IV SA/Wr 170/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.) Protokolant : Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieprzyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Politechniki W. na rzecz skarżącej G. W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Przewodniczącego Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechniki W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówiono G. W. przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Jako podstawę prawną powołano art. 175 w związku z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) – dalej ustawa oraz § 6 ust. 1 i 2 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 43/2011 Rektora Politechniki W. z dnia 12 lipca 2011 r. w związku z art. 186 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu podano, że brak możliwości przyznania stypendium Rektora za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, wynikające z art. 186 ustawy i Regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów – ZW 43/2011 (ograniczona kwota i udział liczbowy studentów), spowodowały podjęcie decyzji negatywnej. Stwierdzono, że wnioskowane stypendium może otrzymać student, który uzyskał wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, zawody wykazane we wniosku skarżącej dotyczą rozgrywek na szczeblu krajowym (ligi B) bez podania wyników i pozycji w skali kraju. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni. Wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie wnioskowanego stypendium. Uzasadniając odwołanie podała, że wysoka średnia – w ostatnim semestrze 4,82 – oraz uczestnictwo w rozgrywkach I ligi B koszykówki kobiet, (III szczebel rozgrywek krajowych) w barwach Klubu M. [...] K. W. jest wystarczającą podstawą do przyznania takiego stypendium. Podała, że koszty dojazdów na treningi do K. W. pokrywa we własnym zakresie, zarzuciła, że uczelnia posiada halę sportową "odbiegającą od współczesnych standardów", stąd jedyną możliwością uprawniania tej dyscypliny sportowej na poziomie zapewniającym satysfakcję i rozwój własnych umiejętności jest członkostwo w pozauczelnianym klubie sportowym. Zarzuciła też, że zaskarżona decyzja nie posiada właściwego uzasadnienia ponieważ w żadnym z powołanych artykułów nie jest podana informacja o procedurach przyznawania punktacji za osiągnięcia sportowe oraz sposobie tworzenia ostatecznej listy rankingowej. Powoływanie się na ograniczoną kwotę i udział liczbowy studentów nie stanowi wystarczającego uzasadnienia odmowy przyznania stypendium. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania, wskazując na podstawę prawną wymienioną w decyzji organu I instancji, ponownie odmówił przyznania odwołującej się stypendium Rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z § 17 ust. 7 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów stypendium Rektora dla najlepszych studentów za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym może być przyznane studentowi, który spełniał warunki określone w § 16 ust. 4, 5, 6 oraz osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. W opinii komisji przedstawione przez zainteresowaną wyniki nie są wysokie. W związku z zarzutami odwołania dotyczącymi braku przyznawania punktacji za osiągnięcia sportowe wyjaśniono, że listy rankingowe tworzone są wspólnie dla wszystkich tytułów, w ramach stypendium Rektora dla najlepszych studentów na danym kierunku. Z uwagi na ograniczenia ustawowe liczba studentów, którzy otrzymują stypendia Rektora, w tym stypendium, o które wnosi zainteresowana nie może przekroczyć 10% studentów na danym kierunku – stąd tak niewielka ilość stypendiów w ogóle – proporcjonalna do ilości studentów na kierunku. Z uwagi na powyższe jak również na ocenę wyników odwołującej się podtrzymano decyzję wydziałową Komisji. Skargę na powyższą decyzję złożyła zainteresowana. Zarzuciła, że decyzję wydano w formie opinii, nie podano żadnego uzasadnienia prawnego będącego podstawą odrzucenia wniosku. Ponowiła zarzut niewłaściwego uzasadnienia, braku informacji o procedurze przyznawania stypendiów za osiągnięcia sportowe. Artykuły powołane w uzasadnieniu informują tylko o ogólnych warunkach dotyczących otrzymywania stypendiów Rektora i są wspólne dla wszystkich kategorii. Nie ma żadnej informacji w jaki sposób tworzy się listę rankingową na kierunku i na jakiej zasadzie kwalifikuje się na tej liście osoby składające wnioski o stypendia inne niż za wysoką średnią. Przy braku systemu kwalifikacji wniosków powoływania się na niewielką ilość przyznawanych stypendiów nie jest wystarczającym uzasadnieniem. Podała, że w Regulaminie pomocy materialnej nie ma żadnej definicji wysokich wyników sportowych, co pozwala na dowolność interpretacji. Wskazała na regulaminy różnych uczelni, w których przyjmowana jest "szeroka" interpretacja tego zwrotu. Stwierdziła, że odrzucenie wniosku w oparciu o decyzję nieposiadającą podstaw prawnych, wydaną na podstawie osobistych przekonań na temat sportu jest bezzasadne. Podniosła także, że organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutów wymienionych przez nią w odwołaniu. Nie otrzymała informacji w jaki sposób komisja stypendialna uznaje osiągnięcia sportowe za wysokie. Stwierdziła, że ze względu na niewielką ilość stypendiów szczególnie należy zadbać o to, żeby powstał jasny i czytelny system ich przyznawania, ponieważ obecnie opiera się on na dowolnej interpretacji słowa "wysokie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zarzuty skargi uznał za pozbawione podstaw. Zarzucił, że decyzje zawierają wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uzasadnienie faktyczne i prawne. Wniosek skarżącej nie został odrzucony ale rozpoznany merytorycznie. Przyznał, że wskazany wyżej regulamin nie zawierał definicji "wysokich wyników sportowych", w momencie jego tworzenia nie można było przewidzieć jakich osiągnięć i jakich dyscyplin sportu dotyczyć będą wnioski o stypendium. Obawiano się, że precyzyjne kryteria mogą w skrajnym wypadku skutkować nieprzyznaniem określonego typu stypendium żadnemu studentowi. Zadecydowano zatem o pozostawieniu rozstrzygnięć w zakresie tego kryterium uznaniu komisji stypendialnej, co dawało elastyczność w podejmowaniu decyzji, ale nie oznaczało dowolności, bowiem zadaniem Komisji była ocena osiągnięć studenta w konfrontacji z osiągnięciami innych studentów ubiegających się o stypendium. Rankingowy charakter przyznania stypendium rektora zakłada wprost porównanie i gradację osiągnięć osób wnioskujących o stypendium. Ocena osiągnięć sportowych studenta odbywała się na zasadzie porównania osiągnięć wszystkich studentów, którzy w danym momencie wnioskowali o stypendia. Podkreślono, że ilość stypendiów ma charakter limitowany i może być tak, że Komisja odmówi przyznania studentowi stypendium także wtedy, gdy osiągnął wysoki wynik sportowy, ale przekracza to możliwości wynikające z przyznanych uprawnień i środków finansowych. Wskazano, że w semestrze letnim 2012 r. dysponowano niewielkimi środkami finansowymi. W tej sytuacji, wobec ograniczonych ilości stypendium możliwych do przyznania wymogi, co do osiągnięć będących podstawą ich przyznania były wysokie. W semestrze letnim 2011/2012 przyznano na wydziale, na którym studiuje zainteresowana tylko 1 stypendium sportowe za zajęcie trzeciego miejsca na Mistrzostwach Polski. W porównaniu z tym uczestnictwo skarżącej w sportowej rywalizacji w grach zespołowych niskiego szczebla nie można było uznać za osiągnięcia, ani tym bardziej za wysokie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Sąd nie może oprzeć tej kontroli na kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego, lub przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadkach istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Według Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1011 ze zm.) – dalej k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu. Zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymało w mocy decyzje organu I instancji w przedmiocie odmowy udzielenia stypendiów: za wysokie wyniki w sporcie. Wnioskowana przez skarżącą forma pomocy materialnej przewidziana została w art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) – dalej ustawa. Powołany przepis w ust. 1 stanowi, że student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów; (...). Wskazana ustawa w dalszych przepisach określa organy, które podejmują decyzje w sprawie przyznania stypendiów, jak również organy odwoławcze (art. 175) a także możliwość przekazania uprawnień rektora w tych sprawach na rzecz komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej; w zakresie omawianego stypendium regulacje w tej sprawie zawiera art. 175 ust. 4. Omawiana ustawa w szerszym lub węższym zakresie w zależności od rodzaju stypendiów reguluje zasady ich przyznawania. Najszerzej odnośnie stypendium socjalnego – w szczególności zasady obliczania dochodu i progu, który uprawnia do przyznania tego świadczenia (art. 179). Zgodnie z art. 186 ust. 1 szczegółowy regulamin ustalenia wysokości przyznania i wypłacenia świadczenia pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów (...) oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W oparciu o tę delegację ustawową sporządzono Regulamin pomocy materialnej dla studentów Politechniki W. wprowadzony Zarządzeniem Wewnętrznym Rektora Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu pomocy materialnej dla studentów. Z § 1 ust. 2 tegoż zarządzenia wynika, że zasady określone w Regulaminie obowiązują w roku akademickim 2011/2012. Zatem przedstawiony regulamin obowiązywał w dacie złożenia omawianego przez zainteresowaną wniosku. Stypendia Rektora dla Najlepszych Studentów zostały uregulowane w VIII rozdziale Regulaminu – w dwóch paragrafach § 16 i § 17. Ust. 2 § 16 stanowi, że wnioski o stypendium Rektora dla najlepszego studenta może składać student w każdym z trzech tytułów: 1) za wysoką średnią ocen; 2) za osiągnięcia naukowe, artystyczne, 3) za wysokie wyniki sportowe. W ust. 6 § 16 określono warunki co do średniej oceny i formalnych czynności związanych ze stwierdzeniem wpisu na semestr, zaliczenia kursów. Odnośnie zaś oceny wyników regulamin nie zawiera żadnych zapisów. Ust. 8 mówi, iż wskazane stypendia są przyznawane na podstawie listy rankingowej na kierunku w dwóch kategoriach: 1) A, które otrzymuje pierwsze 10% studentów z każdej ostatecznej listy rankingowej, 2) B, przyznawane pozostałym 90% studentów z każdej ostatecznej listy rankingowej. Przy czym Regulamin nie zawiera zapisów dotyczących zasad tworzenia wyżej wymienionych list. Z powołanego art. 173 ustawy o szkolnictwie wyższym, z art. 186 § 1 ustawy a także z zapisów regulaminu wynika, że przepisy powyższe nie mają charakteru związanego. Są przepisami o charakterze uznaniowym, student może ubiegać się o pomoc materialną i stypendium może być przyznane po spełnieniu warunków, których istnienie ocenia odpowiedni organ. Przy czym jeśli idzie o stypendia za wysokie wyniki w sporcie, na określone warunki składają się oceny za wyniki w nauce i za wyniki w sporcie. Jak wcześniej stwierdzono dopuszczenie przez ustawodawcę do dokonywania ocen (w ramach regulaminu) wskazuje, że decyzja organu jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekając w ramach tego uznania organ administracji musi mieć na względzie cel wymieniony w ustawie tzn. aby stypendia otrzymali studenci, którzy osiągają najwyższe wyniki w nauce jak i w sporcie. Decyzja podejmowana we wskazanym trybie nie może mieć charakteru dowolnego. Uznanie administracji obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych wniosków – zwłaszcza w sytuacji jak podnosił organ bardzo ograniczonych środków finansowych przeznaczonych w szczególności na stypendia za wysokie wyniki w sporcie. W doktrynie jak również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że decyzje o charakterze uznaniowym powinny w szczególności zawierać przejrzyste uzasadnienie, z którego wynika jakie czynniki zadecydowały o odmowie/przyznaniu świadczenia. Ma to nie tylko znaczenie dla osoby zainteresowanej, której sprawy dotyczy. Ma to również znaczenie dla przejrzystości działania organów administracyjnych (art. 7 k.p.a.) jak również kontroli decyzji uznaniowej dokonywanej przez Sąd. Ta ostatnia kontrola sprowadza się o czym mowa na wstępie rozważań do zbadania zgodności z prawem decyzji. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu organ naruszył przepis art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Jak trafnie zarzuca skarżąca z uzasadnienia decyzji faktycznie nie wynika jakie okoliczności zadecydowały o odmowie przyznania świadczenia. Istotnie, stwierdzenie "że wyniki skarżącej nie są wysokie", nie ma charakteru merytorycznego, nie wyjaśniono jakie kryteria dały podstawę do takiej oceny. Nie wskazano okoliczności, czy dowodów, które dają podstawę do takiego określenia. Zgodzić się również należy ze skarżącą, że uzasadnienie decyzji odmawiającej przyznania stypendium powinno zawierać wyjaśnienie takiego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sytuacji braku definicji ,,wysokich wyników" tak w ustawie jak i w regulaminie. Podkreślić też należy, że regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom nie zawiera w przedmiocie przyznania stypendium za wyniki sportowe żadnych uregulowań – dotyczących tych wyników. Zauważyć też należy, że dopiero w odpowiedzi na skargę pojawiły się wyjaśnienia co do kryteriów, które zadecydowały o przyznaniu omawianego stypendium innej osobie. Pismo to jednak nie może konwalidować braków decyzji. Dodać też należy, że ograniczenia finansowe, o których przede wszystkim mowa w decyzjach, nie są jedynym wyznacznikiem w sprawach rozpoznawania wniosków o przyznanie stypendium. Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wobec braku właściwego uzasadnienia nie poddaje się ocenie Sądu. W tych warunkach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało orzec jak wyżej.