IV SA/Wr 170/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-11-20
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Tadeusz Kuczyński, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, pomimo zgłoszenia przez skarżącego nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia nowych okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, które wystąpiły po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie mógł arbitralnie uznać zgłoszonych przez skarżącego zmian za pozorne bez ich należytego wyjaśnienia.Stan faktyczny
Skarżący E. M. wnioskował o częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, powołując się na trudną sytuację zdrowotną rodziny i wysokie koszty leczenia. Organ pierwszej instancji częściowo zwolnił skarżącego z opłaty, ale odmówił zwolnienia do wnioskowanej kwoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W trakcie postępowania odwoławczego skarżący zgłosił nowe okoliczności dotyczące rozdzielności majątkowej z żoną i zobowiązania alimentacyjnego wobec niej, które organy uznały za pozorne i nieistotne dla sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. oraz zasądził od SKO na rzecz E. M. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz-Sass, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz E. M. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], podjętą po rozpatrzeniu odwołania E. M., dalej skarżący, od decyzji z dnia [...] nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., dalej MOPS, orzekającej:
o zwolnieniu częściowym (w wysokości 40%) skarżącego z odpłatności za pobyt jego ojca J. M. w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 476,57 zł i od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 820,75 zł miesięcznie
oraz
o odmowie częściowego zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 50,00 zł oraz od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 100,00 zł miesięcznie
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu
pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] nr [...]działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. orzekł o obowiązku ponoszenia przez skarżącego opłaty za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L.:
w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 794,28 zł,
w okresie od 1 kwietnia 2014 r. w wysokości 1.367,92 zł miesięcznie.
W dniu 23 kwietnia 2014 r. skarżący wstąpił z wnioskiem do organu pierwszej instancji o częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt ojca w Domu Opieki w okresie:
od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. do kwoty 50,00 zł,
od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. do kwoty 100,00 zł miesięcznie z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej członków rodziny i znacznymi kosztami leczenia.
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych MOPS w L. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie w związku z wniesieniem przez skarżącego odwołania od ww. decyzji z dnia 14 marca 2014 r., nr [...] ustalającej odpłatność za pobyt ojca skarżącego w Domu Opieki "[...]", następnie ostanowieniem z dnia [...], nr [...] podjął zawieszone postępowanie albowiem SKO w L. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji.
Wydaną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...]., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych MOPS w L., orzekł:
o zwolnieniu częściowym (w wysokości 40%) skarżącego z odpłatności za pobyt jego ojca w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 476,57 zł oraz od dnia 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 820,75 zł miesięcznie
oraz
o odmowie częściowego zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 50,00 zł oraz od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 100,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji przywołał przepisy art. 64 ustawy o pomocy społecznej określające zasady zwalniania z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Podkreślił, że decyzja w sprawie częściowego zwolnienia z opłaty ma charakter uznaniowy. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej do opłaty.
Wskazał również, że okoliczności uprawniające do zwolnienia zostały wymienione w art. 64 ustawy jedynie przykładowo. Podkreślił, że rozpoznając sprawę zwolnienia skarżącego z opłaty za pobyt ojca w domu opieki organ pomocy społecznej uwzględnił całą sytuację życiową strony. Podał, że jak wynika z dokonanych w trakcie postępowania ustaleń, dominującym problemem rodziny jest występująca choroba jej członków. Żona skarżącego choruje na zwyrodnienie kręgosłupa, dyskopatię, niedoczynność tarczycy. W lutym 2014 r. przeszła zabieg endoplastyki biodra, którego koszt wyniósł 19.100,00 zł. Nadal wymaga rehabilitacji, ponosząc z tego tytułu dodatkowe koszty. Posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, który jest ustalony do 30 kwietnia 2016 r. Skarżący leczy się z powodu schorzenia układu ruchu i układu krążenia. Jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane na stałe.
Organ I instancji ustalił, że dochód rodziny skarżącego w lutym 2014 r. wynosił 4.103,92 zł. Od marca 2014 r. utrzymuje się na jednakowym poziomie i wynosi 4.176,08 zł miesięcznie. Wskazał, że w lutym 2014 r. wydatki rodziny z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego oraz leczenia i rehabilitacji wyniosły 2.827,72 zł, natomiast kolejnych miesiącach wydatki z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego, raty na zabieg wszczepienia endoprotezy oraz leczenia i rehabilitacji wynosiły odpowiednio: w marcu 2014 r. - 1.777,56 zł, kwietniu 2014 r. - 2.208,51 zł, maju 2014 r. - 1,616,12 zł, czerwcu 2014 r. - 3,008,53 zł, lipcu 2014 r. - 1.292,95 zł. Zatem skarżącemu pozostały do dyspozycji następujące kwoty: w lutym 2014 r. - 1.276,20 zł, w marcu 2014 r. - 2.398,52 zł, w kwietniu 2014 r. - 1.967,57 zł, w maju 2014 r. - 2.559,96 zł, w czerwcu 2014 r. - 1.167,55 zł, w lipcu 2014 r. - 2.883,13 zł.
W ocenie organu I instancji, całokształt sytuacji strony nie stanowi przesłanek przemawiających za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie z odpłatności w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 50 zł oraz od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 100 zł miesięcznie. W ocenie tego organu, rodzina skarżącego jest w stanie przy wykorzystaniu własnych możliwości i zasobów wnieść odpłatność przy uwzględnieniu 40% zwolnienia. Rodzina posiada stały dochód, który od marca 2014 r. utrzymuje się na takim samym poziomie i wynosi 4.176,08 zł. Odnosząc się do wydatków organ I instancji wskazał, że uległy one zwiększeniu, w szczególności z powodu płatnego zabiegu wszczepienia endoprotezy, który przeszła żona skarżącego. W ocenie tego organu, nie bez znaczenia jest fakt, że rodzina regularnie wspiera finansowo wnuczkę P. Ch., co również może świadczyć o dobrej kondycji finansowej rodziny, choć skarżący był wielokrotnie informowany, że jest to pomoc dobrowolna i nie ma pierwszeństwa przed zobowiązaniem wobec ojca skarżącego.
Organ I instancji wskazał dodatkowo, że każde zwolnienie z odpłatności powoduje wzrost wydatków gminy. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo istnienia wskazanych w art. 64 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej okoliczności, osoba jest w stanie płacić za pobyt swoich bliskich w domu pomocy społecznej. Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej . Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości. Przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymane przez osoby bliskie. Organ orzekający podkreślił również, że od dnia umieszczenia ojca skarżącego w Domu Opieki "[...]" w L., tj. od 14 grudnia 2005 r. do 13 marca 2014 r. skarżący nie był zobowiązany do wnoszenia opłaty z tego tytułu.
Podsumowując organ I instancji stwierdził, że uwzględniając sytuację dochodową strony i przyjmując, że ponoszone przez rodzinę wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją wynoszą średnio miesięcznie około 1.400 zł, co stanowi 34% łącznego dochodu rodziny, kwota, która pozostaje rodzinie do dyspozycji, daje możliwość ponoszenia opłaty przy uwzględnieniu 40% zwolnienia z należnej kwoty.
Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie. Zaskarżając ww. decyzję w całości zarzucił jej, że została wydana bez uwzględnienia we właściwy sposób sytuacji materialno-życiowej skarżącego, a mianowicie: kosztów ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, środki higieny osobistej oraz niezbędnego dalszego leczenia. W ocenie skarżącego, wydając decyzję organ I instancji naruszył granice uznania administracyjnego. Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o zmianę decyzji i zwolnienie z opłaty zgodnie z jego wnioskiem. W uzasadnieniu odwołania szczegółowo przedstawił wydatki dotyczące gospodarstwa domowego (opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, telefon, podatki, ubezpieczenie osobiste i domu). Skarżący zwrócił również uwagę na koszty niestandardowe związane z długotrwałą chorobą i niepełnosprawnością, bez pomocy dla niepełnosprawnej wnuczki. Powyższe wydatki odpowiadają ustaleniom organu I instancji w tym zakresie. Skarżący podniósł, że kwota, jaką dysponuje rodzina po odliczeniu wydatków na gospodarstwo domowe i koszty leczenia, w niektórych miesiącach jest niższa niż minimum egzystencji. Zarzucił, że decyzja organu I instancji pozbawia rodzinę możliwości bieżącego utrzymania i dalszego skutecznego leczenia. Podniósł, że pomimo szczegółowego rozpoznania sprawy organ przekroczył granice uznania administracyjnego. W jego ocenie, brak jest uzasadnienia dla pozbawienia rodziny możliwości bieżącego utrzymania i planowania zwiększonych przyszłych wydatków. Podtrzymał deklarację ponoszenia kosztów pobytu ojca w Domu Opieki w wysokości 100 zł miesięcznie.
W dniu 1 grudnia 2014 r. skarżący poinformował Kolegium o zmianie sytuacji życiowo-materialnej rodziny zaistniałej w dniu 13 listopada 2014 r. Podał, że w następstwie konfliktu powstałego w związku z jego obowiązkiem ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu opieki, żona odmówiła prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Konieczne było podpisanie umowy majątkowej o rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Przedłożył kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej z 13 listopada 2014 r. zawartej pomiędzy nim i jego żoną oraz kserokopię swojego oświadczenia z dnia 13 listopada 2014 r., w którym zobowiązuje się do świadczeń alimentacyjnych na rzecz żony w wysokości 850 zł miesięcznie, począwszy od listopada 2014 r.
Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowi art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią, osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:
wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce,
występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,
3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia,
4) osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
Z powyższego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie częściowego albo całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest decyzją uznaniową na co wskazuje użycie w nim zwrotu "może". Oznacza to, że nawet wystąpienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie do wydania decyzji pozytywnej, rozpoznający sprawę organ nie jest zobowiązany do wydania decyzji o zwolnieniu z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ rozpoznaje zatem wniosek w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym działanie takie nie może przybrać postaci całkowitej dowolności. Uzasadnienie decyzji uznaniowej musi spełniać określone warunki. Przede wszystkim winno wskazywać na logiczną argumentację, opartą na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, przemawiającą za wydaniem takiego rozstrzygnięcia w sprawie.
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie ustalono, że decyzją ostateczną skarżący został zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L.: od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 794,28 zł i od 1 kwietnia w wysokości 1.367,92 zł miesięcznie. W dniu 23 kwietnia 2014 r. skarżący wystąpił o częściowe zwolnienie z opłaty za okres od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. do kwoty 50 zł i od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. do kwoty 100 zł miesięcznie, w związku z sytuacją zdrowotną rodziny i ponoszonymi kosztami leczenia. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje małżonkowie są osobami niepełnosprawnymi. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia 11 lipca 2012 r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 18 czerwca 2012 r. na stale. Żona skarżącego orzeczeniem tego organu z dnia 24 kwietnia 2014 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od 7 marca 2013 r. do 30 kwietnia 2016 r. Z oświadczenia skarżącego wynika, że ostatnio stan zdrowia jego żony uległ pogorszeniu i niezbędna była operacja wszczepienia endoprotezy biodra, której koszt wyniósł 19.100 zł.
Rodzina uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wypłacanych przez ZUS, który w lutym 2014 r. wynosił 4.103,92 zł (2,540,18 zł świadczenie skarżącego i 1.563,74 zł świadczenie żony skarżącego), a od marca 2014 r. dochód wynosi 4.176,08 zł miesięcznie (2.587,98 zł świadczenie skarżącego i 1.588,10 zł świadczenie żony skarżącego).
Rodzina ponosiła stałe miesięczne wydatki z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego (energia, gaz, czynsz, telefon, podatki, ubezpieczenie osobiste i ubezpieczenie domu) w wysokości: luty 2014 r. - 756,67 zł, marzec 2014 r. - 486,78 zł, kwiecień 2014 r. - 676,85 zł, maj 2014 r. - 535,10 zł, czerwiec 2014 r. - 913,14 zł, lipiec 2014 r. - 437,25 zł.
Ustalono ponadto, na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń z dnia 23 lipca 2014 r. i 23 sierpnia 2014 r., koszty związane z leczeniem i rehabilitacją członków rodziny. Wyniosły one w poszczególnych miesiącach: luty 2014 r. - 2.071,05 zł, marcu 2014 r. - 610,78 zł, kwietniu 2014 r. - 851,66 zł, maju 2014 r. - 401,02 zł, czerwcu 2014 r. - 1.415,39 zł, lipcu 2014 r. 175,70 zł. Koszt operacji wszczepienia endoprotezy biodra wyniósł 19.100 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zabieg wykonany został ze środków finansowych osób bliskich, które skarżący zobowiązany jest zwrócić w ratach po 680 zł miesięcznie. Wydatek z tego tytułu rodzina ponosi począwszy od marca 2014 r. Powyższe wydatki rodziny w poszczególnych miesiącach kształtowały się w wysokości luty 2014 r. - 2.827,72 zł, marzec 2014 r. - 1.777,56 zł, kwiecień 2014 r. - 2.208,51 zł, maj 2014 r. - 1.616,12 zł, czerwiec 2014 r. - 3.008,53 zł, lipiec 2014 r. 1.292,95 zł.
Zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 23 lipca 2014 r., rodzina ponosiła również koszty związane z rehabilitacją niepełnosprawnej wnuczki w wysokości 250 zł miesięcznie w kwietniu, maju i czerwcu 2014 r.
Z oświadczenia majątkowego skarżącego wynika, że małżonkowie są właścicielami mieszkania o powierzchni 69 m2 i samochodu osobowego marki TICO rok produkcji 1998. Skarżący przedłożył do wywiadu środowiskowego dokumentację medyczną i dokumenty potwierdzające poniesione koszty na leczenie i rehabilitację. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
Kolegium wskazało, że w odwołaniu skarżący nie kwestionował ustaleń organu I instancji dotyczących dochodu uzyskanego przez rodzinę i kosztów ponoszonych z tytułu prowadzenia i utrzymania gospodarstwa domowego, a także leczenia i rehabilitacji członków rodziny. Natomiast w piśmie będącym uzupełnieniem odwołania wskazał na zmianę sytuacji rodzinnej. Podał, że żona odmówiła prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył, że od 13 listopada 2014 r. prowadzą z żoną oddzielne gospodarstwo domowe. Do pisma dołączył kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 13 listopada 2014 r. ustanawiającej rozdzielność majątkową małżeńską oraz oświadczenie z dnia 13 listopada 2014 r., w którym zobowiązuje się do świadczeń alimentacyjnych na rzecz żony w wysokości 850 zł miesięcznie, począwszy od listopada 2014 r.
W ocenie składu orzekającego Kolegium, w świetle stanu faktycznego sprawy i powyższych rozważań brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji. W ocenie Kolegium, prowadząc postępowanie wyjaśniające, organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy. Na podstawie tych ustaleń wydał rozstrzygnięcie zgodne z powołanymi na wstępie przepisami ustawy o pomocy społecznej, w granicach uznania administracyjnego, przedstawiając szczegółowo motywy swojego działania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie decyzji organu I instancji szczegółowo odnosi się do sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej wnioskodawcy w badanym okresie, w kontekście udowodnionych przez stronę wydatków. Organ wykazał, że długotrwała choroba członków rodziny skarżącego, a zwłaszcza jego żony, w kontekście sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej, nie ma wystarczającej podstawy do zastosowania instytucji zwolnienia z wnoszenia opłaty do kwoty wnioskowanej przez skarżącego.
Jednocześnie organ stwierdził, że wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją są bezsporne i wynoszą około 1.400 zł miesięcznie, co stanowi 34% łącznego dochodu rodziny. W ocenie organu, powyższa okoliczność stanowiła przesłankę do zwolnienia z opłaty do wysokości 40% jej wysokości. Zdaniem tego organu, skarżący w aktualnej sytuacji dochodowej rodziny jest w stanie ponosić opłatę z tytułu pobytu ojca w domu opieki przy zastosowaniu zwolnienia w wysokości 40% jej wysokości. Rodzina posiada bowiem stałe miesięczne dochody.
W ocenie Kolegium, zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące rozstrzygnięcia w tym zakresie nie podważają argumentacji organu. Skarżący nie zarzuca bowiem pominięcia przez organ w stanie faktycznym kluczowych dla rozstrzygnięcia w tym zakresie elementów. Podnoszone zarzuty stanowią w istocie polemikę z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ. Bezzasadny jest w tej sytuacji zarzut naruszenia art. 64 ustawy polegający na błędnym ustaleniu, że decyzja została wydana bez właściwego uwzględnienia materialno-życiowej strony (kosztów ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, środki higieny osobistej oraz koszty niezbędne do dalszego leczenia).
W ocenie Kolegium, opłata, do której wnoszenia zobowiązany został skarżący z tytułu pobytu ojca w domu opieki, ustalona została zgodnie z przepisami art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zapewniając rodzinie niezbędne ustawowe minimum środków utrzymania z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem braku środków na bieżące utrzymanie rodziny. Również podniesiony przez skarżącego zarzut pozbawienia rodziny możliwości planowania zwiększonych przyszłych wydatków na leczenie, nie może zdaniem Kolegium wpłynąć na zmianę lub uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż rozstrzygnięcie dotyczy stanu aktualnego. Przyszłe wydatki na leczenie będą mogły stanowić podstawę do ubiegania się o zwolnienie z opłaty w momencie ich ponoszenia.
Powyższe okoliczności nie dają w ocenie Kolegium podstaw do uznania za zasadne twierdzeń skarżącego, że orzekając w sprawie organ I instancji naruszył granice uznania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji organu I instancji zawiera bowiem szczegółowe motywy, którymi kierował się organ orzekający, wydając decyzję. Organ dokonał oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego sprawie i wskazał na konkretne okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia.
W ocenie Kolegium, również okoliczności podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 1 grudnia 2014 r., dotyczące prowadzenia od 13 listopada 2014 r. samodzielnego gospodarstwa domowego i zobowiązania się przez skarżącego do łożenia alimentów na rzecz żony, pozostają bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Kolegium podkreśliło, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 sierpnia 2013r., sygn. akt IV SA/Gł 541/13, że jeżeli dwie osoby pozostają nie tylko w związku faktycznym, ale i prawnym, ponieważ są małżeństwem, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to niezależnie od tego, że objęte są ustrojem rozdzielności majątkowej, należy uznać, że osoby te stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Ustrój rozdzielności majątkowej nie przesądza o prowadzeniu samodzielnie gospodarstwa domowego.
Ponadto wspólne zamieszkanie i gospodarowanie, o jakim mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej zachodzi wówczas, gdy co najmniej dwie osoby razem czymś zarządzają, dysponują i przyczyniają się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. Powołując się na wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 888/12 Kolegium wskazało, że wspólne gospodarowanie, to wspólne pokrywanie kosztów mieszkania, energii elektrycznej, wody, żywności, środków czystości i innych niezbędnych kosztów utrzymania, a także wspólne decydowanie o wydatkach bieżących oraz o zaspokajaniu potrzeb rodziny.
W świetle powyższych rozważań nie można zdaniem Kolegium przyjąć, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, co podnosi w piśmie z dnia 1 grudnia 2014 r. W ocenie Kolegium, działania podejmowane przez skarżącego mają charakter pozorny, a ich celem jest przedstawienie stanu faktycznego sprawy w odmiennej postaci, co w ocenie skarżącego powinno mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Podkreślenia zdaniem Kolegium wymaga, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia alimentów. Należy w tym zakresie posiłkować się przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 130 k.r.o., obowiązek jednego małżonka do dostarczenia środków utrzymania drugiemu małżonkowi (obowiązek alimentacyjny) powstaje po rozwiązaniu małżeństwa lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji, przy spełnieniu przesłanek do jego orzeczenia. W tej sytuacji złożenie pisemnego oświadczenia o zobowiązaniu się do łożenia alimentów na rzecz małżonka nie może zdaniem Kolegium wywoływać skutków w postaci odliczenia kwot wskazanego zobowiązania od dochodu, na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego podstawę do ustalenia m.in. opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w zaskarżonej decyzji.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.
W skardze podniósł zarzut:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 8 ust 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię i pominięcie kwoty alimentów świadczonych przez skarżących na rzecz małoletniej wnuczki P. C. przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego oraz zbagatelizowanie okoliczności, że skarżący od połowy listopada 2014 r. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe;
- art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię przepisu i wydanie decyzji o częściowym zwolnieniu niezgodnie z wnioskiem strony; ustalenie opłaty w sposób procentowy; niedoliczenie kosztów operacji żony skarżącego do wydatków na leki, pomimo jej udokumentowania oraz niezastosowanie całkowitego zwolnienia z opłaty wobec skarżącego pomimo złej sytuacji zdrowotnej jego i żony oraz bardzo wysokich wydatków na leczenie;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotne wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art.136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniających czynności dowodowych w celu wyjaśnienia ważnych okoliczności faktycznych, w szczególności ustalenie okoliczności samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego od listopada 2014 r. i prawidłowego obliczenia jego dochodu oraz wydatków na leczenie we wcześniejszym okresie;
- art.138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i brak odniesienia do okoliczności, że organ I Instancji błędnie obliczył wydatki rodziny skarżącego na leczenie i pominął koszt operacji żony skarżącego poniesiony w lutym 2014 r. w wysokości 19.100 zł.
Powołując się na powyższe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu. Skarżący uzupełniająco zarzucił, że ustalenie stanu faktycznego, w tym wysokości dochodu i wydatków na leczenie, jest nieprawidłowe. Podniósł, że z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. nie wynika, że pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób jest uwarunkowane wyrokiem, ugodą sądową lub umową zarejestrowaną przez sąd rodzinny. Skoro z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący wraz z żoną alimentowali wnuczkę, finansując jej m.in. rehabilitację, obowiązkiem organu było ustalenie, jaka kwota jest świadczona na rzecz wnuczki i odliczenie jej od dochodu rodziny. Okoliczność, że jest to dobrowolna alimentacja, nie ma znaczenia. Zarzucił, że finansowanie rehabilitacji wnuczki, wbrew ocenie organu, nie świadczy o dobrej sytuacji finansowej skarżącego i jego żony ale o konieczności pomocy córce, która wychowuje niepełnosprawne dziecko.
Zarzucił również, że rozpatrując sprawę organy pominęły przy ustalaniu wysokości wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącego na leczenie wydatek w kwocie 19.100 zł poniesiony w lutym 2014 r. na operację żony skarżącego błędnie przyjmując, że wydatki rodziny w lutym 2014 r. z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego oraz leczenia i rehabilitacji wynosiły 2827,72zł. Zaniżenie kosztów leczenia doprowadziło do ustalenia zaniżonej średniej miesięcznych wydatków na leczenie i odmową zwolnienia, o jakie wnosił skarżący.
Podniósł, że we wniosku wskazał dokładnie, o jakie zwolnienie wnosi. W ocenie skarżącego, organ był w tej sytuacji związany jego wnioskiem i w związku z tym organ powinien był wydać decyzję uwzględniającą wniosek w całości, bądź odmówić zwolnienia.
Skarżący zarzucił również, że organ I Instancji, rozstrzygając o zwolnieniu ustalił procentowo wysokość zwolnienia pomimo, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują procentowego zwolnienia.
Podniósł także, że organ II instancji został poinformowany o zmianie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego. Zaskarżona decyzja została wydana na czas określony do lutego 2015 r. Skoro w trakcie obowiązywania decyzji utrzymanej w mocy przez organ II Instancji nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej i finansowej strony, to zmiana ta powinna jego zdaniem skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, a przynajmniej przeprowadzeniem dodatkowych czynności dowodowych i sprawdzeniem stanu faktycznego.
W ocenie skarżącego, skoro organ II Instancji podjął wątpliwość co do oświadczenia skarżącego, powinien zlecić uzupełniające postępowanie dowodowe, czego nie uczynił. W tej sytuacji wysoko krzywdzące jest twierdzenie organu II instancji, że działania podejmowane przez skarżącego mają charakter pozorny a ich celem jest przedstawienie stanu faktycznego sprawy w odmiennej postaci. Takie wnioski są bezpodstawne i niepoparte żadnymi dowodami.
Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że obligowanie go do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej jest rażąco krzywdzące z tego względu, że w momencie kierowania ojca do domu opieki organ pomocy społecznej nie informował zstępnych o sytuacji i konsekwencji skierowania osoby do domu pomocy społecznej oraz nie badał możliwości zabezpieczenia opieki i pomocy w dotychczasowym miejscu zamieszkania. O skierowaniu ojca do placówki i konieczności ponoszenia opłaty skarżący dowiedział się dopiero po zamieszkaniu ojca w domu opieki.
Mając powyższe na uwadze, wniósł jak na wstępie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podał, że zarzuty te nie są zasadne. Odnosząc się do dodatkowych okoliczności podniesionych przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego w piśmie z dnia 27.11. 2014 r. wskazujących na rozdzielność majątkową między małżonkami Kolegium wskazało, że w kwestii prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego i zobowiązania się przez skarżącego do łożenia alimentów na rzecz żony, wypowiedziało się wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium powyższe działania skarżącego mają jedynie charakter pozorny w związku z czym nie mają wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...], którą to decyzją organ ten, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji z dnia 22 października 2014 r., nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. orzekającej:
o zwolnieniu częściowym (w wysokości 40%) skarżącego z odpłatności za pobyt jego ojca J. M. w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 476,57 zł i od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 820,75 zł miesięcznie
oraz
o odmowie częściowego zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L. w okresie od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. z kwoty 794,28 zł do kwoty 50,00 zł oraz od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. z kwoty 1.367,92 zł do kwoty 100,00 zł miesięcznie
- utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182 z późn. zm.), dalej: u.p.s. Zgodnie z jego treścią, osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:
wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce,
występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,
3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia,
4) osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
Trafnie także wskazało, że decyzja w przedmiocie częściowego albo całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest decyzją uznaniową na co wskazuje użycie w nim zwrotu "może". W związku z zarzutami skargi podkreślić należy, że nawet wystąpienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie do wydania decyzji pozytywnej, organ rozpoznający sprawę nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku o zwolnienie w całości lub w części z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ bowiem rozpoznaje wniosek o zwolnienie w całości lub w części z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z tych względów podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 64 u.p.s. przez wydanie decyzji o częściowym jedynie zwolnieniu z opłat za pobyt ojca skarżącego w domu opieki i nieuwzględnienie tym samym wniosku w całości, uznać należy za nietrafny. Dokonując wyboru rozstrzygnięcia co do sposobu rozpoznania wniosku zgłoszonego w tym przedmiocie organ ma obowiązek uzasadnić ów wybór zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., z uwzględnieniem wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, które organ ten ma obowiązek wyjaśnić, zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. i ustalić oraz wszechstronnie ocenić, tak jak tego wymaga art. 80 k.p.a. Dokonując wyboru rozstrzygnięcia sprawy organy w sposób prawidłowy, w ocenie Sądu, uzasadniły dokonany wybór po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy i dokonały prawidłowych ustaleń odnośnie istnienia okoliczności o jakich mowa w art. 64 u.p.s., ale jedynie co do okresu od dnia 14 marca 2014 r. do dnia, w którym - według twierdzeń skarżącego zawartych w jego piśmie z dnia 27 listopada 2014 r., uzupełniającym odwołanie – wystąpiły nowe okoliczności mogące mieć wpływ na ustalenie wysokości opłat w tym okresie, to jest już po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
Z prawidłowych ustaleń organów rozpoznających niniejszą sprawę wynika, że decyzją organu I instancji z dnia 14 marca 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia 7 maja 2014 r. skarżący został zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w Domu Opieki "[...]" w L.: od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. w kwocie 794,28 zł i od 1 kwietnia w kwocie 1.367,92 zł miesięcznie. W dniu 23 kwietnia 2014 r. skarżący wystąpił z wnioskiem inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie o częściowe zwolnienie z opłaty za okres od 14 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. do kwoty 50 zł i od 1 kwietnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. do kwoty 100 zł miesięcznie, powołując się na sytuację zdrowotną rodziny i ponoszonymi kosztami leczenia. Rozpoznając ów wniosek organy prawidłowo ustaliły, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. AN podstawie oświadczenia majątkowego skarżącego organy ustaliły, że skarżący wraz z żoną jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 69 m2 i samochodu osobowego marki TICO rok produkcji 1998.
Na podstawie przedłożonej do wywiadu środowiskowego dokumentacji medycznej oraz dokumentów potwierdzających poniesione koszty na leczenie i rehabilitację organy ustaliły, że oboje małżonkowie są osobami niepełnosprawnymi. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 18 czerwca 2012 r. na stale. Żona skarżącego orzeczeniem tego organu z dnia 24 kwietnia 2014 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od 7 marca 2013 r. do 30 kwietnia 2016 r. Z oświadczenia skarżącego wynika, że ostatnio stan zdrowia jego żony uległ pogorszeniu i niezbędna była operacja wszczepienia endoprotezy biodra, której koszt wyniósł 19.100 zł. Ustaliły również, że rodzina uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu świadczeń emerytalnych wypłacanych przez ZUS, który w lutym 2014 r. wynosił 4.103,92 zł (2,540,18 zł świadczenie skarżącego i 1.563,74 zł świadczenie żony skarżącego), a od marca 2014 r. dochód wynosi 4.176,08 zł miesięcznie (2.587,98 zł świadczenie skarżącego i 1.588,10 zł świadczenie żony skarżącego). W okresie objętym wnioskiem ponosiła stałe miesięczne wydatki z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego (energia, gaz, czynsz, telefon, podatki, ubezpieczenie osobiste i ubezpieczenie domu) w wysokości: luty 2014 r. - 756,67 zł, marzec 2014 r. - 486,78 zł, kwiecień 2014 r. - 676,85 zł, maj 2014 r. - 535,10 zł, czerwiec 2014 r. - 913,14 zł, lipiec 2014 r. - 437,25 zł. Ustalenia te nie są kwestionowane przez skarżącego.
Organy ustaliły ponadto, na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń z 23 lipca 2014 r. i 23 sierpnia 2014 r., koszty związane z leczeniem i rehabilitacją członków rodziny. Wyniosły one w poszczególnych miesiącach: luty 2014 r. - 2.071,05 zł, marcu 2014 r. - 610,78 zł, kwietniu 2014 r. - 851,66 zł, maju 2014 r. - 401,02 zł, czerwcu 2014 r. - 1.415,39 zł, lipcu 2014 r. 175,70 zł. Koszt operacji wszczepienia endoprotezy biodra wyniósł 19.100 zł. Ustaliły również, na podstawie oświadczenia skarżącego, że zabieg wykonany został ze środków finansowych osób bliskich, które skarżący zobowiązany jest zwrócić w ratach po 680 zł miesięcznie. Wbrew zarzutom skarżącego, organy ustaliły, że wydatek z tego tytułu rodzina ponosi począwszy od marca 2014 r. Powyższe wydatki rodziny w poszczególnych miesiącach kształtowały się zatem w następującej wysokości: luty 2014 r. - 2.827,72 zł, marzec 2014 r. - 1.777,56 zł, kwiecień 2014 r. - 2.208,51 zł, maj 2014 r. - 1.616,12 zł, czerwiec 2014 r. - 3.008,53 zł, lipiec 2014 r. 1.292,95 zł. Z powyższego wynika, że organy uwzględniły kwotę spłacanych rat na rzecz rodziny skarżącego z tytułu zaciągniętej u niej pożyczki na przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. Brak jest zatem podstaw do uznania za trafny podniesionego w skardze zarzutu naruszenia at. 136 k.p.a. przez pominięcie kosztów operacji żony skarżącego.
Organ ustaliły również, na podstawie oświadczenia skarżącego z dnia 23 lipca 2014 r., że skarżący wraz z żoną ponosił również koszty związane z rehabilitacją niepełnosprawnej wnuczki w wysokości 250 zł miesięcznie w kwietniu, maju i czerwcu 2014 r. Wbrew jednak zarzutom skargi, prawidłowo organy przyjęły, że pomoc finansowa świadczona na rzecz wnuczki skarżącego pozostaje bez wpływu na wysokość opłat, jakie skarżący zobowiązany jest ponosić z tytułu pobytu jego ojca w domu opieki. Obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec ojca skarżącego wyprzedza bowiem jego obowiązek alimentacyjny wobec wnuczki, co wynika z ustalonej w art. 129 i art. 132 k.r.o. kolejności ponoszenia obowiązku alimentacyjnego.
Wbrew zarzutom skarżącego, organy nie ustaliły obowiązku ponoszenia przez niego opłat na pobyt jego ojca w domu opieki w sposób procentowy, lecz określiły ten obowiązek kwotowo, co w sposób jednoznaczny wynika z treści decyzji organu I instancji. Wskazana w decyzji organu I instancji wielkość procentowa oznacza, że dotychczas ustalona (decyzją z dnia 14 marca 2014 r.) kwota opłat została pomniejszona o 40 %. Nie oznacza to jednak, że opłatę tą ustalono w sposób procentowy.
W świetle tego, co powiedziano wyżej Sąd uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organów ustalające wysokość opłat, jaki skarżący zobowiązany jest ponosić z tytułu pobytu jego ojca w domu opieki w okresie od 14 marca 2014 r., to jest od daty początkowej określonej w wydanych w sprawie decyzjach, do czasu zmiany sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, jakie według twierdzeń zawartych w piśmie uzupełniającym odwołanie, to jest w piśmie z dnia 27 listopada 2014 r., wystąpiły w jego rodzinie. Wydane w sprawie decyzje w części ustalającej opłaty za pobyt ojca skarżącego w domu opieki poczynając od dnia 14 marca 2014 r. do listopada 2014 r. w niczym, w ocenie Sądu, nie naruszają zarówno art. 64 u.p.s., jak i przepisów stępowania. Jak to już bowiem wyżej zaznaczono, rozpatrując sprawę organy należycie i zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 oraz art. 80 wyjaśniły wszystkie w tym zakresie okoliczności, poczyniły prawidłowe ustalenia co do sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny. Z ustaleń tych wyciągnęły prawidłowe wnioski uznając, że skarżący może ponieść opłatę za pobyt jego ojca w domu opieki w powyższym okresie w kwotach, o jakich mowa w wydanych w sprawie decyzjach.
Ewentualna zmiana sytuacji życiowej skarżącego, na którą powoływał się skarżący w piśmie z dnia 27 listopada 2014 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania, która to zmiana mogła mieć wpływ na wynik sprawy poczynając od listopada 2014 r., obligowała organ, zdaniem Sądu, do przeprowadzenia w trybie art. 136 k.p.a. uzupełniającego postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie, czy rzeczywiście wystąpiły okoliczności, na które skarżący się powołuje. Do owego pisma uzupełniającego skarżący dołączył kopię umowy majątkowej małżeńskiej oraz oświadczenie z dnia 13 listopada 2014 r. o podjętym przez niego dobrowolnym świadczeniu na rzecz żony kwoty 850 zł tytułem alimentów. Rozpatrując odwołanie organ winien był zatem wyjaśnić, czy skarżący rzeczywiście – jak twierdzi - nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną z dniem 13 listopada 2014 r. Trafnie, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 08.08.2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 541/13, Kolegium wskazało, że ustrój rozdzielności majątkowej nie przesądza o prowadzeniu samodzielnie gospodarstwa domowego. Z faktu, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim jednak nie wynika, że małżonkowie nie mogą prowadzić samodzielnych gospodarstw domowych. Zawarta przez małżonków umowa o rozdzielności majątkowej ma ten skutek, że od dnia jej zawarcia każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później (art. 51 k.r.o.) oraz, że każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem (art. 51¹ k.r.o). Nie mógł więc zatem organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie, nie uwzględnić faktu zawarcia przez skarżącego umowy o rozdzielności majątkowej małżeńskiej i nie wyjaśnić, czy małżonkowie prowadzą wspólne, czy oddzielne gospodarstwo domowe, jak kształtują się wydatki skarżącego, jaka jest jego sytuacja życiowa od tej daty. Nie mógł organ odwoławczy arbitralnie, nie dysponując dowodami przeciwnymi uznać, że nowe okoliczności podnoszone przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego są skutkiem działań pozornych podejmowanych przez skarżącego w związku z czym nie mają znaczenia w sprawie i nie wymagają wyjaśnienia. Okoliczności te należało wyjaśnić i ustalić zgodne z regułami k.p.a., następnie je ocenić i dopiero wydać właściwe rozstrzygnięcie w sprawie dotyczące obowiązku ponoszenia przez skarżącego opłat w okresie po 13 listopada 2014 r. aż do daty końcowej, o której mowa w decyzji, to jest do dni 28 lutego 2015 r. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że złożone przez skarżącego oświadczenie, co do podjętego przez niego zobowiązania dotyczącego świadczenia alimentów na rzecz jego żony w kwocie 850 zł miesięcznie nie może w sposób jednoznaczny stanowić podstawy do zwolnienia go od ponoszenia opłat za pobyt jego ojca w domu opieki. Zgodnie z art. 130 k.r.o., obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Skarżący pozostaje w związku małżeńskim. W tej sytuacji, zgodnie z art. 27 k.r.o., oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem granicę świadczeń, w tym majątkowych, jednego małżonka względem drugiego wyznaczają jego możliwości zarobkowe i majątkowe, a nie jakakolwiek deklarowana kwota świadczeń. Okoliczność tak jednak także wymagała wyjaśnienia. Obowiązkowi temu organ odwoławczy, z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a., uchybił.
W tej sytuacji, mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że okoliczności, które wystąpiły w rodzinie skarżącego po 13 listopada 2014 r., tj. te, o jakich mowa wyżej, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a więc istotne, wymagające wyjaśnienia mogą być wyjaśnione w trybie art. 136 k.p.a., w postępowaniu uzupełniającym.
Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji wyjaśni sprawę we wskazanym wyżej zakresie i dopiero wówczas, mając na wglądzie to co powiedziano wyżej odnośnie meritum, wyda w sprawie właściwe rozstrzygnięcie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło