IV SA/Wr 252/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant: Tadeusz Kuczyński Małgorzata Masternak-Kubiak Alojzy Wyszkowski (spr.) Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organ I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...]r. nr [...]r.: I.. uchylił w całości decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...]r. nr [...]przyznającą R. L. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł za okres od [...]r. do [...]r.; II. przyznał R. L. prawo do dodatku mieszkaniowego w wysokości [...]zł za okres od [...]r. do [...]r.; III. zobowiązał R. L. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego za okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...]zł w podwójnej wysokości [...]wraz z ustawowymi odsetkami od [...]r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podał, że w wyniku podjętych czynności sprawdzających oraz złożonego oświadczenia przez R. L. w dniu [...]r. stwierdzono, iż złożył on nieprawdziwe oświadczenie o wysokości dochodu we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W związku z tym wydano postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...]r. w sprawie przyznania R. L. dodatku mieszkaniowego za okres od [...]r. do [...] r. Od tej decyzji R. L. złożył odwołanie potwierdzając, że podał nieprawdziwe dane, a otrzymane pieniądze przeznaczył na remont mieszkania, ponieważ od jego przekazania Urząd Gminy odmawiał wykonania remontu argumentując brakiem środków finansowych. Dalej strona wskazała, iż z uwagi na swoją sytuację materialną nie jest w stanie zwrócić pobranego dodatku mieszkaniowego, wnosząc o jego zaliczenie na poczet poniesionych przez niego wydatków na remont mieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 i nadało w tym punkcie nowe brzmienie "zobowiązuję R. L., zamieszkałego w W. nr [...]do zwrotu na rzecz Gminy M. dodatku mieszkaniowego pobranego za okres od dnia [...] r. do [...]r. , w podwójnej wysokości odpowiadającej kwocie [...]zł," w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na ustawę z dnia 21.06.2001 r. o dodatkach mieszkaniowych wskazując, że art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, iż dodatek mieszkaniowy przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego wójt, burmistrz, prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku należy dołączyć deklarację o dochodach gospodarstwa za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Dalej wskazał, iż z treści art. 7 ust. 9 ustawy wynika, że jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzone zostanie, o dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w złożonej deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Podanie nieprawdziwych danych przez wnioskodawcę było podstawą wznowienia postępowania i zobowiązania jego do zwrotu w podwójnej wysokości nienależnie pobranego świadczenia. Na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ I instancji Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego z dnia [...]r. nr [...]r. za okres od [...]r. do [...]r. z wniosku R. L. wydana została na podstawie zaniżonego dochodu podanego przez niego. Fakt ten został ujawniony przez organ I instancji po wydaniu decyzji o przyznaniu jemu dodatku mieszkaniowego. Wysokość podanego dochodu we wniosku ma wpływ na ustalenie wysokości dodatku mieszkaniowego, o czym stanowi art. 6 ust. l ustawy, wskazuje że wysokość dodatku mieszkaniowego odpowiada różnicy między wydatkami, o których mowa w ust. 3, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek mieszkaniowy w wysokości odpowiedniej procentowej równowartości dochodów miesięcznych, osiągniętych w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu I instancji co do wysokości należnego dodatku mieszkaniowego w wysokości [...]zł miesięcznie, a nie jaki został przyznany wcześniej w wysokości [...]zł. Wobec tego Kolegium uznało, iż został on pobrany w zawyżonej łącznie kwocie [...]zł i podlega zwrotowi w podwójnej wysokości na rzecz Gminy M. w kwocie [...]zł na podstawie art. 7 ust 9 ustawy. Kolegium uznało prawidłowość zaskarżonej decyzji w pkt l i 2, a w pkt. 3 uchyliło ją podając, że wymaga zmiany z uwagi na treść art. 7 ust. 9 ustawy, ponieważ zobowiązanie osoby otrzymującej dodatek mieszkaniowy do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w podwójnej wysokości, dotyczy nie tylko należności głównej, lecz także odsetek za zwłokę, o ile dokonany on zostanie, dobrowolnie lub przymusowo, z uchybieniem terminu jego wymagalności. W ustawie brak jest określenia początkowego bieg terminu, od którego należność ta staje się wymagalna, jak również brak jest podstawy dla poparcia stanowiska, zgodnie z którym termin ten powinien być identyfikowany, bądź z dniem, w którym miała miejsce wypłata nienależnego dodatku mieszkaniowego, bądź też, jak przyjmuje organ I instancji, z upływem okresu czasu, na który świadczenie to zostało przyznane. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył okoliczności podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we J.. G. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, "jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku o którym mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności. W świetle powyższego przepisu, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Niniejszą decyzją organ odwoławczy utrzymał bowiem w mocy decyzję organu I instancji dotkniętą wadą nieważności. Wadliwość decyzji organu I instancji, powodująca jej nieważność, polegała na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie stanowi podstawy do wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Zobowiązanie takie wynika wprost z mocy powyższego przepisu. Kompetencje organów administracji obejmują jedynie uchylenie, w wyniku wznowienia postępowania decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, w przypadku stwierdzenia, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. W żadnym zaś przypadku przepis art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie daje podstawy do rozszerzenia kompetencji organów administracji o rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Należności te podlegają ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest zapis art. 7 ust. 9 zd.2, w myśl którego należność obejmująca podwójną wysokość nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji (por. wyrok NSA z 13.02.2002 r., Sygn. akt II SA/Gd 1083/00, OSP 2003r., nr 6, poz.72; wyrok NSA z 10.04.2002 r., Sygn. akt II SA/Gd 1373/00, LEX nr 76111). Skoro zatem obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości powstał z mocy samego prawa, a do jego wykonania trzeba zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również żaden z przepisów prawa nie wymaga określenia lub ustalenia tego obowiązku w drodze decyzji oraz nie umocowuje organów administracji do działania polegającego na wydaniu decyzji ustalającej obowiązek oraz wysokość dodatku mieszkaniowego do zwrotu zgodnie ze stanowiskiem doktryny (patrz. J. Borkowski, [w:], "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", B. Adamiak i J. Borkowski, Warszawa 2005 r., s. 732-734) wyrażonym również w orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z 23.02.1981 r., Sygn. akt SA 109/81, GAP 1987, Nr 8, s.45; wyrok NSA z 27.04.1983 r., Sygn. akt II SA 261/83, OSPiKA 1984, nr 5, poz. 108; wyrok NSA z 21.08.2001 r., Sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233; wyrok NSA z 04.07.2001, Sygn. akt I SA 275/00, LEX nr 54178) uznać należało, iż decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie, jako wydana bez podstawy prawnej, w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa dotknięta jest wadą nieważności. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.