IV SA/Wr 239/04

Dnia 6 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA: Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA: Marcin Miemiec Asesor WSA: Alojzy Wyszkowski Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2005 roku na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Anny Głowacińskiej sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] roku Nr sygn. akt III SA/Wr 385/08 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego - oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. na podstawie art. 104 kpa oraz art. 31 i 43 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. (Dz. U. Nr 64/98, poz. 414 z późn. zm.) działając z upoważnienia Rady Miejskiej w P. Z. (Uchwała Nr [...] z dnia [...] r.) odmówił przyznania E. S. zasiłku okresowego w kwocie [...] zł z powodu braku środków na ten cel. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] r. E. S. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego w kwocie kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą, to jest [...] zł miesięcznie, uzasadniając, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i bez żadnego dochodu, prowadzącą osobne gospodarstwo domowe. Do powyższego wniosku skarżący dołączył zaświadczenie z Biura Pracy, że jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do pobierania zasiłku. Ponadto organ administracji wskazał, że z przedstawionych dokumentów oraz przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego wynika, że E. S. jest faktycznie bezrobotny, mieszka w lokalu, którego głównym najemcą jest jego matka – W. S., jednakże prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, gdyż zajmuje pierwsze piętro, natomiast matka skarżącego ma oddzielny lokal – jeden pokój na II piętrze. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej podał, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na: - długotrwałą chorobę, - niepełnosprawność, - brak możliwości zatrudnienia, - brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, - możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach realizacji zadań z zakresu administracji rządowej zleconych gminie i nie ma on charakteru publicznego prawa podmiotowego. Zasiłek ten ma charakter fakultatywny, gdyż przyznawany jest nie tylko z uwagi na potrzeby i uprawnienia skarżącego, ale również stosownie do posiadanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej środków finansowych. Organ I instancji wskazał, iż Ośrodek nie posiada środków na zasiłki okresowe, gdyż otrzymuje tylko i wyłącznie środki na wypłaty świadczeń obligatoryjnych. W związku z powyższym, jak wskazał organ, nie można żądać wypłaty zasiłku okresowego z pomocy społecznej nawet wtedy, gdy są spełnione wszystkie warunki do jego przyznania, ponieważ nie jest to świadczenie obligatoryjne. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny ubiegające się o świadczenie z pomocy społecznej obowiązek współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej przy rozwiązywaniu własnych problemów, natomiast skarżący odmówił podpisania w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego. Ośrodek Pomocy był zawsze chętny do współpracy i wielokrotnie wspierał skarżącego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., nie precyzując zarzutów, z powodu których wniósł w/w odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 1, art. 31 ust. 1-4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) wydało decyzję Nr [...], którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego z godnie z art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb. Ponadto organ II instancji podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że z zestawienia stanu faktycznego ze stanem prawnym wynika, że skarżący spełnił przesłanki uzasadniające przyznanie mu zasiłku okresowego. Jednakże należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. E. S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu skargę na powyższą decyzję wraz z wnioskiem o jej uchylenie oraz uznaniem prawa do zasiłku okresowego w kwocie kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą na podstawie art. 3 pkt 5 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 31 ust 4 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu odwołania skarżący podał, iż ograniczenie świadczeń z pomocy społecznej lub odmowa ich przyznania musi być potwierdzone w przepisach prawa wraz z uzasadnieniem umocowanym w przepisach prawa. E. S. dodał, że "możliwości posiadają organy władzy bo mają instrumenty władzy, które ich obligują do podjęcia odpowiednich działań oraz posiadają obowiązek przeciwdziałania praktykom niehumanitarnym i dyskryminującym osobę, rodzinę lub grupę". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. sporządziło i wniosło odpowiedź na powyższa skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej przez E. S. decyzji organu II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a wiec badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ administracyjny nie naruszył wskazanych wyżej przepisów. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że organ naruszył przepisy prawa materialnego. Materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Zgodnie z art. 31 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 dochody ora posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na: 1) długotrwałą chorobę , 2) niepełnosprawność, 3) brak możliwości zatrudnienia, 4) brak uprawnień do renty po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, 5) możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy jest świadczeniem uznaniowym, przyznawanym stosownie do posiadanych przez organ pomocy społecznej możliwości finansowych i określenie wysokości zasiłku dokonuje się w konkretnej sprawie organu pomocy społecznej przy uwzględnieniu sytuacji życiowej stron, ich własnych możliwości i uprawnień do poprawy swojej sytuacji majątkowej a także możliwości finansowych. Należy wskazać, że udzielanie pomocy w formie zasiłku okresowego należy do zadań administracji rządowej zleconych gminie, a pomoc w tej formie finansowana jest ze środków budżetu państwa. Lektura akt niniejszej sprawy wskazuje, że skarżący spełnił przesłanki do otrzymywania zasiłku okresowego – jest osobą bezrobotną, zaś dochód rodziny jest niższy od kryterium obliczonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc w żądanej przez skarżącego formie nie mogła być jednak przyznana z uwagi na ograniczone środki finansowe na realizację zasiłków okresowych. Okoliczność ta został szczegółowo przez organy orzekające wykazana. Podano jakimi środkami finansowymi dysponowano i jakie zasady przyjęto przy udzielaniu tego rodzaju pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie pozostał jednak bez wsparcia ośrodka pomocy społecznej, ponieważ trzykrotnie był zatrudniony w ramach robót publicznych, przez co uzyskał prawo do otrzymywania do miesiąca [...] r. zasiłku dla bezrobotnych. Problem możliwości zaspokojenia praw osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 roku – SK I5/01 (OTK 2001/8/252) rozważając zgodność art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz. U. Nr 26, poz. 140) z art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uznając, że te przepisy są zgodne z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że: "pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia, czy zaopatrzenia społecznego jedynie charakter uzupełniający. Cechą wyróżniająca pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy..." Trybunał Konstytucyjny wskazał, że: "w komentarzu do art. 67 ust. 2 Konstytucji wskazuje się, że "stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych ( Piotr Wieczorek: komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej z dnia 2 kwietnia 1977 roku, Warszawa 2000, s. 91)." (...) "Prawo do zabezpieczenia społecznego nie realizuje się zatem wyłącznie w formie pomocy społecznej, a tym bardziej w szczególnej postaci tej pomocy jaką stanowi zasiłek okresowy, który jest jedynym ze świadczeń, które ustawodawca przewidział w ramach zabezpieczenia społecznego. Należy powiedzieć jeszcze wyraźniej, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający..." Podnieść należy, iż uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola takich decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. art. S.A./Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29). Mając powyższe na uwadze stwierdzić można, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę ich wydania. Również w toku prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie organy decyzyjne nie uchybiły wskazanym w skardze, przepisom prawa procesowego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić można, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę ich wydania. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga podlega oddaleniu.