IV SA/Wr 186/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Państwowego Inspektora Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zapewnienia pracownikom higienicznych warunków przechowywania odzieży własnej i roboczej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 16 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 26 lipca 2005 r. wniesionego przez spółkę A we W. od decyzji nr 2, 3 i 4 zawartych w nakazie z dnia [...] r. nr [...] dotyczących zapewnienia do dnia 30 września 2005 r. w pomieszczeniu szatni podstawowej damskiej i męskiej na wydziale zmywarek dwóch szaf pojedynczych lub jednej podwójnej, spełniającej wymagania Polskiej Normy, przeznaczonych do indywidualnego użytku dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni oraz zapewnienia w pomieszczeniach jadalni na terenie zakładu lub w ich pobliżu indywidualnych zamykanych szafek przeznaczonych do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika, Okręgowy Inspektor Pracy we W. postanowił uchylić zaskarżone decyzje nr 2 i 3, zawarte w nakazie z dnia [...] r. nr [...] w treści i terminie realizacji i orzec co następuje: Pracownikom zatrudnionym na wydziale zmywarek, korzystającym z jednej części podwójnej szafy, znajdującej się w szatni podstawowej męskiej, zapewnić dodatkową szafę pojedynczą, o wymiarach zgodnych z Polską Normą, umożliwiając każdemu pracownikowi przechowywanie w jednej jej części odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, a w drugiej zaś odzież własną pracownika. Termin wykonania: 31 grudnia 2007 r.; Pracownikom zatrudnionym na wydziale zmywarek, korzystającym z jednej części podwójnej szafy, znajdującej się w szatni podstawowej damskiej, zapewnić dodatkową szafę pojedynczą, o wymiarach zgodnych z Polską Normą, umożliwiając każdej pracownicy przechowywanie w jednej jej części odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, a w drugiej zaś odzież własną pracownika. Termin wykonania: 31 grudnia 2007 r.; Uchylić w całości zaskarżoną decyzję nr 4, zawartą w nakazie z dnia [...] r. nr [...] i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm. oraz z 2005 r. Nr 10, poz. 71), § 8 ust. 3 i § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), w związku z postanowieniami Polskiej Normy "PN-75/M-78711". Szafy stalowe na ubrania". W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż w związku z wniesieniem przez pracodawcę sprzeciwu od zaleceń Zakładowego Społecznego Inspektora Pracy, a także w związku z uchyleniem decyzji inspektora pracy przez Okręgowego Inspektora Pracy i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, w dniach 14, 21 oraz 30 czerwca 2005 r. inspektor pracy przeprowadził ponowną kontrolę w zakładzie Spółki A we W. W wyniku ustaleń opisanych w protokole kontroli nr [...], inspektor pracy skierował do pracodawcy nakaz z dnia [...], nr [...] zawierający 6 decyzji. Od decyzji nr 2, 3 i 4, zawartych w ww. nakazie wydanych w przedmiocie zapewnienia w szatni męskiej i damskiej na wydziale zmywarek dwóch szaf pojedynczych lub jednej podwójnej do indywidualnego użytku dla każdego pracownika, korzystającego z tych szatni oraz zapewnienia w pomieszczeniu jadalni lub w jej pobliżu indywidualnych zamykanych szafek przeznaczonych do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika, pracodawca odwołał się i wniósł o ich uchylenie. Odwołując się od powyższych decyzji, pracodawca zarzucił inspektorowi pracy naruszenie § 15 załącznika Nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 czerwca 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, to jest nieuwzględnienie możliwości zastosowania odpowiednio przepisu § 12 załącznika Nr 3 przedmiotowego rozporządzenia, dotyczącego urządzenia szatni podstawowej również w formie szatni wieszakowej. Pracodawca zarzucił też inspektorowi pracy zastosowanie błędnej wykładni § 34 ust. 4 załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia, regulującego sposób przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił w całości decyzję nr 4 i umorzył postępowanie pierwszej instancji, natomiast decyzje nr 2 i 3 ww. nakazu uchylił tylko w części terminu wykonania, ustalając nowy termin realizacji tych decyzji na dzień 31 maja 2006 r. Na decyzje Okręgowego Inspektora Pracy w części rozstrzygnięcia dotyczącego decyzji nr 2 i 3 ww. nakazu strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2006 r. Sygn. akt IV SA/Wr 832/05 uchylił zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, zarzucając jej wadę formalną, skutkującą uchyleniem decyzji z powodu złożenia nieczytelnego podpisu przez nie dającą się zidentyfikować osobę działającą, jak Sąd mógł jedynie przypuszczać, z upoważnienia organu odwoławczego. Istotnie podpis pod ww. decyzją złożył zastępca Okręgowego Inspektora Pracy we W. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiedział się w kwestii zarzutów skarżącego, dotyczących merytorycznej zawartości zaskarżonej decyzji, lecz uznał iż decyzja ta, jako nieostateczna i nieprawomocna, nie podlega rozpoznaniu, zaistniała potrzeba ponownego rozpatrzenia odwołania strony z dnia 26 lipca 2005 r. od decyzji organu I instancji nr 2, 3 i 4, zawartych w nakazie nr rej. [...] z dnia [...] r. Uwzględniając fakt, iż od dnia ustalenia przez inspektora pracy stanu faktycznego, będącego podstawą do wydania decyzji nr 2, 3, i 4, zawartych w ww. nakazie, do dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego (3 listopada 2006 r.) minęło półtora roku, konieczne więc było uaktualnienie tego stanu. W szczególności niezbędne było ustalenie aktualnego stanu w zakresie zapewnienia przez pracodawcę w pomieszczeniach szatni podstawowych damskiej i męskiej na wydziale zmywarek dwóch szaf pojedynczych lub jednej podwójnej, spełniających wymagania Polskiej Normy, przeznaczonych do indywidualnego użytku dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni. W tym celu, na zlecenie Okręgowego Inspektora Pracy, inspektor pracy w dniach 21 grudnia 2006 r. oraz 9 i 15 stycznia 2007 r. przeprowadził kontrolę u pracodawcy i stwierdził, że: "W 2006 roku opracowany został znowelizowany regulamin szatni pracowniczych w zakładzie spółki A Kwestia wprowadzenia go w życie została uregulowana w Zarządzeniu BHP nr [...] z dnia [...] r. Zarządzenie to podpisane zostało przez menadżera do spraw serwisów technicznych. Istnieją jednak uzasadnione wątpliwości, czy regulamin szatni obowiązuje w zakładzie, gdyż nie został on zatwierdzony i wdrożony przez zarząd Spółki, a ponadto na posiedzeniu zakładowej komisji bezpieczeństwa i higieny pracy w dniu 22 września 2006 roku większa część członków komisji zakwestionowała fragmenty tego regulaminu w zakresie przysługujących pracownikom szafek. Zgodnie z treścią tego regulaminu ustalony został wykaz stanowisk pracy, dla których przysługuje szafa podwójna na odzież. Dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach nie wymienionych w tym wykazie przyjęto, iż przysługiwać będzie szafa pojedyncza, o ile posiada przegrodę. Wykaz ten, stanowiący załącznik nr 1 do regulaminu szatni, załączony został również do niniejszego protokołu z kontroli. W trakcie czynności kontrolnych w dniu 9 stycznia 2007 r. stwierdzono, że pracodawca wyposażył szatnie damską i męską na wydziale zmywarek w szafki ubraniowe. Szafki wykonano w postaci dwudrzwiowych segmentów. Każda część z drzwiami ma następujące wymiary: szerokość 40 cm, głębokość 48 cm i wysokość 172 cm (mierzona od poziomu usytuowanego przed nimi siedziska, które ma wysokość 43 cm, a więc całkowita wysokość szafki, licząc od poziomu posadzki, wynosi 215 cm). Za drzwiami wewnątrz szafek wstawione zostały przegrody dzielące każde wnętrze na dwie części o szerokościach około 25 i 15 cm. Biorąc pod uwagę postanowienia zawarte w Polskiej Normie "PN-75/M-78711. Szafy stalowe na ubrania", uznać należy, że powyższe wymiary są charakterystyczne dla szafek podwójnych typu B w wykonaniu z przegrodą, a więc odmiany b (każdy dwudrzwiowy segment stanowi taką szafkę). Używając zatem danych i nomenklatury zawartej w normie ustalono, że pracodawca wyposażył szatnie podstawowe w szafki podwójne z przegrodami wewnętrznymi. Niemniej jednak znacznej ilości pracowników przyznano do użytkowania tylko po połówce takiej szafki, a więc część zamykaną jednymi drzwiczkami - taki przypadek dotyczy 90 kobiet korzystających z szatni damskiej i 107 mężczyzn korzystających z szatni męskiej (dane ilościowe uzyskano od przedstawicieli pracodawcy). W praktyce zatem tym 197 pracownikom zapewniono po połówce szafki podwójnej, w której mają ograniczoną możliwość oddzielnego przechowywania odzieży własnej i odzieży roboczej. Ograniczenie to związane jest z szerokością jednej z wewnętrznych części powstałych po zainstalowaniu przegród. Część taka ma szerokość wewnętrzną mniejszą niż 15 cm, a prowadzący do niej otwór wejściowy ma w świetle wymiar mniejszy niż 10 cm szerokości. Taka wąska część szafki uniemożliwia zatem odpowiednie przechowanie obuwia roboczego, bo przyjęto, że węższa część przeznaczona ma być na odzież roboczą (nie mieszczą się dwa buty obok siebie), a w sytuacji, gdy pracownik dysponować będzie dużą ilością asortymentów odzieży własnej i roboczej (np. zimowej) może być ona także trudna do przechowywania w tak wąskiej przestrzeni." Inspektor pracy nie odniósł się w ww. protokole kontroli do obecnego stanu faktycznego będącego podstawą do wydania decyzji nr 4, jako, że decyzja ta, uchylona przez Okręgowego Inspektora Pracy we W., nie była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Okręgowy Inspektor Pracy rozpatrując ponownie odwołanie strony stwierdził, w oparciu o ustalony stan faktyczny, opisany zarówno w protokole z kontroli Nr [...] jak i nr [...], że stosownie do postanowień § 8 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), szafy na odzież powinny spełniać wymagania Polskiej Normy. Natomiast § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do powyższego rozporządzenia stanowi, że szatnia podstawowa powinna być wyposażona w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni (jedna szafa pojedyncza lub jedna część szafy podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, zaś druga - na odzież własną pracowników). Jedyną normą regulującą omawiane zagadnienie, jest Polska Norma PN-75/M-78711 - Szafy stalowe na ubrania. Norma ta określa typy szaf ubraniowych oraz wymagania jakie muszą być spełnione zarówno w zakresie konstrukcji jak i wymiarów. Mając na względzie stwierdzony przez inspektora pracy stan faktyczny (poparty fotografiami) opisany w protokołach kontroli oraz uwzględniając wymagania przepisów w tym zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, o których mowa w przywołanej Polskiej Normie, stwierdzić należy, że pracodawca przydzielając pracownikom tylko jedną część podwójnej szafy odzieżowej o szerokości 400 mm, nie zapewnił wszystkim pracownikom optymalnych warunków higienicznych do przechowywania zarówno odzieży roboczej, obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej jak i odzieży własnej ( np. płaszczy zimowych i ciepłego obuwia), co stoi w sprzeczności z § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z art. 207 § 2 pkt 2 Kodeksu Pracy ( Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 z późn. zm.), pracodawca obowiązany jest zapewnić przestrzeganie nie tylko przepisów lecz również zasad bezpieczeństwa i higieny pracy - w tym przypadku pracodawca obowiązany jest każdemu pracownikowi korzystającemu z szatni podstawowej, zapewnić szafę o wymiarach spełniających wymagania Polskiej Normy. Podobne stanowisko w sprawie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalając skargę na Decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W., utrzymującą w mocy decyzje inspektora pracy, wydane w przedmiocie zapewnienia w pomieszczeniach szatni odzieży roboczej, szaf na ubrania spełniających wymagania Polskiej Normy (wyrok z dnia 12 stycznia 2007 r. , sygn. akt IV SA/Wr 676/06). Poza powyższą argumentacją pracodawca wskazał również na niemożliwość wykonania tych decyzji ze względu na ograniczenie powierzchni aktualnych szatni oraz na możliwość zastosowania innych rozwiązań, to jest szatni wieszakowej - nie przedstawił jednak żadnych dowodów świadczących, że tego typu szatnia może powstać w zakładzie. Sugestia zawarta w treści odwołania, aby szafy na ubrania pracowników wykorzystać dla stworzenia szatni wieszakowej nie mogła być też uwzględniona przez Okręgowego Inspektora Pracy przy rozpatrywaniu odwołania, gdyż tylko od pracodawcy zależy jakiego typu szatnie zorganizuje dla zapewnienia pracownikom właściwych warunków higieniczno-sanitarnych przy przechowywaniu ubrań własnych i obuwia oraz odzieży roboczej i ochronnej. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż taką decyzję pracodawca podjął wcześniej, wyposażając szatnie w indywidualne szafki z przeznaczeniem dla każdego pracownika, zamiast stojaków wieszakowych spełniających wymagania określone w § 12 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp. Okręgowy Inspektor Pracy uwzględniając jednak fakt, iż w chwili obecnej 197 pracowników (90 kobiet i 107 mężczyzn) zatrudnionych na wydziale zmywarek, posiada tylko jedną część szafy podwójnej (czyli 1 szafę pojedynczą z przegrodami o szerokościach około 25 i 15 cm) i że wykonanie w całości obowiązku określonego decyzjami nr 2 i 3, wymaga podjęcia zarówno działań technicznych jak i organizacyjnych, postanowił zmienić treść i termin wykonania decyzji nr 2 i 3. Uchylając w całości zaskarżoną decyzję nr 4, zawartą w nakazie z dnia [...] r. Nr [...], Okręgowy Inspektor Pracy uznał, że podjęte przez pracodawcę działania, przedstawione w piśmie uzupełniającym do odwołania z dnia 13 września 2005 r. oraz w nadesłanej w dniu 23 września 2005 r. kserokopii Zarządzenia Nr [...] Dyrektora spółki A. z dnia 15 września 2005r. w sprawie przechowywania posiłków własnych pracowników spółki A, jak również fakt, że z powołanego pod zaskarżoną decyzją nr 4 przepisu (§ 34 ust. 4 załącznika nr 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp) nie wynika wprost, że każdy pracownik powinien posiadać indywidualną zamykaną szafkę przeznaczoną do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku, stanowiły wystarczającą przesłankę do uwzględnienia odwołania oraz uchylenia decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik spółki A wniósł o uchylenie decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w części nakazującej zapewnienie w terminie do dnia 31 grudnia 2007 r. dodatkowej szafy pojedynczej dla pracowników zatrudnionych na wydziale zmywarek korzystającym z jednej części podwójnej szafy znajdującej się w szatni podstawowej damskiej i męskiej. Zaskarżanemu rozstrzygnięciu zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 233 kodeksu pracy w zw. § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez przyjęcie, że zapewnione przez Pracodawcę szafki w szatni podstawowej męskiej i damskiej na wydziale zmywarek nie spełniają wymogów określonych w powołanych przez organ przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy oraz poprzez nakazanie pracodawcy zapewnienia w pomieszczeniach szatni podstawowej męskiej i szatni podstawowej damskiej na wydziale zmywarek dwóch szaf pojedynczych lub jednej podwójnej spełniających wymagania Polskiej Normy. Strona skarżąca podnosi, iż w roku 1998 wprowadzono regulamin szatni dla zapewnienia realizacji zasady zachowania higienicznych warunków do oddzielnego przechowywania odzieży własnej i roboczej pracownika. Wbrew twierdzeniom okręgowego inspektora pracy pracodawca tym pracownikom, którzy korzystają ze środków ochrony indywidualnej, przydzielił całą podwójną szafę, nie jest więc prawdą stwierdzenie inspektora, iż pracodawca przydzielając pracownikom jedną część podwójnej szafy odzieżowej o szerokości 400 mm, nie zapewnił wszystkim pracownikom optymalnych warunków higienicznych do przechowywania zarówno odzieży roboczej, obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej jak i odzieży własnej. Pojedyncza część szafy - przegrodzona została na dwie części co gwarantuje rozdzielne przechowywanie odzieży własnej od roboczej - przydzielona została pracownikom nie posiadających dużej ilości ubrań roboczych, wzięto też pod uwagę kwestię czystości przydzielonej odzieży roboczej. W ocenie strony skarżącej obie części szafy (wynikające z przegrodzenia jej wnętrza) są funkcjonalne i umożliwiają przechowywanie w ich wnętrzu zarówno odzieży i obuwia własnego jak również roboczego. Zdaniem skarżącej wśród obowiązujących przepisów prawa brak jest takich, które określałby, a tym samym narzucały pracodawcy szerokość poszczególnych części szafy. Za takie w ocenie Spółki nie można bowiem uznać Polskiej Normy PN-75/M-78711, którą w podstawie decyzji powołuje Okręgowy Inspektor Pracy we Wrocławiu. Powyższe wynika z faktu, że zgodnie z powołanym powyżej art. 5 ustawy o normalizacji stosowanie polskich norm jest dobrowolne, a Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN. W konkluzji strona skarżąca podniosła, iż zapewnione pracownikom szatnie spełniają wymagania z zakresu przepisów prawa bezpieczeństwa i higieny pracy oraz odpowiadają celom przedmiotowych regulacji. Szafy znajdujące się w szatniach spełniają wymagania określone w Polskiej Normie PN-75/M-78711. Rozstrzygniecie organu opiera się natomiast w zasadzie na domniemaniu o trudnościach w przechowywaniu "dużej ilości asortymentu odzieży własnej i roboczej np. zimowej" (jak stwierdza inspektor: w sytuacji gdy pracownik dysponować będzie dużą ilością asortymentów odzieży własnej i roboczej (np. zimowej) może być ona także trudna do przechowywania w tak wąskiej przestrzeni). W odpowiedzi na skargę i w piśmie procesowym z dnia 31 lipca 2007 r., Okręgowy Inspektor Pracy we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, jak też decyzji dotkniętej wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego, a także decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają obowiązującego prawa. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. W myśl postanowień art. 24 zd. 2 Konstytucji RP: "Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy". Już sam fakt umieszczenia przepisów o ochronie pracy i nadzorze Państwa nad warunkami jej wykonywania w rozdziale I Konstytucji zatytułowanym "Rzeczpospolita", świadczy o randze, jaką ustrojodawca nadał tej instytucji w RP. Nadzór nad warunkami wykonywania pracy oznacza władcze wypowiadanie się o warunkach wykonywania pracy przez specjalnie kompetentny w tych sprawach organ, który chociaż nie jest organem zwierzchnim nad obydwiema stronami stosunku pracy ani nad którąkolwiek z nich, ma takie uprawnienia, jakby był organem zwierzchnim. Nadzór nad wykonywaniem warunków pracy charakteryzuje się możliwością władczego kształtowania wyznaczonych prawnie elementów stosunków pracy, bądź warunków jej wykonywania. Zadaniem organów inspekcji pracy jest nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, a w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 1 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm). Dostrzeżenie przez organy inspekcji pracy naruszenia przez pracodawcę przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy obliguje te organy do decyzyjnego nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie (art. 9 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Każdy obywatel, zgodnie z art. 66 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma bowiem prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy w tym zakresie określa ustawa. Rozwijając to stwierdzenie należy skonstatować, że sformułowanie, w myśl którego sposób realizacji określonego prawa konstytucyjnego ma określić ustawa oznacza, że określenie treści (zakresu) prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy Konstytucja wyraźnie pozostawiła organom władzy ustawodawczej. W tym przypadku tzw. "swoboda" ustawodawcy ma więc bardzo szeroki zakres, jest on bowiem uprawniony nie tylko do wprowadzania ograniczeń prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, ale do określenia treści (zakresu) tego prawa. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), w szczególności jej art. 9 pkt 1, a także Kodeks pracy, który w dziale dziesiątym reguluje kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym m.in. art. 207 § 1 i 2 oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 23715 § 1 Kodeksu. Powołane regulacje konstytucyjnoprawne wchodzą w skład sytemu norm składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczaniu zdrowia i życia ludzkiego w warunkach pracy. Podstawowym składnikiem instytucji ochrony pracy są przepisy dotyczące obowiązków pracodawców w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników, przybierające postać prawa, którego przestrzeganie może być egzekwowane środkami przymusu państwowego. Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy, ponieważ obciążają pracodawcę niezależnie od sposobu spełniania świadczenia przez pracownika, niepodzielny, gdyż działania i zaniechania innych podmiotów nie zwalniają pracodawcy od odpowiedzialności za stan bhp w miejscu pracy, realny - bowiem muszą być wykonywane w naturze, bez możliwości spełnienia zastępczego w postaci wypłaty równowartości nieotrzymanego świadczenia oraz podwójnie zakwalifikowany, gdyż są powinnościami ze stosunku pracy o charakterze zobowiązanym wobec pracownika i publicznoprawnym wobec państwa, którego wykonanie jest zabezpieczone nadzorem państwowym. Obowiązki pracodawcy w dziedzinie ochrony pracy wynikają z przepisów prawa, z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z osiągnięć nauki i techniki, o czym mowa w postanowieniach art. 207 Kodeksu pracy. Z treści tego przepisu wynika norma nakazująca pracodawcy chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest zobowiązany m. in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Podstawowy zarzut skarżącej Spółki dotyczący niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem ze względu na powołanie się organu na przepisy art. 233 Kodeksu pracy w zw. § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez przyjęcie, że zapewnione przez pracodawcę szafki w szatni podstawowej męskiej i damskiej na wydziale zmywarek nie spełniają wymogów określonych w powołanych przez organ przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy oraz poprzez nakazanie pracodawcy zapewnienia w pomieszczeniach szatni podstawowej damskiej na wydziale zmywarek dwóch szaf pojedynczych lub jednej podwójnej spełniających wymagania Polskiej Normy, należy uznać za chybiony. Decyzje inspektora pracy zostały wydane zgodnie z prawem. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2007 r., do zakresu jej działania należy w szczególności nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie zaś z art. 9 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, inspektor pracy, w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa pracy, jest uprawniony do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym w nakazie terminie. Przepis § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650) stanowi, że szatnia podstawowa powinna być wyposażona w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni (jedna szafa pojedyncza lub jedna część szafy podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, zaś druga - na odzież własną pracowników), ponadto szafy na odzież powinny spełniać wymagania Polskiej Normy. Jedyną normą regulującą omawiane zagadnienie, to Polska Norma PN-75/M-78711 - Szafy stalowe na ubrania. W Normie tej określone są typy szaf ubraniowych oraz wymagania jakie muszą być spełnione zarówno w zakresie ich konstrukcji jak i wymiarów. Należy zwrócić uwagę, że normy techniczne, w szczególności Polskie Normy nie są same przez się przepisami bhp (przepisami prawa pracy). Nakaz inspektorski w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisu prawa pracy (przepisu bhp), odnosi się do usunięcia stwierdzonego uchybienia poprzez dostosowanie stanu rzeczy w dziedzinie bhp do wymagań nałożonych przepisami o ochronie pracy. W razie braku Polskiej Normy wskazującej określone wymagania należy tym zakresie odwołać się do reguł technicznych, technologicznych, budowlanych i in. określających sposób ich wykonania i wykazujących zasady uzgadniania podejmowanych działań z właściwymi organami. Syntetyczny charakter przepisu pozwala przy tym uwzględnić wymagania wynikające z lokalnych uwarunkowań determinujących i jednocześnie konkretyzujących sposób wykonania obowiązku z zakresu ochrony pracy. (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2007 r., I OSK 1263/06 oraz wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. IV SA/Wr 305/05 i z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. IV SA/Wr 676/06). Wskazać należy, że wspomniane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, w kilkudziesięciu miejscach odsyła do różnych wymagań określonych Polskimi Normami. Rozporządzenie to, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, zostało wydane na podstawie i w granicach wyraźnego upoważnienia ustawowego, realizując zawartą w nim delegację. Wraz z innymi wyżej wspomnianymi przepisami prawa, w tym przepisami Konstytucji i Kodeksu pracy, dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy wchodzą – jak już wyżej wspomniano - w skład systemu norm prawnych składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczeniu zdrowia i życia ludzkiego w procesie pracy. Stanowią zatem lex specialis w stosunku m.in. do ustawy o normalizacji. Stwierdzony przez inspektora pracy stan faktyczny poparty fotografiami i opisany w protokołach kontroli potwierdził, że pracodawca przydzielając pracownikom tylko jedną część podwójnej szafy odzieżowej o szerokości 400 mm, nie zapewnił wszystkim pracownikom optymalnych warunków higienicznych do przechowywania zarówno odzieży roboczej, obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej jak i odzieży własnej (np. płaszczy zimowych i ciepłego obuwia), co pozostaje w sprzeczności z § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny oraz z art. 207 § 2 pkt 2 Kodeksu Pracy nakazujący pracodawcy zapewnić przestrzeganie nie tylko przepisów, lecz również zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w szczególności m. in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy - w tym przypadku każdemu pracownikowi korzystającemu z szatni podstawowej, zapewnić szafę o wymiarach spełniających wymagania Polskiej Normy. W świetle powyższego twierdzenia strony dotyczące wypełnienia obowiązku zapewnienia szafek na przechowywanie odzieży roboczej i własnej spełniających wymogi określone w w/w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy nie zasługują na uwzględnienie. Z poczynionych przez inspektora pracy ustaleń wynika, że na wydziale zmywarek pracownicy wyposażeni zostali w odzież roboczą (kombinezony) i obuwie robocze. Jednak zarówno kombinezony jak i obuwie w sposób swobodny nie mieszczą się w szafce o szerokości 20 cm (200mm). Strona skarżąca wskazuje, iż podział szafy na dwie części otwierane osobnymi drzwiami (tzw. szafa podwójna) nie może decydować o pomijaniu jej funkcjonalnego podziału - tj. mającym w istocie miejsce jej podziale na cztery części, z których dwie zgodnie z dyspozycją § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia oddane są do użytku pracownikowi. Należy przy tym podkreślić, że wśród obowiązujących przepisów prawa brak jest takich, które określałby, a tym samym narzucały pracodawcy szerokość poszczególnych części szafy. Za takie w ocenie Spółki nie można uznać Polskiej Normy PN-75/M-78711, którą w podstawie decyzji powołuje Okręgowy Inspektor Pracy we W. Powyższe wynika z faktu, że zgodnie z art. 5 ustawy o normalizacji stosowanie polskich norm jest dobrowolne, a Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną - na zasadzie wyłączności - symbolem PN. Sąd nie podziela tych argumentów. Wskazana w motywach zaskarżonej decyzji Polska Norma PN-75/M-/78711 Szafy stalowe na ubrania, o której mowa w załączniku do nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 lutego 1994 r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm i norm branżowych, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, nie jest – jak wyżej wspomniano – obowiązującym przepisem prawa. Wskazać należy, że ustawa o normalizacji zawiera definicję normy rozumianą jako dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę organizacyjną, ustalający - do powszechnego i wielokrotnego stosowania - zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się o różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzający do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie. Z samej zaś istoty normalizacji w sensie uniwersalnym wynika działanie zmierzające do uzyskania najlepszego, w danych okolicznościach, skutku we wskazanej sferze życia. Trafnie zatem organ wskazał na obowiązek zapewnienia przez pracodawcę dodatkowej szafy pojedynczej dla pracowników zatrudnionych na wydziale zmywarek korzystających z jednej części podwójnej szafy znajdującej się w szatni podstawowej damskiej i męskiej o wymiarach spełniających wymagania Polskiej Normy także z uwagi na treść regulacji zawartej § 111 ust. 1 w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), obligujących pracodawcę do zapewnienia pracownikom pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków w jakich ta praca jest wykonywana. Przy realizacji norm prawnych należy kierować się celem, dla którego prawodawca zobowiązał pracodawcę do zapewnienia pracownikom szaf znajdujących się w szatni podstawowej damskiej i męskiej o wymiarach zgodnych z Polską Normą. Biorąc pod uwagę podany na wstępie charakter wskazanych regulacji jako elementu instytucji ochrony pracy należy zgodzić się z argumentami organów orzekających w sprawie, że sporny przepis ma charakter instrukcyjny, a Polska Norma stanowi swoistą wytyczną zmierzającą do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie. Za chybiony zatem należy uznać zarzut skarżącej, iż rozstrzygniecie organu opiera się w zasadzie na domniemaniu o trudnościach w przechowywaniu "dużej ilości asortymentu odzieży własnej i roboczej np. zimowej" (może być ona także trudna do przechowywania w tak wąskiej przestrzeni). Nie można bowiem stawiać organowi zarzutu naruszenia prawa przez odwołanie się do określonej Polskiej Normy, która w przekonaniu organu - w świetle tego, co powiedziano wyżej – w sposób odpowiedni zapewnia realizację spoczywającego na pracodawcy obowiązku stworzenia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Kwestią podstawową jest przy tym potrzeba zapewnienia w zakładzie pracy funkcjonalnych szaf dla pracowników, o optymalnych wymiarach i konstrukcji, pozwalających na swobodne przechowywanie w nich zarówno odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej, jak i odzieży własnej i obuwia. Przy okazji należy zauważyć, że na pracodawcy spoczywa odpowiedzialność za szkodę wynikłą z naruszenia przezeń obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.