brat sam chce sobie zakropić oczy. Oprócz kropli do oczu brat wnioskodawcy nie przyjmuje żadnych innych leków. Z przyjętych w decyzji ustaleń wynika, że strona opiekuje się bratem odkąd ten jest niewidomy, natomiast problemy brata ze wzrokiem nasiliły się w 2014 r., wtedy też uzyskał on orzeczenie o niepełnosprawności, a wnioskodawca musiał się całkowicie zaopiekować bratem. Odwołując się do argumentacji przedstawionej przez stronę organ zrelacjonował, że wnioskodawca nie może podjąć zatrudnienia, ponieważ cały czas musi doglądać brata, napalić w piecu i przynieść opał. Nadto, przygotowuje on bratu łazienkę do kąpieli, pomaga wejść pod prysznic, przygotowuje ręcznik, musi też wszystko poukładać na swoim miejscu. Jak również podkreśliła strona , pomimo że jego brat samodzielnie spożywa posiłki, to to wnioskodawca musi wszystko przygotować i ułożyć, a po zjedzeniu wszystko posprzątać (wnioskodawca podkreślił, ze z uwagi na to, że brat nie widzi wszystko rozsypuje i rozlewa). Strona podała również, że brat nie jest w stanie samodzielnie zaparzyć herbaty z uwagi na ryzyko oparzenia się (wszystko robi na "dotyk" i "sprawdza palcem"). Na tle tych wszystkich ustaleń organ pierwszej instancji odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na dwie okoliczności. Po pierwsze, zakres opieki nie wyklucza – zdaniem tego organu – możliwości podjęcia zatrudnienia przez stronę. Po drugie, w sprawie nie zostało spełnione kryterium z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. W odwołaniu od tej decyzji strona sformułowała zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz prawa procesowego, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Podniosła, że na skutek wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn.. akt K 38/13 doszło do stwierdzenia niekonstytucyjności części normy objętej zakresem normowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zwróciła uwagę, że opieka stała lub długotrwała w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. niekoniecznie musi być opieką całodobową. Wyraziła również stanowisko, że w sprawie nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Powołaną na wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach tej decyzji organ drugiej instancji podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W rezultacie, oceny spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. organ drugiej instancji na wstępie zwrócił uwagę, że przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są: istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie ubiegającego się o to świadczenie; konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnacja przez tę osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Dalej wskazał, że analiza dokumentacji akt sprawy wskazuje na prawidłowość oceny organu pierwszej instancji, że zakres czynności opiekuńczych strony wobec brata nie uzasadnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a wykonywana opieka nad bratem. W sprawie nie wystąpiła również przesłanka rezygnacji przez stronę z zatrudnienia celem sprawowania tej opieki. Uzasadniając to stanowisko organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby brat strony wymagał stałej, ciągłej i permanentnej opieki. Nie jest on osobą leżącą, porusza się samodzielnie, nie wymaga leczenia odleżyn, ran, ani pielęgnacji przetok czy stomii. Nie wymaga również karmienia przez sondę, nie używa cewnika, nie potrzebuje pomocy przy załatwianiu spraw fizjologicznych, samodzielnie się myje, samodzielnie korzysta z toalety (nie używa pampersów, ani pieluchomajtek), samodzielnie spożywa posiłki. Jest natomiast niewidomy na prawe oko, a w oku lewym zdiagnozowano u niego jaskrę oraz zaćmę. Problemy ze wzrokiem powodują, że nie może on umówić wizyty lekarskiej (ponieważ nie widzi dobrze klawiatury ani ekranu telefonu), nie może samodzielnie przygotować posiłków (ponieważ nie widzi składników, nie może ich pokroić, nie może stać przy gorącym), nie może robić zakupów (ponieważ nie widzi cen, daty ważności towarów, ani pieniędzy). Wymaga pomocy przy praniu, prasowaniu, zmianie pościeli a także przy dawkowaniu lekarstw (nie widzi nazw lekarstw, dawek, nie może przeczytać ulotki). Zdaniem SKO, przy odpowiedniej organizacji czasu, sprawowana przez stronę opieka nie kolidowałaby z podjęciem zatrudnienia. Końcowo organ drugiej instancji wskazał, że strona nie pozostaje w zatrudnieniu ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej od 1994 r., a niepełnosprawność w stopniu znacznym powstała u jej brata po 20 latach od zakończenia przez stronę zatrudnienia w G. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił decyzji SKO naruszenie następujących przepisów prawa: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez: - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczonej przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia – opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad bratem, podczas gdy w sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje oraz że przesądzające znaczenie ma fakt pozostawania skarżącego bez zatrudnienia, bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy; 2) art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki, co skutkowało odmowa ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W treści skargi skarżący zawarł polemikę ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji. Wyraził przekonanie, że pomoc przy czynnościach higienicznych, spożywaniu posiłków, zażywaniu leków wypełniają codzienność opiekunów osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Kwestie sporne w sprawie dotyczą tego, czy stronie zasadnie odmówiono ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem S. S. Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji zaprezentowano prawidłową wykładnię prawa materialnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), którą z kolei poprzedziły ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym do oceny zasadności zgłoszonego przez stronę wniosku. W punkcie wyjścia do szczegółowych rozważań w sprawie należy przypomnieć, że zasadność złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem skarżąca wywodzi z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Odwołując się do pełnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie, poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżący, będąc bratem osoby wymagającej opieki, spełnia kryteria podmiotowe o jakich mowa wart. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem należy do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec podopiecznego. W okolicznościach faktycznych sprawy nie jest również kwestionowane to, że brat wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe oraz, że z orzeczenia tego wynika, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sporna na tle powołanego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pozostaje natomiast między stronami kwestia wystąpienia w sprawie tzw. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją czy też niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej formy zarobkowania (przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odnosi się do obu przesłanek) a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (bratem). W świetle okoliczności spornych sprawy trzeba wyraźnie zaznaczyć, że jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji nie kwestionował zasadności wydania wobec brata strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani zawartych w tym orzeczeniu zaleceń w zakresie konieczności zapewnienia bratu strony stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Uznał natomiast, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to, by zakres czynności opiekuńczych , jakie wykonuje skarżący w związku ze wspomnianą opieką stanowił obiektywną przeszkodę niepodejmowania przez niego zatrudnienia lub innych form zarobkowania, wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ drugiej instancji ocena materiału dowodowego nie przekracza granicy swobodnej oceny dowodów, zaś w świetle brzmienia prawidłowo zinterpretowanego art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. organ ten był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany zweryfikować, czy zakres czynności opiekuńczych, deklarowanych przez skarżącego, uzasadnia przyjęcie tzw. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a brakiem aktywności zawodowej (zarobkowej) wnioskodawcy. W świetle ustaleń faktycznych pomieszczonych w zaskarżonej decyzji wynika, że brat strony jest niewidomy na prawe oko. W lewym oku zdiagnozowano natomiast u niego jaskrę i zaćmę. Zgodnie z tym co podał skarżący w toku postępowania administracyjnego, opiekuje się on bratem odkąd brat stał się niewidomy, przy czym problemy ze wzrokiem pojawiły się już w 2014 r. Tę ostatnią okoliczność potwierdza znajdujące się aktach sprawy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności brata wnioskodawcy, które zostało wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w dniu 25 lipca 2014 r. (na stałe) oraz w którym jako symbol przyczyny niepełnosprawności podano 04-O (choroby wzroku). W punkcie wyjścia do dalszych rozważań w sprawie należy wskazać, że z powołanego wcześniej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak też regulacja ta jest wykładana w orzecznictwie sądowym, gdzie wskazuje się, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swojego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). Wskazuje się również, że wprawdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki to jednak z użyte w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. określenia "stała lub długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, dostępny - podobnie jak i pozostałe orzeczenia przywołane w tym uzasadnieniu - na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, znaczy stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę (por. powołany już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). Kwestia istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (lub rezygnacją z zatrudnienia) jest jedną z zasadniczych jakie należy badać w postępowaniu dotyczącym ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Związek pomiędzy rezygnacją (albo jej niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana, jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 624/12). Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy prawidłowa jest konstatacja organu odwoławczego, że strona nie spełnia wymogu z art. 17 ust. 1 u.ś.r. albowiem w świetle złożonych przez nią oświadczeń nie można przyjąć, że brak aktywności zawodowej spowodowany jest w sposób bezpośredni i przyczynowo-skutkowy z koniecznością opiekowania się niepełnosprawnym bratem. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię. Jak wynika z niespornych ustaleń faktycznych, brat skarżącego, pomimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności wykazuje dużą samodzielność w sprawach związanych z codziennym funkcjonowaniem. Samodzielnie spożywa on posiłek, samodzielnie dba o higienę, sam korzysta z toalety, samodzielnie się ubiera oraz samodzielnie się porusza. Skarżący pomaga bratu przy kąpieli, przy przygotowywaniu posiłków, przygotowuje opał, robi zakupy, dawkuje leki (krople do oczu), regularnie sprawdza poziom cukru, umawia brata na wizyty lekarskie i pielęgnacyjne. Opisany zakres czynności pielęgnacyjnych nie może stanowić obiektywnej przesłanki dla niepodejmowania przez stronę zatrudnienia lub innych form zarobkowania, albowiem sprowadza się on w istocie do spraw związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Czynności pielęgnacyjne jak pomoc przy kąpieli czy pomoc przy zakrapianiu oczu nie są na tyle czasochłonne by stanowiły przeszkodę dla aktywności zawodowej strony. Jak ustalono, poza kroplami do oczu brat strony nie zażywa żadnych innych lekarstw. W toku ponownego rozpoznania sprawy wykluczono u niego stan cukrzycowy. Dodatkowo, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, jest on w stanie sam dozować sobie krople do oczu, a w sprawach związanych z organizacją wizyt lekarskich może liczyć na pomoc bratowej. W świetle ustalonych faktów Sąd w pełni podziela konstatację organu drugiej instancji co do braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innych form zarobkowania a sprawowaną opieką. Prace typu przygotowanie obiadu, robienie zakupu czy przynoszenie opału są wykonywane w wielu gospodarstwach domowych, przez osoby aktywne zawodowe. Dodatkowo należy zauważyć, że w sprawie trafnie również zwrócił uwagę organ odwoławczy, że w sprawie nie została spełniona także przesłanka rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki albowiem skarżący nie postaje w zatrudnieniu od 18994 r., podczas gdy jak sam stwierdził, kłopoty brata ze zwrokiem pojawiły się w 2014 r. W świetle okoliczności spornych sprawy trzeba wyraźnie zaznaczyć, że jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji nie kwestionował zasadności wydania wobec matki strony orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani zawartych w tym orzeczeniu zaleceń w zakresie konieczności zapewnienia matce strony stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Uznał natomiast, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to, by zakres czynności opiekuńczych , jakie wykonuje skarżący przy matce stanowił obiektywną przeszkodę niepodejmowania przez niego zatrudnienia. Należy dodać, że dokonana przez organ drugiej instancji ocena materiału dowodowego nie przekracza granicy swobodnej oceny dowodów, zaś w świetle brzmienia prawidłowo zinterpretowanego art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. organ ten był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany zweryfikować, czy zakres czynności opiekuńczych, jakie skarżący wykonuje w ramach opieki nad bratem uzasadnia przyjęcie tzw. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a brakiem aktywności zawodowej (zarobkowej) wnioskodawcy. W ocenie Sądu, a wbrew zarzutom skargi, w sprawie organ orzekał na podstawie wyczerpującego materiału dowodowego. Ustalono wszystkie istotne dla zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 uś.r. okoliczności faktyczne. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa procesowego (w tym w szczególności art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), ani też nie dopuszczono się błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W istocie, zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy skarżący podnosi w związku z zakwestionowaniem ustaleń faktycznych dotyczących zakresu i intensywności opieki. Zarzut ten Sąd ocenił za bezpodstawny. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) skargę w sprawie oddalił w całości.