IV SA/Wr 18/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Protokolant Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [ ... ] r. Nr SKO [ ... ] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Postanowieniem z dnia [ ... ] r. Nr MOPS [ ... ] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. , na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 3 pkt 17a, art. 6, art. 7 pkt 5, art. 23, art. 24, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku K. Z. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko – K. P. , na okres zasiłkowy 2006/2007. W motywach rozstrzygnięcia podał, że dniu [ ... ] r. K. Z. złożyła niepełny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko – K. P. W dniu [ ... ] r. wyżej wymieniony wniosek został uzupełniony o następujące dokumenty: 1) postanowienie Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] , 2) postanowienie Sądu Rejonowego w J. G. Wydział [ ... ] Rodzinny i Nieletnich z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] oraz 3) pismo Sądu Okręgowego w J. G. Wydział [ ... ] Cywilny z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] . Ostatnim dostarczonym dokumentem opatrzonym datą wpływu [ ... ] r. jest Zaświadczenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w W. z dnia [ ... ] r. Tak więc, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjęto, że datą wpływu wniosku jest data wpływu ostatniego dostarczonego dokumentu, tj. [ ... ] r. Z postanowienia Sądu Rejonowego w J. G. Wydział [ ... ] Rodzinny i Nieletnich z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] wynika, że postępowanie w sprawie z powództwa W. F. przeciwko K. P. o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny ustał z dniem [ ... ] r. zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w J. G. Wydział [ ... ] Cywilny w sprawie [ ... ] o ubezwłasnowolnienie K. P. , a zatem nie jest możliwe dostarczenie przez stronę, jako osobę samotnie wychowującą dziecko, dokumentu potwierdzającego, że alimenty na rzecz dziecka zostały zasądzone. Rozstrzygnięcie czy obowiązek alimentacyjny wobec K. P. ustał czy nadal obowiązuje ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych na dziecko, na okres zasiłkowy 2006/2007, gdyż zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli (...) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, a) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, b) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Wobec powyższego postanowiono zawiesić rozpatrzenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny na rzecz K. P. ustał. Jednocześnie organ orzekający wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wnioskodawczyni jest zobowiązana do niezwłocznego dostarczenia Ośrodkowi prawomocnego wyroku sądu w powyższej sprawie, co pozwoli ostatecznie ustalić uprawnienie do wnioskowanych świadczeń rodzinnych na dziecko. Dodano również, że w związku z niniejszym postanowieniem, w przypadku ustalenia uprawnień strony do wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych będą one przysługiwały z wyrównaniem od września 2006r. W zażaleniu na to postanowienie K. Z. podniosła, że sama wychowuje syna, który jest chory oraz, że w sądzie znajduje się sprawa z powództwa ojca dziecka o ustalenie ustania obowiązku alimentacyjnego, jednak nie jest ona jeszcze zakończona, gdyż została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia przez sąd innej sprawy, a mianowicie o ubezwłasnowolnienie syna. W związku z powyższym, wniosła o przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [ ... ] r. Nr SKO [ ... ] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 144 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, uchyliło postanowienie organu l instancji i umorzyło postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium wskazało, że na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W myśl art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992 ze zm.) zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. W niniejszej sprawie K. Z. wnioskiem z dnia [ ... ] r. wystąpiła o świadczenia rodzinne na syna, K. P. Wnioskodawczyni samotnie wychowuje syna. Ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w J. G. dnia [ ... ] r. w sprawie [ ... ] , ustalony został obowiązek alimentacyjny W. F. wobec K. P. W. F. wystąpił z powództwem o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny wygasł z dniem [ ... ] r., czyli z osiągnięciem przez syna pełnoletniości. Postanowieniem z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] Sąd Rejonowy w J. G. powództwo to zabezpieczył w ten sposób, że zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego Rewiru l przy Sądzie Rejonowym w J. G. w sprawie sygn. akt [ ... ] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie. Następnie Sąd ten wyrokiem zaocznym z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] ustalił, że obowiązek alimentacyjny W. F. wobec K. P. ustał z dniem [ ... ] r. K. P. wniósł sprzeciw od tego wyroku. Po wniesieniu sprzeciwu postanowieniem z dnia [ ... ] r. Sąd Rejonowy w J. G. zawiesił postępowanie w tej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w J. G. w sprawie sygn. akt [ ... ] o ubezwłasnowolnienie K. P. Niewątpliwie ma organ pierwszej instancji rację, gdy twierdzi, że w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko istotną kwestią w postępowaniu o świadczenia rodzinne jest ustalenie, czy na dziecko zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne. Jednakże w sprawie niniejszej kwestia ta nie jest sporna. W stosunku do K. P. nadal istnieje obowiązek alimentacyjny jego ojca, bo o ustaniu takiego obowiązku sąd do tej pory prawomocnie nie orzekł. Wyrok zaoczny z dnia [ ... ] r. został zaskarżony sprzeciwem, co skutkuje tym, że postępowanie w sprawie nie zostało zakończone i toczy się nadal, choć zostało zawieszone do czasu podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie ubezwłasnowolnienia K. P. Brak więc jest skutecznego, prawnego ustalenia o braku obowiązku alimentacyjnego. Odrębną kwestią jest to, że postępowanie egzekucyjne w sprawie ściągnięcia alimentów zostało także zawieszone. Ale okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozpatrzenia sprawy, jako że przepis art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga zasądzenia świadczeń alimentacyjnych, a nie ich efektywnego ściągania od dłużnika. W tym stanie rzeczy nie wystąpiła podstawa do zawieszenia postępowania z przyczyny wskazanej przez organ pierwszej instancji. Nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania oczekiwanie na rozstrzygnięcie, które w przyszłości może zrodzić brak uprawnień do świadczeń rodzinnych, w sytuacji gdy obecnie wątpliwość co do tej kwestii nie istnieje. W tych warunkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Skutkiem tego postanowienia jest obowiązek prowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania z wniosku strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [ ... ] r. Nr SKO [ ... ] , K. Z. zakwestionowała równocześnie postanowienie organu l instancji i wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków: rehabilitacyjnego, na internat i dla samotnej matki oraz o wyrównanie zasiłków dla samotnej matki od kwietnia 2006r. do sierpnia 2006r., a także wyrównanie pozostałych zasiłków od kwietnia 2006r. do sierpnia 2006r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny nie może oprzeć tej kontroli o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określającym zakres kognicji sądu administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia do sądu mogą być m. in. wskazane w tym przepisie postanowienia. Rozpatrując skargę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, o jakim wyżej mowa. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [ ... ] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uchyliło postanowienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [ ... ] r. o zawieszeniu postępowania w sprawie z wniosku K. Z. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego nadziecko – K. P. i umorzyło postępowanie w tym przedmiocie. W myśl art. 97 § 1 pkt 4 kpa, na który powołano się w orzeczeniach obydwu instancji, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym (kwestią prejudycjalną), w rozumieniu wyżej cytowanego przepisu, jest okoliczność warunkująca zarówno rozpatrzenie sprawy jak 1 jej merytoryczne rozstrzygnięcie (wydanie orzeczenia) w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, a ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie lub do sądu. Zdaniem organu l instancji, takim zagadnieniem jest nierozstrzygnięta ostatecznie kwestia obowiązku alimentacyjnego W. F. wobec K. . P. Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] ustalono, że obowiązek alimentacyjny W. F. wobec K. P. , ustalony ugodą zawartą przez Sądem Rejonowym w J. G. dnia [ ... ] r. w sprawie [ ... ] , ustał z dniem [ ... ] r., jednakże K. P. wniósł od tego wyroku sprzeciw. Po wniesieniu sprzeciwu postanowieniem z dnia [ ... ] r., sygn. akt [ ... ] Sąd Rejonowy w J. G. zawiesił postępowanie w tej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w J. G. Wydział l Cywilny w sprawie sygn. akt [ ... ] o ubezwłasnowolnienie K. P. Powyższe niewątpliwie oznacza, iż kwestia ustania obowiązku alimentacyjnego wobec syna skarżącej nie jest jeszcze prawomocna, a więc obowiązek ten nadal istnieje. Postępowanie administracyjne jest uregulowanym prawem procesowym ciągiem czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty postępowania w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Ze względu na celowy charakter postępowania administracyjnego -jego tok powinien opierać się na pewnych racjonalnych założeniach, a między innymi winien mieć charakter ciągły, to znaczy toczyć się bez przerwy od momentu wszczęcia postępowania, aż do chwili wydania decyzji przez organ prowadzący postępowanie. Ciągłość postępowania jest istotnym czynnikiem zapewniającym możność rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w granicach obowiązujących terminów. Z drugiej jednak strony nie można nie liczyć się z tym, że w pewnych okolicznościach przerwanie toku postępowania administracyjnego okaże się z przyczyn faktycznych lub prawnych nieuniknione. Kompromis między tymi przeciwstawnymi względami osiąga się przez wprowadzenie instytucji zawieszenia postępowania. Jak już wcześniej zasygnalizowano, pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jest to przy tym zagadnienie otwarte, tzn. takie, które nie było przedtem przesądzone na właściwej drodze, zaś organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Chodzi zatem o uzupełnienie okoliczności sprawy elementem, którego przed zawieszeniem postępowania jeszcze nie było. Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie organ l instancji niesłusznie ocenił przesłanki, które w jego przekonaniu stały się przyczyną zawieszenia postępowania. Dopiero organ odwoławczy dokonał właściwej oceny sytuacji faktycznej i prawnej, gdyż obowiązek alimentacyjny W. F. wobec K. P. , w związku z brakiem prawomocnego rozstrzygnięcia w tej mierze, niewątpliwie nadal istnieje. Tak więc, wbrew zasadom obowiązującego prawa byłby taki stan, w którym oczekuje się na rozstrzygnięcie mogące zmienić w przyszłości sytuację prawną skarżącej, w chwili gdy jest ona jasna. Podjęte orzeczenie nie mogło zatem przybrać innej formy, gdyż nie wystąpiły w niniejszej sprawie przyczyny faktyczne ani prawne powodujące konieczność przerwania toku postępowania administracyjnego. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zawiera uchybień powodujących konieczność jego usunięcia z obrotu prawnego. W związku z tym, stosownie do art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie.