IV SA/Wr 221/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego za okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 kwietnia 2015 r. postanawia: I. oddalić wniosek skarżącego o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi WSA Ewy Kamienieckiej, sędzi NSA Anny Moskały, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędzi NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędzi WSA Lidii Serwiniowskiej, sędzi NSA Julii Szczygielskiej, sędzi WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego; II. umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego NSA Ryszarda Pęka i sędzi NSA Jolanty Sikorskiej. W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2016 r. (k. 95 akt sądowych) skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędzi NSA Anny Moskały, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędzi NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędzi WSA Lidii Serwiniowskiej, sędzi NSA Jolanty Sikorskiej, sędzi NSA Julii Szczygielskiej, sędzi WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego. Wnioskodawca podał, że w jego ocenie zachodzą okoliczności niewymienione w art. 18 p.p.s.a., gdyż wskazani sędziowie są ze sobą w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki, więc zachodzą okoliczności wywołujące wątpliwość, co do ich bezstronności. W uzasadnieniu wniosku skarżący omówił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie i kilku postępowań sądowych oraz odniósł się do czynności podejmowanych przez sędziów w postępowaniach sądowych z jego skarg. Zdaniem skarżącego jego wniosek znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Sądu Najwyższego ("uchwała z dnia 24 marca 1966 r. o sygn. II PZ 15/66"). Zdaniem skarżącego wymienieni we wniosku sędziowie naruszają niezawisłość sędziego i imperatyw Kanta, są niemoralni i szkalują skarżącego, żeby zatrzeć swoją "agenturalną przeszłość". W ocenie skarżącego wymienieni sędziowie są "niewiarygodni moralnie i zawodowo oraz potencjalnie skorumpowani". Skarżący czuje się szykanowany i manipulowany "przez obecną faszystowską władzę sądowniczą". W ocenie skarżącego Sąd go znieważa i dąży do eksterminacji jego osoby "ze względów korupcyjnych i rasistowskich". Nadto skarżący wskazał, że wie, iż sędzia Ryszard Pęk został delegowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale "nie ujmuje to nic" z wniosku skarżącego, a "długie macki hydry" i w NSA mu zagrażają. W związku z wnioskiem skarżącego do akt sądowych wpłynęły pisemne oświadczenia sędziów objętych tymże wnioskiem, że w tej sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, ani żadna z okoliczności wskazanych w art. 18 p.p.s.a. (oświadczenie: sędzi WSA Ewy Kamienieckiej – k. 105 akt, sędzi NSA Anny Moskały – k. 106 akt, sędziego NSA Henryka Ożoga – k. 107 akt, sędzi NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej – k. 108 akt, sędzi WSA Lidii Serwiniowskiej – k. 109 akt, sędzi NSA Julii Szczygielskiej – k. 115 akt, sędzi WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków – k. 110 akt, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego – k. 11 akt). Nadto w aktach sprawy znajduje się zapisek urzędowy Zastępcy Kierownika Sekretariatu Wydziału IV WSA we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2016 r., z którego wynika, że sędzia NSA Ryszard Pęk z dniem 15 października 2015 r., a sędzia NSA Jolanta Sikorska z dniem 1 marca 2016 r. zostali przeniesieni do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Natomiast sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 20 § 1 i § 2 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Niezależnie od powyższego, na mocy art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Sąd w składzie rozpoznającym wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów od rozpoznania niniejszej sprawy stwierdził, że przyczyny wyłączenia sędziów skarżący upatruje w tym, że w jego ocenie sędziowie orzekający jak dotąd w sprawach inicjowanych przez skarżącego okazali się niesprawiedliwi i stronniczy, a ich kwalifikacje zawodowe i moralne nie odpowiadają skarżącemu. Wnioskodawca ma również wątpliwości co do bezstronności sędziów. Zdaniem skarżącego wymienieni sędziowie działają celowo na jego szkodę. Przy czym Sąd ocenił, że zaprezentowana we wniosku argumentacja to głównie arbitralne twierdzenia skarżącego, oceniające sędziów pod względem moralnym, a także wskazujące na niezgodę skarżącego z rozstrzygnięciami wydawanymi przez sędziów. Trzeba jednak jasno powiedzieć, że w żaden sposób przywołane argumenty nie są uprawdopodobnieniem tego, że którykolwiek z sędziów powinien podlegać wyłączeniu w rozpoznawanej sprawie. Sąd przyjął bowiem, że podstawą wyłączenia sędziego nie może być jedynie twierdzenie skarżącego, iż dany sędzia wykazuje stronniczość – konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to określonych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego, lub też wykazanie wystąpienia jednej z przyczyn (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 328/08, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić oraz być uzasadniona, co się wiąże z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, nie jest również wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z urojeń lub przeczuleń strony w szczególności niesprecyzowanych co do osoby (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, komentarz do art. 20, Legalis). Okoliczności wskazywane przez skarżącego we wniosku o wyłączenie sędziów mają – w ocenie Sądu – taki właśnie charakter, a więc nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. W przekonaniu Sądu niedopuszczalne byłoby wyłączenie sędziego tylko z tej przyczyny, że w innych sprawach w danym sądzie wydawał wyroki czy postanowienia, które w mniemaniu wnioskodawcy są dla niego niekorzystne. Również to, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, czy wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana, jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Nadto w ocenie Sądu uwzględnienia wniosku nie uzasadnia również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadził inne postępowanie z uchybieniem prawa procesowego. Rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie badał prawidłowości podejmowanych przez inne składy orzekające czynności procesowych w innych postępowaniach. Sąd badając wniosek o wyłączenie sędziego nie jest przy tym właściwy do polemizowania z gołosłownymi opiniami skarżącego, ale zadaniem Sądu jest wyłącznie ocena, czy obiektywnie zachodzi w sprawie którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 18 lub art. 19 p.p.s.a. Ponadto Sąd wziął pod uwagę, że sędziowie, których wyłączenia zażądano, złożyli na piśmie oświadczenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wspomnieć należy więc, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie aprobująco przyjmuje, iż "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Wobec tego brak jest podstaw, by negować złożone przez sędziów w niniejszej sprawie oświadczenia, tym bardziej, że – jak to już wykazano – zarzuty wnioskodawcy nie były poparte przekonującą argumentacją istotną w sprawie. Trzeba też powiedzieć, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. Nr 6, poz. 97). Godzi się jeszcze zaznaczyć, że powołana we wniosku "uchwała" Sądu Najwyższego jest w rzeczywistości postanowieniem tego Sądu z dnia 24 marca 1966 r. (sygn. akt II PZ 15/66), którego treść bynajmniej nie potwierdza słuszności wniosku zgłoszonego przez skarżącego w niniejszej sprawie. Wprost bowiem Sąd Najwyższy wskazał w tym postanowieniu, że to wnioskodawca powinien wskazać "konkretne fakty o podłożu osobistym, które mogłyby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności". Nadto SN wyjaśnił, że tego rodzaju okoliczności musiałyby łączyć wnioskodawcę z sędzią bezpośrednio (np. z racji stosunków osobistych czy sporów sąsiedzkich). Wobec tego Sąd w składzie rozpoznającym wniosek w niniejszej sprawie uznał, że mimo powołania ww. orzeczenia SN skarżący bynajmniej żadnej okoliczności omawianego rodzaju nie podał. Skupił się za to na kwestionowaniu kwalifikacji zawodowych i moralnych sędziów, do czego – co oczywiste – nie jest przeznaczone postępowanie wywołane wnioskiem o wyłączenie sędziego. Reasumując, Sąd analizując wniosek skarżącego doszedł do przekonania, że po pierwsze wnioskodawca nie wskazał, ani nie uprawdopodobnił, że zachodzi którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione we wniosku argumenty w żaden sposób nie uprawdopodobniają również, iż można mówić o okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, któregokolwiek z sędziów objętych wnioskiem w rozpoznawanej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy wniosek jako bezzasadny podlegał oddaleniu, o czym na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji. Orzeczenie w punkcie II sentencji wynika zaś z faktu, że sędzia NSA Ryszard Pęk z dniem 15 października 2015 r., a sędzia NSA Jolanta Sikorska z dniem 1 marca 2016 r. zostali przeniesieni do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Natomiast sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku. W związku z tym, postępowanie z wniosku o ich wyłączenie należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji.