IV SA/Wr 220/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej postanawia: odrzucić skargę . Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. R. S. (dalej: strona, skarżący) wniósł za pośrednictwem platformy ePUAP, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na oznaczoną w rubrum postanowienia decyzję Wojewody D. Prawidłowo zweryfikowany podpis elektroniczny (k.-12), zawierało jedynie pismo przewodnie przekazujące skargę. Natomiast sama skarga przesłana w formacie .pdf, podpisana była czcionką komputerową. Postanowieniem z dnia 20 października 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z urzędu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie z powołaniem się na podstawę prawną z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Z urzędu bowiem Sądowi było wiadomo, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I FPS 2/21 zawisło postępowanie z wniosku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I FZ 92/21, na podstawie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. A mianowicie "Czy przepis art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi w nim o zasady przyjęte dla określonych trybów składania podpisu elektronicznego określonych w § 2a, co oznacza, że załączniki złożone w ramach podpisanego podpisem zaufanym (kwalifikowanym) dokumentu przesłanego przez platformę ePUAP należy uznać za podpisane w rozumieniu art. 46 § 2a i 2b ww. ustawy, jako spełniające zasady zastosowanego trybu składania tego podpisu elektronicznego, zgodnie z którymi podpis zaufany (kwalifikowany) złożony przez profil zaufany ePUAP odnosi się do całej treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a więc obejmuje także zawarte w nim załączniki?". Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie miało - w ocenie tutejszego Sądu - znaczenie dla sprawy rozpoznawanej przez ten Sąd, bowiem nieuzupełnienie przez skarżącego braku formalnego polegającego na podpisaniu skargi winno skutkować jej odrzuceniem. Wobec tego zawieszenie postępowania sądowego było uzasadnione wystąpieniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wspomnianym wyżej zagadnieniem prawnym. Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 6 grudnia 2-21r. sygn. akt I FPS 2/21 : " Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Postanowieniem z dnia 17 lutego 2022r. wobec ustania przyczyny zawieszenia - na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a.- Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podjął dalsze postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje : Wspomniana wyżej uchwała siedmiu sędziów na podstawie art.269 p.p.s.a. pozostaje również wiążąca dla Sądu w badanej sprawie. i znajduje zastosowanie w sytuacji z jaką mamy w niej do czynienia. Jak podkreślono w powyższej uchwale , w praktyce pismo ogólne wnoszone za pośrednictwem platformy ePUAP nie spełnia warunków "pierwszego pisma w sprawie" (o ile nie zawiera wniosków i oświadczeń woli). Takie warunki spełnia natomiast skarga. Należy wziąć pod uwagę także charakter samej skargi, która z zasady jest pismem strony, a nie załącznikiem do innego pisma. Skoro sąd orzeka o formalnej poprawności skargi stosując przepisy p.p.s.a., to w myśl tych przepisów pismem strony jest to pismo, które obejmuje wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą. I to właśnie to pismo winno zostać uwierzytelnione przez stronę podpisem. Z powyższego wynika, że to skarga powinna być samodzielnym dokumentem elektronicznym opatrzonym wymaganym podpisem. Oznacza to, że w przypadku odłączenia od formularza pisma ogólnego będzie dokumentem podpisanym podpisem zaufanym, podpisem kwalifikowanym lub podpisem osobistym. Z tego względu uznanie, że skarga jest załącznikiem do formularza pisma ogólnego niewymagającym odrębnego podpisu, stanowi odwrócenie zasad obowiązujących w postępowaniu przed sądem administracyjnym i interpretowanie ich przez pryzmat warunków technicznych platformy ePUAP, co jest zabiegiem nieuprawnionym w świetle powołanych norm prawnych (zob. podobnie P. Iżycki, O wymogu podpisania pisma wniesionego do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2021/6). W powołanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również z uwagę na cel formalnego wymogu podpisania pisma strony w procesie sądowoadministracyjnym, a w szczególności pisma jakim jest skarga. Funkcją podpisu pod skargą jest legitymizacja jej treści przez stronę postępowania, co tyczy się wszystkich elementów tego pisma, takich jak zakres zaskarżenia czy wnioski procesowe. Wymóg podpisania skargi stanowi jej element konstrukcyjny, o którym mowa w art. 57 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt III OZ 124/21). Wymóg podpisania skargi ma zatem na celu legitymizację jej treści przez skarżącego albo przez osobę działającą w jego imieniu. Podpisanie pisma procesowego, a w szczególności skargi, potwierdza wolę skierowania do sądu administracyjnego środka prawnego o określonej treści. Jak trafnie podkreślono w literaturze przedmiotu taka interpretacja zmierza do tego, aby nie było wątpliwości, czy w istocie strona załączyła do pisma ogólnego w platformie ePUAP zamierzoną treść skargi. Pewności tej brakuje, gdy podpisane zostało tylko pismo ogólne, które w swojej treści nie zawiera żadnych elementów skargi, ograniczając się do poinformowania o przesłaniu skargi jako załącznika do niego. (P. Iżycki, ibidem). Zatem interpretację przemawiającą za koniecznością odrębnego podpisania załącznika, a w szczególności skargi, wspiera wykładnia celowościowa. Stwierdzenie powyższego oznacza, że nie jest dopuszczalne wnoszenie skargi w formie niepodpisanego załącznika do formularza pisma ogólnego zwierającego podpis elektroniczny. W związku z tym zasadne było wzywanie skarżącego do usunięcia braku formalnego podpisania skargi, skoro stanowiła ona załącznik do pisma ogólnego sporządzonego na formularzu platformy ePUAP, który został podpisany podpisem elektronicznym. W tym miejscu , w ślad za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wspomnianej wyżej uchwale , powtórzyć należy ,że podstawowym celem platformy ePUAP nie jest zagwarantowanie skutecznego podpisywania pism, ale ich doręczanie przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego. Z tego względu nie można nadawać przesądzającego znaczenia zapisom instrukcji do platformy ePUAP, a w szczególności wywodzić, że celem platformy ePUAP jest zapewnienie wnoszenia skutecznie pism sądowych bez ich odrębnego podpisywania. Jako dodatkowy argument przemawiający za koniecznością odrębnego podpisywania podpisem elektronicznym załączników do formularza pisma ogólnego przesyłanego przez profil zaufany ePUAP, podnieść należy także, że w przypadku sądu, zasadniczo musi on załącznik (np. skargę) odłączyć od pisma ogólnego i przekazać stronie przeciwnej. Stąd celowym i przemyślanym zabiegiem było wprowadzenie obowiązku podpisywania załączników (z tego względu zawarto ww. przepis w p.p.s.a., żeby realizować te zadania). Przykładowo załącznikiem do pisma ogólnego może być skarga . Natomiast nie ma przeszkód prawnych ani technicznych, które uniemożliwiałyby podpisanie skargi stanowiącej załącznik do pisma ogólnego wnoszonego za pośrednictwem platformy ePUAP. W tym celu został wprowadzony wymóg podpisania pisma procesowego. Brak podpisania skargi stanowi brak formalny, w każdym przypadku uzasadniający wezwanie strony do uzupełnienia skargi Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku Z materiału aktowego niniejszej sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. – doręczonym w dniu 21 sierpnia 2021r. – wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez własnoręczne podpisanie skargi lub - w przypadku przesłania jej za pośrednictwem platformy ePUAP - poprzez opatrzenie jej podpisem elektronicznym. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie o tym, że usunięcie tego braku winno nastąpić w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Nieprzekraczalny termin do usunięcia braku skargi upłynął z dniem 30 sierpnia 2021r. (poniedziałek). Skarżący nie zastosował się tego pouczenia i nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. Skoro w tak oznaczonym terminie skarżący nie uczynił zadość wezwaniu, co musiało skutkować odrzuceniem skargi. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak sentencji niniejszego postanowienia.