IV SA/Wr 286/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę całości. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 lutego 2015r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W. od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., z dnia 17 grudnia 2014 r. (nr[...]) w sprawie umorzenia postępowania, dotyczącego wniosku M. W., o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką – D.W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że wskazaną na wstępie decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. (nr[...]) organ pierwszej instancji orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa M. W. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką – D. W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 11 kwietnia 2014 r. M. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, na rzecz swojej ciotki D. W. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2014 r. (nr[...]) organ pierwszej instancji odmówił M. W. prawa do świadczenia z powodu nieistnienia ustawowego obowiązku alimentacyjnego ciążącego na bratanicy w stosunku do ciotki. M. W. od ww. decyzji złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia 26 maja 2014 r. (nr[...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W tym kontekście wskazano, że pomimo tego, Strona w dniu 20 listopada 2014 r. ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką – D. W. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w Ż. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia 7 października 2014 r., w którym oddalono powództwo o alimenty przeciwko J. W. W ocenie organu, załączony wyrok nie ma wpływu na końcowe rozstrzygniecie i z tego powodu postępowanie stało się bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. M.W. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o ponowne przeanalizowanie jej sprawy. Zarzuciła decyzji naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Stwierdziła, że organ pierwszej instancji zupełnie pominął fakt, że D. W. nie ma bliższych krewnych zobowiązanych do alimentacji na jej rzecz niż bratanica M. W., która jest jej opiekunem faktycznym i prawnym. Wskazała, że J. W. nie jest zobowiązany do alimentacji na rzecz swojej siostry D. W., ponieważ powództwo o alimenty zostało oddalone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę zważyło, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego nie może być uwzględnione z - m.in. - ,,innych uzasadnionych przyczyn". Do takich zaś zalicza się, w szczególności, ,,... takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie ... " (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2014 r. (VII SA/Wa 141/14, LEX nr 1510890). W takim przypadku powinno więc dojść do wydania postanowienia na podstawie art. 61 a k.p.a. Jeżeli jednak organ administracji publicznej nie wyda postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - a więc dojdzie do sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego uruchomi tego rodzaju procedurę - w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia w ten sposób postępowania w danej instancji, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W tym kontekście przytoczono wypowiedź judykatury, że "toczące się postępowanie administracyjne nie może (...) zakończyć się odmową jego wszczęcia. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. Dostrzeżenie po wszczęciu postępowania niedopuszczalności jego prowadzenia prowadzić może jedynie do umorzenia postępowania" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 października 2014 r. II SA/Bk 644/14, LEX nr 1531151). Wskazano, że niniejsze postępowanie zostało uruchomione na skutek wniosku M. W. z dnia 20 listopada 2014 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką – D. W. W momencie jego wszczęcia organ pierwszej instancji przeoczył jednak, że w obrocie prawnym jest decyzja Kolegium z dnia 26 maja 2014 r. (nr[...]), utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 22 kwietnia 2014 r. (nr[...]) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz D. W. Tym samym zaszła przesłanka umorzenia postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. organ umorzył - wszczęte w niniejszej sprawie - postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką – D. W. Dotyczy ono bowiem sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Gdyby organ pierwszej instancji zareagował na ten fakt w najbardziej pożądany prawem sposób, to zastosowanie powinien znaleźć art. 61 a § 1 k.p.a. W związku zaś z tym, że tak się nie stało - jedyną możliwą reakcją na prowadzenie postępowania w sprawie załatwionej już decyzją ostateczną było umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem Strony z dnia 20 listopada 2014 r. A skoro tak, to Kolegium musiało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ww. podanie dotyczy tożsamej - prawnie - sprawy, którą załatwiono już ostateczną decyzją Kolegium z dnia 26 maja 2014 r. (nr[...]). W szczególności dlatego, że okoliczności podnoszone przez Stronę nie maja prawnego znaczenia. Końcowo stwierdzono, że tym samym argumenty podniesione w odwołaniu są bez znaczenia dla sprawy. M. W. wniosła na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc ojej uchylenie. Zarzuciła decyzji naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe oraz uznanie, że powyższy wyrok Sądu Rejonowego, z dnia 7 października 2014 r. nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. Zarzuciła też naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, "w związku z art. 128 krio przez przyjęcie, że przepis ten zawiera katalog zamknięty osób zobowiązanych do alimentacji", a także "w związku z art. 129 § 1 i 2 krio oraz art. 132 krio przez ich nie zastosowanie w niniejszej sprawie". Zdaniem skarżącej pominięto fakt, że jej ponowny wniosek uzasadniony jest zmianą okoliczności faktycznych, które powinny być podstawą rozstrzygnięcia. Stwierdziła, że nielogiczne jest umorzenie postępowania z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w Ż., z dnia 7 października 2014 r., w którym oddalono powództwo o alimenty przeciwko J. W. Podkreśliła, że w tej sytuacji Kodeks rodzinny nakłada obowiązek alimentacyjny bliższych krewnych przed dalszymi, a skarżąca wykazała, że oprócz niej nie ma bliższych krewnych D. W., którzy mogliby spełnić obowiązek alimentacyjny. M. W. uznała, że wobec braku bliższych krewnych D. W. jest zobowiązana do alimentacji na jej rzecz i tym samym spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz przedstawioną w niej argumentację Podniesiono, że Decyzja Kolegium - wbrew twierdzeniom skarżącej - znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz w prawidłowo ustalonym i zbadanym stanie faktycznym sprawy. Po zapoznaniu się ze skargą Kolegium uznało, że nie wnosi ona niczego nowego do sprawy. W istocie jest powtórzeniem wcześniejszych argumentów, które są bez znaczenia w kontekście umorzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W przedmiotowej sprawie skarżąca M. W. w dniu 11 kwietnia 2014 r. złożyła wniosek ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, na rzecz swojej ciotki D. W. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2014 r. organ pierwszej instancji odmówił M. W. wnioskowanego świadczenia z powodu nieistnienia ustawowego obowiązku alimentacyjnego ciążącego na bratanicy w stosunku do ciotki. M. W. od ww. decyzji złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia 26 maja 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Pomimo tego Strona w dniu 20 listopada 2014 r. ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawą do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ciotką – D. W. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w Ż. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia 7 października 2014 r., w którym oddalono powództwo o alimenty przeciwko J. W. W ocenie organu pierwszej instancji ww. wyrok nie miał znaczenia dla sprawy i z tego powodu postępowanie było bezprzedmiotowe, co skutkowało jego umorzeniem, zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a."). M. W. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o ponowne przeanalizowanie jej sprawy. Zarzuciła decyzji naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Stwierdziła, że organ pierwszej instancji zupełnie pominął fakt, że D. W. nie ma bliższych krewnych zobowiązanych do alimentacji na jej rzecz niż bratanica M. W., która jest jej opiekunem faktycznym i prawnym. Wskazała, że J. W. nie jest zobowiązany do alimentacji na rzecz swojej siostry D. W., ponieważ powództwo o alimenty zostało oddalone. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego nie może być wszczęte z - m.in. - "innych uzasadnionych przyczyn". Pojęcie innych uzasadnionych przyczyny uniemożliwiających wszczęcie postępowania nie zostało skonkretyzowane w k.p.a. Przyjmuje się jednak, że są to okoliczności, które w jednoznaczny sposób stanowią przeszkody we wszczęciu postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie uznaje się, że taką okolicznością może być fakt, że toczy się już postępowanie administracyjne w tej same sprawie albo prawie takiej samej zapadło już rozstrzygnięcie (wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r. , II SA/Ke 557/2012, Lexis.pl nr 6219606). Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w takim przypadku powinno więc dojść do wydania postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a. Jeżeli jednak organ administracji publicznej nie wyda postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – a więc dojdzie do sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego uruchomi tego rodzaju procedurę - w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 105 §1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że konsekwencją prawną braku przesłanki przedmiotowej jest bezwzględna niedopuszczalność postępowania administracyjnego. Przepisy k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej obowiązek ustalenia dopuszczalności przedmiotowej (B. Adamiak, Refleksje na temat dopuszczalności postępowania administracyjnego, ZNSA 2015, nr 5, s. 18). Skoro zatem w chwili wszczęcia postępowania organ pierwszej instancji przeoczył, że w obrocie prawnym jest decyzja Kolegium z dnia 26 maja 2014 r. ([nr...]), utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 22 kwietnia 2014 r. (nr[...]) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz D. W., to tym samym zaszła przesłanka umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego. Rzecz dotyczy bowiem sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, odnoszącą się do tożsamej prawnie sprawy. W tym kontekście Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że okoliczności podniesione przez skarżącą w odwołaniu i w skardze nie mają prawnego znaczenia w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe na podstawie art .151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. J.T. 08.01.16r.