IV SA/Wr 220/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2015 r sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Wrocławia z [...]r., nr [...]w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi Z. R. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2015r" nr [...], wydane po rozpatrzeniu zażalenia Z. R. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2014r., Nr [...] odmawiające wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...] lipca 2014r., Nr [...], którą odmówiono Z. R. dodatku mieszkaniowego na okres od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014r. (pkt 1 rozstrzygnięcia) i przyznano w/w dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014r. w kwocie 326,43 zł miesięcznie (pkt 2 rozstrzygnięcia) - utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium oparło na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 13 października 2014 r. Z. R. zwrócił się do organu pierwszej instancji o, cyt.: " wznowienie postępowania w sprawie decyzji Prezydenta W. - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dziale Świadczeń z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] orzekającej przyznać dodatek mieszkaniowy do lokalu przy ul. [...] we W. jedynie na okres od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. jedynie w wysokości 70% faktycznych wydatków mieszkaniowych, czyli kwotę 324,43 zł. Domagam się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 2 k.p.a., ze względu, iż dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd wyrokiem z dnia 29 grudnia 2010 r. sygn. IV SA/Wr 98/10 a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia zdrowia ludzkiego". Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 31 października 2014 r., organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...], którą odmówiono Z. R. dodatku mieszkaniowego na okres od dnia 1 Iipca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. (pkt 1 rozstrzygnięcia) i przyznano w/w dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., w kwocie 326,43 zł miesięcznie (pkt 2 rozstrzygnięcia). W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że żadna z podnoszonych przesłanek wznowienia postępowania nie wystąpiła w sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. R. wskazał, że domaga się stwierdzenia nieważności w/w postanowienia z dnia [...] października 2014 r., ponieważ organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2014 r., jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze a nie Prezydent W. Ponadto zdaniem żalącego się w przedmiotowej sprawie uprzednio już zapadło rozstrzygnięcie. Kolegium nie uwzględniło zażalenia i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r" nr [...], utrzymało w mocy opisane wyżej postanowienie Prezydenta W., podkreślając, że wnosząc o wznowienie postępowania strona zobowiązana jest jednoznacznie wskazać, w oparciu o którą z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. żąda wznowienia postępowania, a także winna przedłożyć dowody potwierdzające wskazywane przesłanki. Istotnym bowiem jest, że niewystarczającym jest powoływanie się przez wnioskodawcę jedynie na treść art. 145 § 1 k.p.a., jako przesłankę wznowienia postępowania, bez przytoczenia konkretnych okoliczności i bez przedłożenia stosownych dokumentów w sprawie, które to potwierdzają wystąpienie wskazywanych przez stronę okoliczności uzasadniające postępowania. Powołując się na wyrok NSA z dnia 2 lipca 2011r., sygn.akt II OSK 2598/10, Kolegium podkreśliło, że jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze decyzji (a od 11 kwietnia 2011r. postanowienia) odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że zachodzą formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie zostały wskazane (przeszkoda formalna). Kolegium wskazało, że Z. R. w podaniu z dnia 13 października 2014r. zawarł żądanie wznowienia postępowania, cyt.: "w oparciu o art. 145 § 2 k.p.a. ze względu, iż dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd wyrokiem z dnia 29 grudnia 2010 r. sygn. IV SA/Wr 98/10 a popełnione przestępstwo jest oczywiste i że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego". Odnosząc się do tak określonej przez skarżącego przesłanki wznowienia, Kolegium zauważyło, że w/w do przedmiotowego wniosku nie dołączył żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu/popełnienie przestępstwa lub rozstrzygającego zagadnienie wstępne w sprawie. Skarżący mimo nawiązania do ustawowej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, jej nie wykazał , jak i w istocie nie uzasadnił wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem Kolegium, nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie dowodu w postaci orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego popełnienie przestępstwa, we własnym zakresie. Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania w rozpatrywanej sprawie wskazywanego przez skarżącego art. 145 § 2 k.p.a. Istotnym jest bowiem, że przepis ten - wbrew wykładni dokonywanej przez wnioskodawcę - nie obliguje organu administracyjnego do wznowienia postępowania "jeżeli wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego". W ocenie Kolegium - co do zasady, sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Przepis art. 145 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od tej zasady. Zgodnie z tym przepisem istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek, tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody (por. wyrok NSA z dnia 6 września 1999 r., IV SA 925/97, LEX nr 48239; wyrok NSA z dnia z dnia 18 lipca 2013 r., II OSK 678/12, LEX nr 1374799). Reasumując Kolegium stwierdziło, że Z. R., mimo nawiązania do ustawowej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, nie wykazał jej i w istocie nie uzasadnił wniosku o wznowienie postępowania. Określenie podstaw wznowienia poprzez wskazanie poszczególnych punktów art. 145 § 1 i 2 k.p.a., bez skonkretyzowania podstaw wznowienia postępowania nie oznacza, że wniosek opiera się na takich podstawach i że postępowanie może zostać wznowione. Za skonkretyzowanie owych przesłanek nie można uznać w analizowanym przypadku - twierdzenia o spowodowaniu "niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia" Z. R.. Co istotne – podkreśliło dalej Kolegium, subiektywne odczucia skarżącego, że popełniono przestępstwo, nawet w najmniejszym stopniu nie uzasadnia stwierdzenia, iż rzeczywiście doszło do jego popełnienia. Subiektywne przeświadczenie Z. R., że zostało popełnione przestępstwo nie jest wystarczającą przesłanką dla wznowienia postępowania. Poczucie krzywdy, jaką miałyby skarżącemu wyrządzić organy administracji swoimi rozstrzygnięciami także nie uzasadnia wznowienia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji, ocena zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie - w świetle ww. okoliczności - jest bezprzedmiotowa i niecelowa. Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w zażaleniu, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 150 § 1 k.p.a., organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania, jest "organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji", a więc ten, który prowadził postępowanie i orzekł w danej sprawie jako ostatni (Cz. Martysz, Komentarz do art. 150 k.p.a., LEX). W sprawie, w której skarżący domaga się wznowienia postępowania Prezydent W. wydał decyzję z dnia [...] lipca 2014r., Nr [...]. Co najistotniejsze Kolegium nie prowadziło w tej sprawie postępowania odwoławczego. Kolegium rozpatrywało jedynie zażalenie Z. R. na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2014r., Nr [...], odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Ta ostatnia okoliczność nie powoduje jednak, że Kolegium stało się organem właściwym w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie opisanej wyżej decyzji Prezydenta W. Organem, który orzekał w przedmiotowej sprawie jako ostatni jest niewątpliwie Prezydent W. Jeśli natomiast chodzi o wskazywaną przez skarżącego tożsamość sprawy pomiędzy postanowieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2014r., odmawiającym wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2014r., a kwestionowanym postanowieniem z dnia [...] października 2014r., Kolegium zauważyło, że postanowienia te zostały wydane w oparciu o różne wnioski Z. R. oraz zapadły w odmiennym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W świetle powyższego organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 r. Nadto Kolegium wyjaśniło, że rozpoznawało wyłącznie zażalenie, ponieważ postępowanie w trybie zwykłym ma pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym (stwierdzeniem nieważności). W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze na opisane wyżej postanowienie Kolegium z [...] stycznia 2015r., Nr [...] - Z. R. stwierdził, cyt.: "Wnoszę: 1. O stwierdzenie słusznego interesu strony do zmiany orzeczeń w trybie art. 145 i 154 i 156 kpa. 2. O zwolnienia mnie z kosztów sądowych w całości ze względu na ciężką sytuację bytową i materialną, brak pracy i dochodów oraz jakiejkolwiek pomocy z MOPS i od innych osób". W dalszej części skargi, skarżący podkreślił, cyt.: "Wyrażam swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia i uważam, że organy kierują się dowolnością w rozstrzygnięciach orzekając za każdym razem w inny sposób zależności od tego, jak im wygodniej w danej chwili". W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało poczynione w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2015 r. ustalenia i towarzyszącą im argumentację. Po zapoznaniu się ze skargą Kolegium stwierdziło, że nie znaleziono podstaw do uchylenia podjętego rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji/postanowienia, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz.1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że uchylenie postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności, przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 p.p.s.a./, a taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie . Wyjaśnić przy tym należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015r., Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] października 2014r., Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną tegoż organu z dnia [...] lipca 2014r., Nr [...], którą odmówiono Z. R. dodatku mieszkaniowego na okres od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014r. (pkt 1 rozstrzygnięcia) i przyznano w/w dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014r. w kwocie 326,43 zł miesięcznie (pkt 2 rozstrzygnięcia), została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku skarg na określone wyżej postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienie, bowiem nie narusza ono prawa, co oznacza, że skarga nie może być uwzględniona, Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli w sprawie zaszła jedna z okoliczności wymienionych przez ustawodawcę w pkt 1 – 8 art. 145 k.p.a. Wnosząc o wznowienie postępowania strona zobowiązana jest jednoznacznie wskazać, w oparciu, o którą z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. domaga się wznowienia postępowania, a także winna przedłożyć dowody potwierdzające wskazywane przesłanki. Wprawdzie skarżący w piśmie z dnia 13 października 2014r. zawarł żądanie wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją organu I instancji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] odmawiające Z. R. przyznania dodatku mieszkaniowego na okres 1 lipca 2014 r. do 31 października 2014 r. oraz przyznająca dodatek mieszkaniowy na okres 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 326,43 zł miesięcznie, tym niemniej nie sprecyzował, jakie spośród dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Skarżący wskazał jedynie, że domaga się wznowienia postępowania, cyt.: "w oparciu o art. 145 § 2 kpa ze względu, iż dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd wyrokiem z dnia 29 grudnia 2010 r. sygn. IV SA/Wr 98/10 a popełnione przestępstwo jest oczywiste i że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego". Do tak sformułowanego wniosku skarżący nie dołączył jednak żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie i dowodu/popełnienie przestępstwa. Istotne jest przy tym, że w okolicznościach niniejszej sprawy, brak jest również podstaw aby twierdzić, że fałszywość któregokolwiek z nich jest oczywista, tym bardziej, że skarżący nie wskazał, który spośród wymienionych wyżej dowodów jest jego zdaniem fałszywy, kto miałby go sfałszować, ani w jakim celu miałby to uczynić. Z. R., zatem mimo nawiązania do ustawowych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, nie wykazał ich w istocie i nie uzasadnił wniosku o wznowienie postępowania. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem Kolegium, że skarżący błędnie interpretuje przepis art. 145 § 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Przepis ten - wbrew wykładni dokonywanej przez stronę - nie obliguje organu administracyjnego do wznowienia postępowania. Co do zasady sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Przepis art. 145 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od tej zasady. Zgodnie z tym przepisem, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest zatem łączne wystąpienie obu przesłanek, tj. oczywistość fałszu lub popełnienia przestępstwa oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody. Zważyć przy tym należy, że pojęcie przestępstwa należy interpretować w takim znaczeniu jakie nadaje mu prawo karne (patrz Komentarz do k.p.a. prof. B. Adamiak, prof. J. Borkowski Wydawnictwo CH.Beck. Warszawa 2005, str. 640). W niniejszej sprawie, tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, skarżący nie legitymuje się orzeczeniem sądu lub organu stwierdzającym fakt popełnienia przestępstwa. Skarżący de facto nie wskazał na przestępstwo organu w znaczeniu przyjętym przez kodeks karny, i oczywiście brak jest podstawy do takiego stwierdzenia, aby zaistniało przestępstwo, brak jest również okoliczności wymienionych w tym przepisie – zagrożenia dla życia i zdrowia, jak i nie zaistniała również szkoda dla interesu społecznego. W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, nie wykazała by postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł uwzględnić skargi Z. R. i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd orzeczono jak w sentencji. H.B.30.11.2015 r.