IV SA/Wr 233/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych wypłaconych za okres od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które po rozpatrzeniu odwołania z dnia 6 grudnia 2010 r. K.K. utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] o uznaniu wypłaconych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu w kwocie 442 zł wraz z ustawowymi odsetkami Na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] K.K. otrzymała na dziecko - K.K., zasiłek rodzinny na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011. Organ pierwszej instancji ustalił, że w 2008 r. miesięczny dochód na osobę w trzyosobowej rodziny K. K. wyniósł 633, 89 zł i tym samym przekraczał ustawową kwotę kryterium dochodowego (583 zł) o kwotę niższą od najniższego zasiłku rodzinnego (68 zł) i tym samym uprawniał do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2009/2010. W dniu 14 października 2010 r. organ pierwszej instancji otrzymał informację o tym, że od 1 sierpnia 2010 r. nastąpiła zmiana w liczbie członków rodziny K.K., polegającą na tym, że jej pełnoletni syn- K.K., nie zamieszkując z nią i prowadząc odrębne gospodarstwo domowe, nie pozostaje na jej utrzymaniu. Po uwzględnieniu powyższej okoliczności, organ pierwszej instancji ustalił, że od 1 sierpnia 2010 r. miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie K.K. wyniósł 857,08 zł. przekraczając jednocześnie kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do zasiłku rodzinnego (583 zł) o 274, 08 zł, czyli o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego (68 zł). W związku z tym organ pierwszej instancji decyzją z dnia 5 listopada 2010 r. uznał, że K.K.nienależnie pobrała świadczenia rodzinne za okres od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. Od decyzji tej K.K. złożyła odwołanie podając, że od września 2009 r. otrzymuje niższe wynagrodzenie w stosunku do wynagrodzenia otrzymywanego w 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wskazując, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy potwierdza, iż w dniu 14 października 2010 r. organ pierwszej instancji otrzymał informację o tym, że od 1 sierpnia 2010 r. nastąpiła zmiana w liczbie członków rodziny K.K., polegająca na tym, że jej pełnoletni syn- K.K., nie zamieszkując z nią prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, nie pozostaje na jej utrzymaniu. Z tej racji strona powinna niezwłocznie poinformować organ o zmianie liczby członków swojej rodziny od dnia 1 sierpnia 2010 r. Tymczasem informacja o tym fakcie została przekazana organowi pierwszej instancji dopiero 14 października 2010 r., który po uwzględnieniu powyższej okoliczności ustalił, że od 1 sierpnia 2010 r. miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie K.K. wyniósł 857,08 zł. przekraczając jednocześnie kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do zasiłku rodzinnego (583 zł) o 274, 08 zł. czyli o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego (68 zł). Wobec tego, istniała podstawa do uznania, że od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. strona nie spełniała przesłanek do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Uzasadniając swoje stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że stosownie do art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r.. Nr 139, poz. 992 ze zm.) dalej ustawa, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł lub 583 zł, gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko. Z kolei art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy występujące w ustawie pojęcie rodziny oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim. Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń jest zobowiązana do niezwłocznego zawiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Jak wynika z treści wniosku z dnia 2 września 2009 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2009/2010 oraz decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], przyznającej stronie prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, strona została pouczona o tym, że w przypadku zmiany w liczbie członków rodziny obowiązana jest o tym fakcie niezwłocznie zawiadomić organ pierwszej instancji. Jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, zmiana w liczbie członków rodziny K.K., wpływająca na nieprzysługiwanie prawa do świadczeń rodzinnych, nastąpiła od 1 sierpnia 2010 r. Tymczasem, strona zawiadomiła organ pierwszej instancji o tym fakcie dopiero w dniu 14 października 2010 r. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym jest świadczenie pieniężne pobrane pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ponadto wedle art. 30 ust. 5 i 9 ustawy, wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz sposób i termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Wydając decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. ([...]) o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, organ pierwszej instancji dysponował materiałem dowodowym, z którego wynikało, że rodzina składa się z trzech osób, do których należą: strona, małoletni syn - K.K oraz pełnoletni syn - K.K.. Wobec tego uzyskany w 2008 r. miesięczny dochód rodziny podlegał podzieleniu przez 3 osoby i wynosząc 633, 89 zł, przekraczał ustawową kwotę kryterium dochodowego (583 zł) o kwotę niższą od najniższego zasiłku rodzinnego (68 zł) i tym samym uprawniał do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2009/2010. Wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza, ze zachodziły podstawy do uznania pobranych przez K.K. świadczeń rodzinnych w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. za świadczenia nienależnie pobrane. W związku z tym organ pierwszej instancji mógł, stosownie do art. 30 ust. 5 i 9 ustawy, określić w decyzji wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz sposób i termin jej zwrotu. Organ odwoławczy odnosząc się do informacji zawartej w odwołaniu, dotyczącej obniżenia w 2009 r. wynagrodzenia otrzymywanego przez stronę, podał, że okoliczność ta nie wpływa na prawo do świadczeń rodzinnych strony na okres zasiłkowy 2009/2010. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 ustawy, utratą dochodu wpływającą - w myśl art. 32 ust. 1 ustawy - na prawo do świadczeń rodzinnych jest utrata spowodowana jedynie następującymi okolicznościami: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego oraz wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W sytuacji powołana okoliczność nie ma zastosowania w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 5 listopada 2010 r. organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę materialnoprawną, zaskarżonej decyzji jest art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł lub 583 zł, gdy członkiem rodziny jest niepełnosprawne dziecko. Z kolei art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy występujące w ustawie pojęcie rodziny oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń jest zobowiązana do niezwłocznego zawiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. W niniejszej sprawie organ administracji wydając decyzję o uznaniu wypłaconych świadczeń rodzinnych w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu w kwocie 442 zł wraz z ustawowymi odsetkami, stwierdził na podstawie złożonego oświadczenia strony z dnia 14 października 2010 r. organowi pierwszej instancji, że od 1 sierpnia 2010 r. nastąpiła zmiana w liczbie członków rodziny K.K., polegająca na tym, że jej pełnoletni syn - K.K., nie zamieszkując z nią prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie pozostaje na jej utrzymaniu. Z tej racji strona powinna niezwłocznie poinformować organ o zmianie liczby członków swojej rodziny od dnia 1 sierpnia 2010 r. Tymczasem informacja o tym fakcie została przekazana organowi pierwszej instancji dopiero 14 października 2010 r., który po uwzględnieniu powyższej okoliczności, ustalił, że od 1 sierpnia 2010 r. miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie K. K. wyniósł 857,08 zł. przekraczając jednocześnie kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do zasiłku rodzinnego (583 zł) o 274, 08 zł. czyli o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego (68 zł). Wobec tego, istniała podstawa do uznania, że od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. strona nie spełniała przesłanek do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Skład orzekający podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ustalony dochód na podstawie danych z 2008 r. nie uległ zmianie, albowiem strona nie uzyskała ani nie utraciła w okresie zasiłkowym 2009/2010 dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmianie uległa liczba osób w rodzinnie na którą dochód się przelicza. W związku z tym zasadnie organy administracyjne uznały wypłacone świadczenia rodzinne w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu w kwocie 442 zł wraz z ustawowymi odsetkami Powołany przez stronę skarżącą wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 r. sygn.. akt I OSK 1842/07 dotyczy innej sytuacji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.