IV SA/Wr 220/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. W. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r., IV SA/Wr 220/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (zwany dalej "WSA") wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. W uzasadnieniu wskazano, że H. W. (dalej skarżący, strona) w skardze do tut. Sądu na wskazaną w sentencji decyzję utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...], nr [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 20000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, powołując się m. in. na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami - zwanej dalej p.p.s.a.) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono , że w niniejszej sprawie zachodzi przypadek przewidziany w powołanym wyżej przepisie prawa. Natychmiastowe wykonanie decyzji grozi skarżącemu wyrządzeniem znacznej szkody, jak też spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skarżący nie dysponuje bowiem majątkiem pozwalającym na uiszczenie nałożonej grzywny, a dalsze prowadzenie egzekucji może skutkować pozbawieniem go środków do życia. Skarżący uzyskuje jedynie dochód z tytułu kredytu studenckiego w wysokości 600 zł miesięcznie, który w całości przeznacza na pokrycie kosztów najmu i wyżywienia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie bowiem wykonanie decyzji zobowiązującej go do zapłaty kwoty 20000 zł, na obecnym etapie, może spowodować wyrządzenie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Organ odwoławczy złożył w ustawowym terminie zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniem z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1066/14 Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skarżący w swym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przytoczył żadnych okoliczności przemawiających za zasadnością zgłoszonego wniosku. Skarżący nie wykazał, w czym miałoby się wyrażać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku domyślać się, jakimi względami kierował się skarżący składając wniosek o wstrzymanie decyzji, jak również ustalać z urzędu czy w sprawie zachodzą przesłanki ustawowe uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Samo stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje majątkiem pozwalającym na uiszczenie nałożonej grzywny, a dalsze prowadzenie egzekucji może skutkować pozbawieniem go środków do życia, bowiem skarżący uzyskuje jedynie dochód z tytułu kredytu studenckiego w wysokości 600 zł miesięcznie, który w całości przeznacza na pokrycie kosztów najmu i wyżywienia, nie spełnia ustawowych wymogów z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2014 r. ponowił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody majątkowej oraz spowodowania nieodwracalnych skutków, w szczególności zmuszenie skarżącego od przerwania kształcenia na studiach lekarskich prowadzonych na Ś. Uniwersytecie Medycznym. Dodatkowo poza okolicznościami wskazanymi w poprzednio złożonym wniosku strona wskazała, że nie dysponuje żadnymi ruchomościami albo nieruchomościami o istotnej wartości majątkowej, nie posiada także oszczędności. Skarżący nie rozpoczął pracy zawodowej, kontynuuje kształcenie i jedyne uzyskiwane przez skarżącego stałe dochody to raty kredytu studenckiego w wysokości nie przekraczającej kwoty 600 zł miesięcznie. Skarżący podkreślił, że kredyt studencki przyznawany jest wyłącznie studentom, którzy nie mogą pokryć kosztów kształcenia z dochodów uzyskiwanych przez ich rodzinę. Wskazał także, że ma zasądzone alimenty, ale ich egzekucja jest nieskuteczna. Wywiódł ponadto, że zajęcie otrzymywanych środków pieniężnych albo ograniczenie ich wysokości w toku egzekucji administracyjnej będzie skutkowało koniecznością przerwania przez skarżącego dalszego kształcenia (obecnie jest studentem III roku studiów i uzyskuje dobre wyniki) bowiem nie będzie dysponował dochodami pozwalającymi na bieżące utrzymanie. Bez wątpienia, przerwanie studiów wpłynie negatywnie na całe przyszłe życie zawodowe skarżącego i w przyszłości powrót na studia może nie być możliwy. Na poparcie powyższego strona przywołała dokumentację złożoną w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać , że zgodnie z treścią art. 190 zd. pierwsze. p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu skarżący w ponownie złożonym wniosku powołał się na te przesłanki i wskazał okoliczności w zasadzie tożsame z powołanymi we wcześniejszym wniosku (które zdaniem sądu kasacyjnego nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie), ale nie wykazał, aby okoliczności jego sytuacji spełniały zakres co najmniej jednej z tych przesłanek. Skarżący wskazał bowiem w istocie na typowe skutki egzekucji świadczenia pieniężnego. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Nie ulega też wątpliwości, że argumentacja strony dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej. W tym aspekcie skarżący powołuje się na dokumenty złożone wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w sprawie tej skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych, co miało swoje uzasadnienie w przedłożonym przez stronę wniosku PPF i dokumentacji źródłowej przesłanej na wezwanie Sądu. Jednakże, instytucja prawa pomocy różni się od ochrony tymczasowej. Inne są przesłanki ich przyznania, jak również inny przyświeca im cel. Celem przyznania prawa pomocy jest możliwość realizacji prawa do sądu przez osoby ubogie. Tak więc uznać należy, że dokumentacja dotycząca wniosku o udzielenie prawa pomocy, może być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, ale tylko pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi skutkami, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W zakresie zaś tych przesłanek skarżący nie przedstawił dokumentacji na poparcie swojego wniosku. Nie można zaś zgodzić się z takim zapatrywaniem skarżącego, jakoby sama wysokość zobowiązania wynikającego z decyzji miała prowadzić do znacznej szkody majątkowej powodującej nieodwracalne skutki w postaci zagrożenia przerwania odbywanych przez niego studiów stacjonarnych na kierunku lekarskim. W tym miejscu należy też wskazać, w odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego jego subiektywnych obaw związanych z postępowaniem egzekucyjnym, że w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Nadto nawet ewentualne spełnienie świadczenia pieniężnego (np. uiszczenie kary pieniężnej) nie wywołuje, co do zasady, trudno odwracalnych skutków lub szkody, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia. W przypadku bowiem uwzględnienia skargi przez Sąd, po uiszczeniu lub wyegzekwowaniu przedmiotowej kary, będzie ona podlegała zwrotowi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 167/11 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego należy przychylić się do poglądu, że skoro zaskarżonej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności to wtrzymanie wykonania decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 52a ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 124) byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania z uwagi choćby na przedmiot zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższe i uznając, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Na marginesie tytułem uzupełnienia, w odniesieniu do akcentowanej we wniosku trudnej sytuacji materialnej skarżącego, należy wskazać, że wobec bezskuteczności egzekucji alimentów przysługujących stronie, skarżący winien rozważyć skorzystanie z instrumentów przewidzianych w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.