IV SA/Wr 250/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-07-18
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie oszczędności w kwocie przekraczającej pięciokrotność kryterium dochodowego, uzyskanych w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o zasiłek okresowy, stanowi dochód jednorazowy podlegający rozliczeniu w równych częściach na 12 miesięcy, co może skutkować odmową przyznania zasiłku okresowego?Ratio decidendi
Posiadanie oszczędności w kwocie przekraczającej pięciokrotność kryterium dochodowego, uzyskanych w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o zasiłek okresowy, stanowi dochód jednorazowy podlegający rozliczeniu w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy. Jeśli tak obliczony miesięczny dochód przekracza ustalone kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, organ ma podstawę do odmowy przyznania zasiłku okresowego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący posiada oszczędności w kwocie 9.000 zł, które po rozliczeniu zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, generują miesięczny dochód przekraczający kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku w styczniu 2013 r. i orzekło o odmowie przyznania zasiłku w grudniu 2012 r., podtrzymując argumentację o przekroczeniu kryterium dochodowego przez skarżącego ze względu na posiadane oszczędności. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego. oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 11 i 6 pkt 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej: ustawa, i § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), dalej: rozporządzenie, które po rozpatrzeniu odwołania po rozpatrzeniu odwołania A. N., dalej: skarżący uchyliło decyzję Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działającego z upoważnienia Burmistrza K. z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w styczniu 2013 r. i w tym zakresie orzekło o odmowie przyznania zasiłku okresowego w grudniu 2012 r.
Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 11 stycznia 2013 r. odmówił skarżącemu w styczniu 2013 r. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu podał, że skarżący 28 grudnia 2012 r. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb bytowych. Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej w dniu 3 stycznia 2013 r. ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy od 20 kwietnia 2012 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie podejmuje się również prac dorywczych. Utrzymuje się z oszczędności, co potwierdził wyciągiem bankowym obejmującym okres od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 2 stycznia 2013 r. oraz fakturą za zakup opału. Uprzednio, do dnia 4 kwietnia 2012 r., opiekował się niepełnosprawną matką. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawca w dniu 24 kwietnia 2012 r. wykazał posiadanie zasobów pieniężnych w kwocie 9.000 zł, których wysokość 17 października 2012 r. wynosiła 6.000 zł, z czego 3.000 zł przeznaczył na zakup nagrobka, zaś część oszczędności przeznaczył na zakup odzieży, okularów i leczenie zębów. Wyjaśnił również, że w trakcie przeprowadzania wywiadu próbował dociec, czy w sytuacji wnioskodawcy nie wystąpiły jakieś szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia specjalnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego dla osób. Tymczasem w podaniu wnioskujący o wsparcie ze środków pomocy społecznej do szczególnych swoich wydatków zaliczył zakup nagrobka dla matki, zakup opału na zimę oraz wydatki związane z imieninami i Bożym Narodzeniem. Dalej organ I instancji stwierdził, że stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy skarżący nie posiada dochodu, jednak miał możliwość zaspokojenia potrzeb bytowych z własnych zasobów finansowych, bowiem jak wynika ze złożonego przez niego oświadczenia majątkowego w dniu 24 kwietnia 2012 r. posiadał on zasoby pieniężne w wysokości 9.000 zł, co po przeliczeniu po myśli art. 8 pkt 12 ustawy oznacza, że posiada on zasoby pieniężne w wysokości po 750 zł miesięcznie, które przekraczającą kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w kwocie 542 zł. Ponadto organ I instancji podał, że ze względu na okres zimowy, przyznał skarżącemu wbrew jego woli, zasiłek celowy na zakup gorących posiłków w Barze "K." w okresie od dnia 14 stycznia 2013 r. do dnia 29 marca 2013 r. w dni robocze. Uznając zatem brak szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu zasiłku okresowego.
Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podał, że od dnia 1 stycznia 2010 r. był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługiwało mu niezależnie od dochodu rodziny. Stwierdził, że "Dla mnie to dowód, że mogłem pracować, a co więcej gromadzić oszczędności". Podniósł że, nie wierzy, że jakakolwiek ustawa zezwala na pozbawienie go oszczędności, bowiem tak ocenia działania organu pomocy społecznej, gdy ten dyktuje mu "warunki korzystania z zasobów pieniężnych". Podał, że w dniu 24 kwietnia 2012 r. wykazał posiadanie oszczędności w kwocie 9.000 zł. Potem wyjaśnił, że faktycznie to oszczędności te stanowiły w dniu 24 kwietnia 2012 r. kwotę 6.000 zł, bowiem miał prawo kupić zmarłej matce nagrobek, na co przeznaczył 3.000 zł. Wskazał zatem, że dzieląc 6.000 zł przez 12 miesięcy dochód jego nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącej 542 zł. Dalej skarżący stwierdził, że ma 56 lat i "na zawsze przeświadczenie, że nie warto oszczędzać pieniędzy", bowiem gdyby nie oszczędzał, to w 2011 r. "żyłby wygodniej" i miałby zasiłek przez 10 miesięcy, a obecnie "niebyły bez grosza".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 lutego 2013 r., uchyliło decyzję Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 11 stycznia 2013 r., o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w styczniu 2013 r. i w tym zakresie orzekło o odmowie przyznania zasiłku okresowego w grudniu 2012 r. W uzasadnieniu podało, że zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem osoby wnioskujące o przyznanie pomocy powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Ponadto generalną zasadą wynikającą z art. 8 ustawy jest uwarunkowanie przyznania pomocy od spełnienia określonego precyzyjnie kryterium dochodowego, jakim dla osób samotnie gospodarujących jest od dnia 1 października 2012 r. kwota dochodu ustalona przepisem § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia wynosząca 542 zł.
Podkreślono, że zgodnie art. 8 ust. 3 ustawy - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Jednakże w myśl art. 8 ust. 4 ustawy do tak ustalonego dochodu nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Z materiałów sprawy wynika, że skarżący w dniu 28 grudnia 2012 r. złożył w organie I instancji wniosek o przyznanie pomocy na zaspokojenie potrzeb bytowych oraz o nieprzyznawanie pomocy w formie posiłków w Barze "K." z powodu jego lokalizacji w znacznej odległości od miejsca zamieszkania skarżącego. Z materiałów tych wynika również, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną i nie posiada dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Jednak w oświadczeniu z dnia 24 kwietnia 2012 r. wskazał, że posiada zasoby pieniężne w kwocie 9.000 zł. Ze wskazanego art. 8 ust. 3 ustawy wynika, że dla potrzeb ustalenia dochodu, od którego zależy przyznanie, bądź nie, pomocy społecznej, należy wziąć pod uwagę kwotę pieniężną uzyskaną w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc lub, w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, bez względu na źródło uzyskania tej kwoty, przy czym pomniejsza się ją o składniki wskazane w pkt 1-3 tego przepisu, z jednym zastrzeżeniem, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wyjątek inaczej normujący zasadę zawartą w art. 8 ust. 3 zawiera ust. 11 art. 8 ustawy. Stanowi on, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego, przekraczającego pięciokrotną kwotę kryterium dochodowego, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Przepis ten jest szczególnym unormowaniem ustawy w tym znaczeniu, że stanowi prawną fikcję polegającą na tym, że dochód jednorazowy traktowany jest jako uzyskiwany przez cały rok, przy czym nie każdy jednorazowy dochód, a jedynie uzyskany w wysokości wskazanej w tym przepisie.
Podkreślono, że pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskania środków.
Zatem we wskazanym stanie prawnym uznano, że zasoby pieniężne wykazane przez skarżącego w kwocie 9.000 zł w dniu 24 kwietnia 2012 r. z tytułu oszczędności kreują dochód, który powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu dochodu osoby w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej. W dacie wykazania tych oszczędności wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej ustalone w § 1 pkt 1a rozporządzenia wynosiło 477 zł. Zatem pięciokrotność tej kwoty wynosiła 2.385 zł (477 zł x 5). Odnosząc tę kwotę do kwoty 9.000 zł wskazano, iż przekracza ona znacznie pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 8 ust. 11 ustawy dochód w kwocie 9.000 zł należało podzielić na 12 miesięcy, co stanowi miesięczną kwotę dochodu w wysokości 750 zł przez okres od kwietnia 2012 r. do marca 2013 r. Skoro we wskazanych uregulowaniach jednoznacznie zostało zdefiniowanie pojęcie dochodu, jak również enumeratywnie wymienione zostały składniki, których do dochodu się nie wlicza, to w dochodzie skarżącego należało uwzględnić dochód z tytułu posiadanych zasobów pieniężnych.
Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania w przedmiocie uprawnień skarżącego do samodzielnego dysponowania własnymi zasobami pieniężnymi, wskazano, że Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 550/12, wydanym w wyniku rozpoznania skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], sygn. [...] wskazał, iż bez wpływu na wynik postępowania pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że oszczędności chce przeznaczyć na postawienie zmarłej matce nagrobka. Ocena bowiem, czy zaoszczędzona kwota 9.000 zł stanowi dochód strony nie zależy od celu jej przeznaczenia przez skarżącego. Istotne jest tylko, że dochód ten skarżący uzyskał po pierwsze, w kwocie wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. w kwocie 2.385 zł i po drugie, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy. Organ odwoławczy wskazał również, że argumentacja skarżącego dotycząca rozdysponowania wykazanych zasobów pieniężnych m.in. na zakup nagrobka, imieniny, Boże Narodzenie i bieżące potrzeby, nie może zmienić powyższej oceny co do uznania uprawnień jego do świadczeń z pomocy społecznej, gdyż ustawodawca prawo do świadczeń w formie zasiłku okresowego uzależnia wyłącznie od kryterium dochodowego i jest to jedyne kryterium decydujące o tym uprawnieniu.
Zdaniem organu odwoławczego fakt, że miesięczna kwota dochodu skarżącego przez okres od kwietnia 2012 r. do marca 2013 r. wynosi 750 zł, wykluczył go również z kręgu uprawnionych do ubiegania się o świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Dochód ten przekracza bowiem kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej ustalone w § 1 pkt 1 rozporządzenia, które od 1 października 2012 r. wynosi 542 zł. Dlatego też organ I instancji rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 28 grudnia 2012 r. rozważał, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu wsparcia w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Oceniając ten przepis w kontekście pozostałych uregulowań ustawy wskazano, że szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 41 pkt 1 ustawy, muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują. Jednak w sytuacji skarżącego nie wystąpiły okoliczności, które można uznać za szczególnie uzasadnione. W tym stanie rzeczy organ I instancji na podstawie decyzji z dnia [...], nr [...], udzielił skarżącemu wsparcia gorących posiłków w dni robocze w okresie od dnia 2 stycznia 2013 r. do dnia 29 marca 2013 r.
Organ odwoławczy rozważył również, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.
Zdaniem organu odwoławczego świadczenia pieniężne z pomocy społecznej o charakterze okresowym – miesięcznym przyznaje się i wypłaca poczynając od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek, a nie od daty złożenia wniosku.
Z tej racji świadczenie przysługuje poczynając od dnia 1 grudnia 2012 r., jak też odmowa przyznania świadczenia powinna również odnosić się do miesiąca, w którym został złożony wniosek o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej. Okoliczność ta uzasadniała uchylenie decyzji organu I instancji w części orzekającej o odmowie przyznania zasiłku okresowego w styczniu 2013 r.
W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 30, art. 64 i art. 67 Konstytucji RP w wyniku uznania, że zasoby pieniężne wykazane przez skarżącego w kwocie 9.000 zł w dniu 24 kwietnia 2012 r. z tytułu oszczędności kreują dochód, który powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu dochodu osoby w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a.
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2013 r., którą to decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia 11 stycznia 2013 r. odmawiającej udzielenia skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego w styczniu 2012 r., organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części orzekającej o odmowie przyznania zasiłku okresowego w styczniu 2013 r. i w tym zakresie orzekł o odmowie przyznania zasiłku okresowego w grudniu 2012 r.
Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej: ustawa.
Na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku okresowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2 i art. 3 ustawy. W art. 2 ust. 1 ustawy ustawodawca określił istotę i cele pomocy społecznej oraz podmioty działające w ramach tej pomocy. Z przepisu tego wynikają najistotniejsze cechy pomocy społecznej, do których ustawodawca wielokrotnie nawiązuje w dalszych postanowieniach. Przepisy te wyrażają również zasady, na których opiera się organizacja i działalność pomocy społecznej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z ustanowionej w art. 3 ust. 1 ustawy zasady wynika, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Zgodnie z jego treścią, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl zaś ust. 4 owego przepisu prawa, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Należy podkreślić, że ustawa jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym. Nie dopuszcza wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, nie czynią tego jednak z własnej woli i wyboru (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06, lex nr 467103).
Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
W myśl art. 8 ust. 3 wskazanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Zgodnie zaś z art. 8 ust. 11 ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie,
– kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z § 1 pkt 1a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. nr 823), w chwili orzekania przez organy obu instancji, wynosiło 542 zł.
Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że wnioskiem z dnia 28 grudnia 2012 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o przyznanie zasiłku okresowego na zaspokojenie potrzeb bytowych. Bezsporne jest również, to że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest bezrobotny i nie posiada dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Skarżący wskazał w oświadczeniu majątkowym z dnia 24 kwietnia 2012 r., złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, że posiada zasoby pieniężne w kwocie 9.000 zł.
Trafnie w tej sytuacji organ odwoławczy przyjął, że zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy zasoby finansowe skarżącego w kwocie 9.000 zł należy podzielić przez 12 miesięcy, co daje kwotę 750 zł. Skoro skarżący nie posiada dochodu w myśl art. 8 ust. 3 ustawy oznacza to, że osiągnął dochód miesięczny w kwocie 750 zł, a zatem w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Uzyskana przez skarżącego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego kwota 9.000 zł stanowiąca - zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa - jednorazowy dochód strony, przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego skarżącego..
Bez wpływu na wynik postępowania, w związku z treścią art. 8 ust. 11 ustawy pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że oszczędności chce przeznaczyć na postawienie zmarłej matce nagrobka. Ocena bowiem, czy zaoszczędzona przez skarżącego kwota 9.000 zł stanowi dochód strony nie zależy od celu jej przeznaczenia przez skarżącego. Istotne jest tylko to, że dochód ten skarżący uzyskał: po pierwsze, w kwocie wyższej niż pięciokrotna wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i po drugie, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie pomocy.
Stanowisko powyższe zostało zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 550/12, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Powołany wyrok zapadł zresztą w podobnym stanie faktycznym, a rozpoznawana sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w kwietniu 2012 r.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych prawidłowo organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w grudniu 2012 r., skoro w tym czasie miesięczny dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Prawidłowe jest więc stanowisko organów orzekających, że skarżący jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuacją życiową, wykorzystując zgromadzone oszczędności, a zatem zasadna jest odmowa przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
Mając zaś na uwadze przepis art. 106 ust. 3 ustawy, z którego wynika, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej o charakterze okresowym – miesięcznym przyznaje się i wypłaca poczynając od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek, a nie od daty złożenia wniosku, organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję I instancji w części orzekającej o odmowie zasiłku okresowego w styczniu
2013 r. i w tym zakresie orzekł o odmowie tego zasiłku w grudniu 2012 r.
W świetle powyższego zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową. Nie narusza ona bowiem w sposób istotny zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło