IV SA/Wr 250/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi Burmistrza Miasta L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 29 stycznia 2026 r., nr SKO.DA/41/33/25 w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 3 marca 2026 r. B. (dalej: B.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO) z 29 stycznia 2026 r. w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wspomnianą decyzją SKO uchyliło zaskarżoną przez W. K. przedstawiciela ustawowego A. K. decyzję B. z 4 grudnia 2025 r. o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. i zobowiązaniu do jego zwrotu w kwocie 2100 zł oraz zobowiązało W. K. przedstawiciela ustawowego A. K. do zwrotu ww. świadczenia wypłaconego za okres od 26 czerwca 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. w kwocie 58,35 zł. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że stroną w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, nie może być organ administracji publicznej, który na mocy przepisów prawa w sprawie został powołany do wydania decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 5 § 2 k.p.a., ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego mowa jest o organach administracji publicznej rozumie się przez to m.in. organy jednostek samorządu terytorialnego. Stąd wynika, że art. 50 § 1 p.p.s.a. będzie miał zastosowanie także do decyzji organów jednostek samorządu terytorialnego. Analiza treści art. 50 § 1 p.p.s.a. wskazuje, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Oznacza to, że podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Istnienia interesu prawnego należały zawsze poszukiwać w prawie materialnym, którego konkretna norma nabiera cech uprawnień lub obowiązków strony, przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kontestowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 89). Wobec tego należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 29 listopada 2005 r., FSK 2631/04 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), że powierzenie organom gminy w drodze właściwości orzekania w indywidualnych sprawach w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość składania przez te organy skarg do sądu administracyjnego na decyzje wydane w tych sprawach przez organ odwoławczy (art. 50 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Bezspornym jest, że w rozpatrywanej sprawie skargę na decyzję SKO wniósł B., który wcześniej orzekał w sprawie administracyjnej dotyczącej obowiązku konkretnego podmiotu stosunku administracyjnoprawnego (tj. A. K.). W postępowaniu tym B. występował w charakterze organu wyposażonego w kompetencje do władczego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej i wydał decyzję w pierwszej instancji. Pozycja tego organu nie uległa zmianie. Zarówno, gdy organ wydawał decyzję, jak i wnosił skargę, nie był i nie będzie stroną postępowania, ponieważ korzysta z uprawnień władczych. Dopuszczenie do złożenia skargi przez organ pierwszej instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie (por. uzasadnienie uchwały SN z 22 października 1984 r., III AZP 5/84, OSN 1985/7/86 z aprobującą glosą J. Borkowskiego – OSP 1986/ 2/26). Podobnie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., OPS 1/03 (ONSA 2003/4/115) uznano, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Jednocześnie zauważyć trzeba, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz, dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada, zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa (por. wyroki NSA z 15 grudnia 1998 r., II SA 1355/98; z 5 października 1998 r., II SA 1104/98; z 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93 i 13 grudnia 1992 r., I SA 1725/93 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując, stwierdzić należy, że skarżący, którym jest B., nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi na decyzję SKO, stąd też nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z 29 listopada 2005 r., FSK 2631/04 i z 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04 oraz postanowienie NSA z 24 maja 2006 r., II FSK 818/05 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tych okolicznościach skarga, jako wniesiona przez organ pierwszej instancji, jest niedopuszczalna, wobec czego podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, poza określonymi w pkt. 1-5a tego przepisu, wniesienie skargi jest niedopuszczalne.