IV SA/Wr 269/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej: I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - radcy prawnemu B. K. wynagrodzenie w wysokości 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 16 pkt. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.; poniżej w skrócie jako "u.d.i.p." lub "ustawa"), po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2020 r. odwołania skarżącego – R. S. od decyzji nr [...] Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] odmawiającej udostępnienia informacji publicznej przetworzonej – Prezes Sądu Okręgowego w Ś. utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że wnioskiem z dnia 23 stycznia 2020 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: "udostępnienie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 zarejestrowanych w repetytorium C pod symbolem 056 i 056s." Pismem z dnia 5 lutego 2020 r. organ wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego przemawiającym za udostępnienie żądanych informacji w terminie 7 dni pod rygorem nieuwzględnienia wniosku. W piśmie Prezes sądu wskazał, że na potrzeby realizacji wniosku należałoby wyselekcjonować sprawy z systemu informatycznego oraz urządzeń repetytoryjnych następnie je pogrupować i dokonać anonimizacji. Jednocześnie wskazał, że odnotowano 57 spraw, o których mowa we wniosku, a zatem uzyskanie żądanej informacji i jej przekazanie wnioskodawcy wymagałoby dodatkowej pracy osoby przygotowującej dane i dokonującej anonimizacji wielu uzasadnień. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, że nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanej informacji do kategorii informacji publicznej przetworzonej. Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Sądów Administracyjnych anonimizacja dokumentów, tym bardziej za pomocą systemu komputerowego, nie może świadczyć o przetworzeniu. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Prezes Sądu Rejonowego odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Wyjaśnił, że na podstawie danych przekazanych przez Wydział Cywilny, wynika że odnotowano 57 spraw, o których mowa we wniosku, w tym 55 spraw, w których sporządzono uzasadnienie. Okoliczność ta wskazuje na przetworzony charakter żądanych informacji, skoro dane (informacje) będące w posiadaniu Sądu nie mogą zostać udzielone wprost, lecz wymagają w/w przetworzenia, a skarżący mimo wezwania nie wykazał szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej zawartej we wniosku. Rozpoznając wniesione odwołanie organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla Interesu publicznego. Kryterium to ma charakter niedookreślony, zostało sformułowane bardzo ogólnie i pozostawia duży margines interpretacyjny podmiotowi dysponującemu informacją. Wynika stąd wniosek, że decyzja podejmowana w przedmiocie udostępnienia takiej informacji będzie miała charakter uznaniowy (wyroki - NSA we Wrocławiu z 5.12.2002 r., II SA/Wr 1600/02, WSA we Wrocławiu z 19.12.2005 r., IV SAB/WR 47/05). Nie ulega przy tym wątpliwości, że na Prezesie Sądu Rejonowego, jako na organie władzy publicznej, spoczywa w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy obowiązek udzielenia informacji publicznej. W niniejszej sprawie ważnym natomiast elementem było wyjaśnienie czy żądana informacja stanowi informację przetworzoną, w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zazwyczaj o tym, aby zakwalifikować określoną informację publiczną, jako przetworzoną decydują okoliczności związane z działaniami, do jakich ma dojść na zbiorze, w którym żądana informacja ma być wyodrębniona. W wyniku tych działań powstaje jakościowo nowa informacja - nieistniejąca w chwili złożenia wniosku. Najczęściej do takiej kwalifikacji dochodzi przy żądaniu udostępnienia informacji w ściśle określony przez zainteresowanego sposób, poprzez żądanie odpowiedniego posegregowania danej informacji, albo jej wyszukania z wielu danych będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. "Niemniej chodzić może tylko o działania pracochłonne i ponadstandardowe, wykraczające poza zwykłe zadania tych osób, absorbujące znacznie ich czas i siły, suma tzw. informacji prostych może być, więc uznana za informację przetworzoną pod warunkiem, że szeroki zakres wniosku o udostępnienie informacji wymaga użycia znacznych środków osobowych, np. dla zgromadzenia wielu dokumentów, ich zanonimizowania i skopiowania, iż zakłóci to normalny tok działania podmiotu zobowiązanego (tak wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn.. akt f OSK315/14." Z analizy akt sprawy wynika zdaniem organu odwoławczego, że na potrzeby realizacji wniosku należałoby w pierwszej kolejności wyselekcjonować sprawy będące przedmiotem wniosku, a następnie je pogrupować oraz dokonać anonimizacji. Prezes Sądu Rejonowego po otrzymaniu wniosku zwrócił się z pismem do Przewodniczącego [...] Wydziału Cywilnego o udzielenie informacji: "...czy były takie sprawy, o których mowa we wniosku, a jeśli tak, o przygotowanie orzeczeń wraz z uzasadnieniami oraz dokonanie ich anonimizacji". W odpowiedzi Przewodniczący [...] Wydziału Cywilnego poinformował o znacznej liczbie spraw objętych wnioskiem w liczbie 57, w tym 55 spraw z uzasadnieniami, a także wskazał na konieczność dużego nakładu pracy, jaki należałoby włożyć w celu realizacji wniosku. W ocenie organu II instancji zakres żądanych przez wnioskodawcę informacji, należy uznać za znaczny, a ich przygotowanie do udostępnienia zaangażowałoby po stronie zobowiązanego znaczne środki i zasoby niezbędne do prawidłowego funkcjonowania - Wydziału [...] Cywilnego Sądu Rejonowego. Do realizacji wniosku należałoby oddelegować pracowników doświadczonych oraz posiadających odpowiednią wiedzę, co niewątpliwie zakłóciłoby prawidłowy tok realizacji zadań sekretariatu tego Wydziału, do których został powołany. Organ podkreślił, że sądy zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości - i to jest ich główne zadanie. Ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadził kryterium "szczególnej istotności dla interesu publicznego. "Kryterium to ma charakter niedookreślony" zostało sformułowane bardzo ogólnie i pozostawia duży margines interpretacyjny podmiotowi dysponującemu informacją...., Ma to stanowić swego rodzaju ochronę podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej przed koniecznością reorganizacji ich komórek organizacyjnych, w przypadku obowiązku przetwarzania posiadanych informacji udzielanych wnioskodawcom w celach prywatnych... (por. M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz Ustawa o dostępie do informacji publicznej - Komentarz 2. Wydanie s. 38). Analiza zaś przepisów i stanu faktycznego sprawy prowadzi do konstatacji, iż żądane przez wnioskodawcę informacje mają charakter informacji przetworzonych. W tej sytuacji, jak dalej zaznaczył organ, konieczne jest rozważenie, czy udostępnienie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, czy będzie służyć ogólnie pojmowanemu dobru społecznemu, czy też służy tylko wyłącznie realizacji celów indywidualnych wnioskodawcy. W złożonym odwołaniu od decyzji oraz na podstawie dokonanej analizy akt sprawy, w ocenie organu II instancji wnioskodawca nie wykazał szczególnego interesu publicznego przemawiającego za przetworzeniem żądanych informacji. W skardze od tej decyzji skarżący zarzucił, że zważywszy na orzecznictwo administracyjne, w wyrokach które przywołał (II SA/Łd 684/13, II SA/Go 127/14, II SA/Bk 759/14) organ niesłusznie odmówił udostępnienia informacji publicznej bezzasadnie przyjmując, że jest ona informacją przetworzoną. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej było uznanie przez organy, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, a skarżący nie wskazał powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przystępując do meritum podnieść należy w pierwszym rzędzie, iż poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.; poniżej w skrócie jako "u.d.i.p." lub "ustawa") obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Takimi organami władzy publicznej są również sądy, dlatego też prezesi właściwych sądów, którzy kierują nimi i reprezentują je na zewnątrz, są organami właściwymi do załatwienia spraw związanych z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Żądana przez skarżącego informacja stanowiła informację publiczną, gdyż w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym, a dostęp do niej przysługuje - co do zasady - każdemu podmiotowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Tę ogólną definicję dookreśla art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to również w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną jest m. in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz o treści orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie u.d.i.p.). Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej precyzują, że podmiot zobowiązany, rozpatrując wniesione do niego żądanie winien zachować się w jeden z następujących sposobów: - przede wszystkim udzielić informacji publicznej pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia i znajduje się ona w jego posiadaniu, lub - poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że jego żądanie nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, gdyż nie dotyczy informacji mających charakter publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił lub podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 u.d.i.p.), bądź też zawiadomić stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub - umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) albo odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) w formie decyzji administracyjnej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy, a także w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc wówczas, gdy mimo wezwania strona nie wykaże, w jakim zakresie uzyskanie danej informacji o charakterze przetworzonym będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z ze wskazaną powyżej odmową udostępnienia informacji publicznej z uwagi na brak wykazania się przez skarżącego istnieniem po jego stronie szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej. Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. W judykaturze wskazuje się na trudność z zakreśleniem granicy pomiędzy informacją przetworzoną, a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu na niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie. Problem pojawia się bowiem, gdy wnioskodawca wnosi o przedstawienie mu wielu informacji prostych. Dominujące w orzecznictwie jest zapatrywanie, według którego w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia informacji wskazanej we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11 i z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 416/12). Zbiór informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia poprzez zanonimizowanie wielu dokumentów, tudzież wielu stron tych dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11, sygn.. I OSK 315/14 z 23 stycznia 2015 r.). Oczywiste jest zatem, że ocena w tym względzie musi być zindywidualizowana, to znaczy uwzględniająca cały kontekst, między innymi zasób kadrowy i ilość zadań przypadający na daną jednostkę organizacyjną, na której spoczywałaby powinność przygotowania i udostępnienia żądanej informacji publicznej. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji słusznie przyjęły, iż żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, ponieważ udostępnienie informacji będzie wymagało znacznego nakładu pracy ze strony pracowników sekretariatu wydziału cywilnego, jest pracochłonne i czasochłonne oraz wymaga najpierw wyselekcjonowania sprawy z systemu informatycznego oraz repertoriów, następnie ich pogrupowania według żądanych symboli oraz dokonania ich starannej anonimizacji. Jednocześnie wskazały, że odnotowano 57 spraw, w tym 55 wyroków zapadłych w tych sprawach, do których sporządzono uzasadnienia, a zatem uzyskanie żądanej informacji i jej przekazanie wnioskodawcy wymagałoby dodatkowej pracy osoby przygotowującej te dane i dokonującej anonimizacji wielu uzasadnień, wykonania skanu/kopii tych dokumentów oraz wysłania informacji zgodnie z żądaniem. Powyższe czynności, wymagają zaangażowania określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te, które są wykorzystywane standardowo w bieżącej działalności, a wobec tego co najmniej utrudniłyby dalece funkcjonowanie w zakresie podstawowego działania i terminowego, technicznego wykonywania czynności procesowych, zarządzeń etc., zwłaszcza zważywszy na przypadający okres zagrożenia epidemiologicznego. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wykazał w sposób wystarczający powody, dla których uznał, że żądana przez stronę informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej. Aczkolwiek prawo do informacji publicznej obejmuje również uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej, ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego, będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1477/12). Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13). Wobec tego organ zasadnie wezwał skarżącego do wykazania przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, czemu skarżący nie sprostał, nie przywołał bowiem okoliczności, które by taki interes w rozumieniu wyżej przytoczonym uzasadniały. W kontekście zaś przywołanych w skardze wyroków sądów administracyjnych należy podkreślić, że zapadły one w innym stanie faktycznym a nadto nie wiążą w niniejszej sprawie. W takim świetle, na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalono skargę w całości (pkt I sentencji wyroku). O wynagrodzeniu z tytułu udzielonej i nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w pkt II sentencji na mocy art. 250 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1715).