IV SA/Wr 203/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko oddala skargę. Komendant Wojewódzki Policji we W. orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] , podjętym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r., Nr 7 poz. 58 z póź. zm.), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji we W. z dnia [...] r. o uznaniu R. M. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzeniu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe za to, że: "1. W dniu [...] r. w trakcie pełnienia służby dyżuranta KP W. K. w godz. [...] do [...] wprowadził interesanta do zajmowanego przez siebie pomieszczenia służbowego nr [...] , w którym w miejscu widocznym (odkryty kosz na śmieci umieszczony przy drzwiach wejściowych) znajdowały się trzy puszki po piwie "Warka Jasne Pełne", czym naraził dobre imię i wizerunek społeczny Policji - formacji, w której służy, tj. o czyn określony w art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7 poz. 58, z późn. zm.) w zw. z § 23 Załącznika do Zarządzenia nr 805 KGP w Warszawie z dnia 31 grudnia 2003 r.; 2. W tym samym dniu i w tej samej porze nie wykonał polecenia oficera dyżurnego - sierż. sztab. L. C. , który nakazał mu wyrzucenie pustej butelki po wódce ujawnionej w pomieszczeniu służbowym nr [...] zajmowanym przez obwinionego, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7 poz. 58, z późn. zm.); 3. W dniu [...] r. około godz. [...] ., będąc uczestnikiem zdarzenia drogowego zaistniałego na ul. W. we W. , jako kierujący samochodem m-ki BMW potrącił pieszego przebiegającego przez jezdnię w miejscu niedozwolonym, w którym na skutek odniesionych obrażeń śmierć poniósł M. S. - swoim celowym postępowaniem zakłócił tok czynności dowodowych poprzez udanie się na stację paliw S. i spożycie tam alkoholu w postaci jednej puszki piwa, co znacząco wpłynęło na ustalenie jego stanu trzeźwości w chwili wypadku komunikacyjnego, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7 poz. 58, z późn. zm.) w zw. z § 2 Załącznika do Zarządzenia nr 805 KGP w Warszawie z dnia 31 grudnia 2003 r." W odwołaniu od orzeczenia organu I instancji R. M. wniósł o ponowne, obiektywne rozpatrzenie jego sprawy oraz złagodzenie wymierzonej mu kary dyscyplinarnej jako zbyt surowej i nieadekwatnej do popełnionych przewinień. Orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. zostało wydane w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 października 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wr 429/06), uchylającym uprzednio wydaną decyzję tego organu z dnia [...] r. W wyroku tym Sąd stwierdził, iż w aktach administracyjnych sprawy brak było postanowienia, dnia [...] r. Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. o powołaniu komisji do zbadania zakwestionowanego orzeczenia oraz sprawozdania komisji wraz z jej wnioskami, co do sposobu załatwienia odwołania. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, Komendant Wojewódzki Policji we W. postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 135m ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, powołał komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia. Komisja po zapoznaniu się z aktami postępowania dyscyplinarnego stwierdziła, że zebrany w nich materiał dowodowy daje wystarczające podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, a następnie w oparciu regulacje zawarte w ustawie o Policji, dokonała oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ocena ta pozwoliła członkom komisji na uznanie, że wina R. M. została w dostateczny sposób udowodniona. Zdaniem członków komisji wymierzona obwinionemu kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe jest adekwatna do okoliczności i charakteru popełnionych przez niego przewinień dyscyplinarnych. Mając na uwadze powyższe ustalenia komisja jednogłośnie przedstawiła Komendantowi Wojewódzkiemu Policji we W. wniosek o utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Organ odwoławczy, oceniając materiał dowodowy zebrany toku postępowania dyscyplinarnego, doszedł do wniosku, że w zachowaniu R. M. należy dopatrywać się zaniechań, będących skutkiem lekceważenia poleceń przełożonych w zakresie braku przyzwolenia dla przechowywania i spożywania alkoholu w obiektach lub na terenach zajmowanych przez Policję. Również niepodjęcie na miejscu zdarzenia czynności w niezbędnym zakresie zmierzających do zabezpieczenia śladów, a wręcz podjęcie działań zmierzających do ich zatarcia, niezastosowanie się do przepisów prawa zakazujących kierowania pojazdami w stanie po spożyciu alkoholu, w sposób oczywisty obciążają obwinionego. Ustalenie sprawstwa i winy R. M. nastąpiło na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Zeznania świadków w tej sprawie są spójne, co do przebiegu i okoliczności popełnienia zarzucanych mu czynów i wskazują na winę obwinionego. Każdy funkcjonariusz Policji powinien swoje obowiązki wykonywać zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i poleceniami przełożonych wykazując przy tym należytą staranność i zaangażowanie. Stosownie do treści § 23 Załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie Zasad etyki zawodowej policjanta, policjant powinien dbać o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. Zdaniem organu II instancji opisane wyżej zachowanie obwinionego wpłynęło na negatywne postrzeganie Policji i jej funkcjonariuszy, którzy sami mają stać na straży prawa, a nie je przekraczać. Dlatego też podziela on argumentację Komendanta Miejskiego Policji we W. , jaką przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Czyny, popełnienia których dopuścił się obwiniony w sposób rażący naruszyły dobre imię Policji jako instytucji, a argumenty obwinionego nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego wymierzona R. M. kara dyscyplinarna wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, jest adekwatna do rodzaju i okoliczności zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Uwzględnia przy tym jego dotychczasowy przebieg służby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. M. podniósł zarzut, że przy rozpatrywaniu sprawy naruszono jego prawo do obrony przez to, że działający w Komendzie Wojewódzkiej Policji we W. związek zawodowy policjantów nie udzielił mu pomocy prawnej, tj. nie przydzielił mu obrońcy mimo, że o taką pomoc występował, jak również przez to, że pomocy w tym zakresie nie udzielił mu rzecznik dyscyplinarny prowadzący postępowanie. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów art. 135m ust. 1 i art. 135n ust. 3 ustawy o Policji poprzez przekroczenie przez organ II instancji (wyższego przełożonego dyscyplinarnego) terminów załatwiania jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę uzupełnił braki formalne poprzedniego postępowania w zakresie ustawowych wymogów określonych w przepisach art. 135m ust. 1 i art. 135n ust. 3 ustawy o Policji. Po doręczeniu wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 października 2006 r., Komendant Wojewódzki Policji we W. ponownie powołał komisję do zbadania orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji we W. Po uzyskaniu stosownego sprawozdania z prac tej komisji i jej wniosków wydał zaskarżone orzeczenie. W dniu [...] r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącego, w którym raz jeszcze podnosi zarzut naruszenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. postanowień art. 135m ust. 1 i art. 135n ust. 3 ustawy o Policji. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest powoływanie takiej komisji po upływie roku od chwili złożenia odwołania, o czym ewidentnie stanowią przepisy ustawy o Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i formalnego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów została uregulowana w rozdziale 10 pragmatyki policyjnej i postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego prowadzone było według określonych w tym trybie zasad. Zgodnie z treścią art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami, na których opiera się działanie Policji, aby fakt naruszenia prawa przez funkcjonariusza Policji nie pociągał za sobą skutków w stosunku służbowym. W wyroku z dnia 8 grudnia 1998 r. (sygn. K. 41/97), Trybunał Konstytucyjny przyjął, że nawiązanie szczególnego stosunku pracy, właściwego tylko dla niektórych grup zawodowych spełniających ważne, z punktu widzenia interesu publicznego, role w państwie, powoduje konieczność określenia szczególnego trybu dyscyplinowania członków korporacji, w ramach której działają, gdy ich zachowanie uchybia obowiązkom lub godności wykonywanego zawodu (OTK ZU nr 7/1998, s. 117). Zgodnie z art. 134 ustawy o Policji, karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżenie stopnia, 6) wydalenie ze służby. Powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Kontrola uznaniowości w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy oraz czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby. W rozważanej sprawie skarżącemu wymierzono karę dyscyplinarną - wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. Kara ta umieszczona jest w pkt 4 katalogu kar określanych w art. 134 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. W ocenie Sądu w postępowaniu odwoławczym sprostano ustawowym wymogom określonym w z przepisami art. 135m i 135n ustawy o Policji. Wyższy przełożony dyscyplinarny, rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, uzupełnił braki formalne poprzedniego postępowania w zakresie ustawowych wymogów określonych w przepisach art. 135m ust. 1 i art. 135n ust. 3 ustawy o Policji. Powołanie komisji jest, bowiem obligatoryjne w przypadku wymierzenia kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia stopnia lub wydalenia ze służby. Z przeprowadzonych czynności komisja sporządziła sprawozdanie wraz z wnioskiem dotyczącym sposobu załatwienia odwołania. Skarżący podniósł zarzut, że przy rozpatrywaniu sprawy naruszono jego prawo do obrony przez to, że działający w Komendzie Wojewódzkiej Policji we W. Związek Zawodowy Policjantów nie udzielił mu pomocy prawnej, tj. nie przydzielił mu obrońcy mimo, że o taką pomoc występował, jak również przez to, że pomocy w tym zakresie nie udzielił mu rzecznik dyscyplinarny prowadzący postępowanie. W świetle postanowień art. 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, nastąpiło istotne zawężenie zakresu prawa do obrony. Obwinionemu pozostawiono jedynie prawo do ustanowienia obrońcy "za jego zgodą spośród policjantów", a zatem pozostawiono jedynie możliwość ustanowienia obrońcą funkcjonariusza danej służby. Jednakże wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. (Dz. U. nr 57, poz. 390), przepis art. 135f ust. 1 pkt 4 został uznany za niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z pkt 2 tego wyroku wymieniony wyżej przepis stracił moc obowiązującą z dniem 2 kwietnia 2007 r. Postępowanie dyscyplinarne wobec R. M. było jednak prowadzone w czasie, gdy obowiązywała jeszcze regulacja zawartej w przepisie art. 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Przepis ten wyraźnie stanowił, iż obwinionemu pozostawiono prawo ustanowienia obrońcą funkcjonariusza danej służby. Z akt rozważanej sprawy nie wynika, aby na poszczególnych stadiach postępowania dyscyplinarnego skarżący ustanowił, spośród funkcjonariuszy policji, obrońcę. Również za chybiony należy uznać zarzut nie udzielenia pomocy prawnej skarżącemu przez działający w Komendzie Wojewódzkiej Policji we W. Związek Zawodowy Policjantów. Sąd podziela stanowisko pełnomocnika Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. wyrażone na rozprawie, iż Komendant nie ma wpływu na działalność samorządnej organizacji związkowej. Związek, bowiem samodzielnie podejmuje decyzje w sprawie ewentualnego udzielenia pomocy prawnej w postępowaniu dyscyplinarnym obwinionemu funkcjonariuszowi policji. Sąd zwraca uwagę, że przedstawiciel związku zawodowego policjantów ma prawo wziąć udział w pracach komisji powołanej przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego. Z postanowień art. 135m ust. 2 ustawy o Policji wynika, iż komisja taka składa się z trzech oficerów w służbie stałej, z których dwóch wyznacza wyższy przełożony dyscyplinarny, a jednego właściwy zarząd wojewódzki związku zawodowego policjantów. "O wyznaczeniu przedstawiciela związku zawodowego do składu komisji przewodniczący zarządu wojewódzkiego związku zawodowego policjantów zawiadamia wyższego przełożonego dyscyplinarnego w terminie 3 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o powołaniu takiej komisji. W przypadku niewyznaczenia przedstawiciela związku zawodowego, trzeciego członka komisji wyznacza wyższy przełożony dyscyplinarny" (art. 135m ust. 3). W składzie komisji powołanej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. , postanowieniem z dnia [...] r., do zbadania zaskarżonego orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji we W. z dnia [...] r., był przedstawiciel zarządu wojewódzkiego związku zawodowego policjantów asp. szt. L. M. . Zdaniem członków komisji wymierzona skarżącemu kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe jest adekwatna do okoliczności i charakteru popełnionych przez niego przewinień dyscyplinarnych. Komisja jednogłośnie przedstawiła Komendantowi Wojewódzkiemu Policji we W. wniosek o utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów art. 135m ust. 1 i art. 135n ust. 3 ustawy o Policji poprzez przekroczenie przez organ II instancji (wyższego przełożonego dyscyplinarnego) terminów załatwiania jego sprawy. W ocenie Sądu zarzut ten jest chybiony, albowiem z akt sprawy nie wynika, aby doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów ustawy o Policji w zakresie terminów prowadzenia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego. Ponieważ wszczęte skargą R. M. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa, przeto - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji.