IV SA/Wr 180/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. D. na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/23 I. wymierza Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków grzywnę w kwocie 100 (sto) złotych; II. stwierdza bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w wykonaniu wyroku, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 6 marca 2024 r. (data wpływu do organu – 12 marca 2024 r.) S. D. (dalej: skarżący) wniósł skargę na niewykonanie przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej: WSA we Wrocławiu, Sąd) z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/23. W wyroku tym Sąd m. in. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie postępowania o uchylenie decyzji w sprawie wpisu do rejestru zabytków oraz zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku ze stwierdzoną prawomocnością zostały doręczone organowi w dniu 9 lutego 2024 r. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sąd ustalił, że 18 sierpnia 2022 r. organ wydał decyzję, którą odmówił uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji ostatecznych z dnia 15 września 2008 r. oraz z dnia 18 stycznia 2011 r. wpisujących opisane tam nieruchomości do rejestru zabytków. Orzeczenie to wobec niepodjęcia korespondencji przez skarżącego zostało uznane za doręczone. Tymczasem Sąd stwierdził, że organ nie posiada dowodu pozwalającego uznać, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone. Doręczenie ww. orzeczenia nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, co uchyla przyjęcie skutku domniemania doręczenia. Tym samym, decyzja nie weszła do obrotu prawnego, co oznacza, że organ nie zakończył postępowania, a także finalnie świadczy o jego bezczynności. W piśmie z 3 lutego 2024 r. (data wpływu do organu –13 lutego 2024 r.) skarżący skierował do organu wezwanie do wykonania powyższego wyroku. Przy piśmie z 12 lutego 2024 r. organ przesłał skarżącemu potwierdzoną za zgodność kopię decyzji z 18 sierpnia 2022 r. (doręczona 5 marca 2024 r.). W skardze na niewykonanie wyroku skarżący zarzucił, że pomimo wezwania z 3 lutego 2024 r. organ nie wykonał wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 25 października 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że doręczył skarżącemu potwierdzoną za zgodność kopię decyzji z 18 sierpnia 2022 r. Skarżący w piśmie z 23 kwietnia 2024 r. zarzucił m.in., że organ kopię decyzji, której – jak wynika z wyroku WSA we Wrocławiu – nie ma w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie strona skarżąca spełniła wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, czyniąc to w skierowanym do organu pisemnym wezwaniem z 3 lutego 2024 r. (data wpływu do organu – 13 lutego 2024 r.). Z akt niniejszej sprawy nadto wynika, że WSA we Wrocławiu w wyroku z 25 października 2023 r. wyznaczył organowi termin 14 dni na załatwienie sprawy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Dla oceny zasadności rozpatrywanej skargi niezbędne jest wyróżnienie dwóch warunków zakończenia postępowania administracyjnego - pierwszy polegający na podpisaniu aktu indywidualnego (decyzji lub postanowienia) przez piastuna funkcji organu lub osoby upoważnionej i - drugi polegający na jego uzewnętrznieniu poprzez wprowadzenie do obrotu prawnego poprzez prawidłowe doręczenie. Dopiero po ziszczeniu się obu tych warunków można mówić o wydaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne (zob. wyrok NSA z 11 maja 2022 r., II OSK 1794/21). Z kolei na kanwie uprzednio toczącej się sprawy ze skargi na bezczynność bezspornym było to, że organ sporządził decyzję z 18 sierpnia 2022 r. Niemniej nie doręczył tego rozstrzygnięcia skarżącemu zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów k.p.a. Można więc przyjąć że wykonanie przez organ prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z 25 października 2023 r. powinno polegać na ponownym, tym razem prawidłowym doręczeniu decyzji skarżącemu. Przy tym przez doręczenie decyzji należy rozumieć – co do zasady - doręczenie jej oryginału. Przyjmuje się na gruncie postępowania administracyjnego, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko odpis decyzji. Z przepisu art. 109 § 1 k.p.a. wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję, a nie jej odpis czy kopię (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., I OSK 782/10). Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych przy piśmie z 12 lutego 2024 r. organ – zachowując 14 dniowy termin - przesłał skarżącemu potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji z 18 sierpnia 2022 r. Przy tym kopia nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem i podpisana przez pracownika organu, który wydał decyzję. Oceniając skutek prawny takiej czynności, Sąd wskazuje, że doręczenie uwierzytelnionej kopii decyzji administracyjnej (potwierdzonej za zgodność z oryginałem), może być równoznaczne z doręczeniem oryginału decyzji, niemniej pod warunkiem że kopię podpisuje lub uwierzytelnia organ, który ją wydał lub osoba działająca z jego upoważnienia. Można wtedy przyjąć, że doręczenie uwierzytelnionej kopii wywołuje taki sam skutek prawny jak doręczenie oryginału decyzji z tego powodu, że kopia zawiera konstytutywny element rozstrzygnięcia administracyjnego w postaci podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do jej wydania (art. 107 pkt 8 k.p.a.). W świetle powyższego nie budzi więc wątpliwości, że organ jak dotąd nie wykonał prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z 25 października 2023 r. ponieważ nie wprowadził do obrotu prawnego decyzji z 18 sierpnia 2022 r., albowiem doręczona uwierzytelniona kopia decyzji nie została podpisana ani przez organ, ani przez osobę upoważnioną do jej wydania. Biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał więc skargę za uzasadnioną, przyjmując jednocześnie że wymierzona grzywna w wysokości 100 zł będzie adekwatna do zachowania organu, który naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W związku z tym Sąd orzekł, jak w pkt. I wyroku, na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzekł w pkt. II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że stwierdzona bezczynność nie była wynikiem kwalifikowanego ignorowania wyroku WSA we Wrocławiu. Należy powtórzyć, że organ w 14-dniowym terminie wysłał oraz doręczył skarżącemu uwierzytelnioną kopię decyzji z 18 sierpnia 2022 r., błędnie przypisując takiej czynności skutek w postaci zakończenia toczącego się postępowania. O kosztach orzeczono w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.