IV SA/Wr 286/23

WyrokWSA we Wrocławiu2023-11-09

Skład orzekający: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, jeśli niepełnosprawność tego rodzica powstała po ukończeniu 70. roku życia, a zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli niepełnosprawność powstała w określonym ustawowo wieku lub wcześniej. Nawet jeśli niepełnosprawność powstała po 70. roku życia, co samo w sobie nie jest już przeszkodą po wyroku TK K 38/13, kluczowe jest wykazanie, że zakres sprawowanej opieki jest na tyle absorbujący, że uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W przypadku, gdy czynności opiekuńcze nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze, przesłanka rezygnacji z pracy nie jest spełniona.
Stan faktyczny
Strona wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak niepełnosprawność powstała po 70. roku życia. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ zakres sprawowanej opieki nie był na tyle absorbujący, aby uniemożliwić podjęcie pracy zarobkowej. Strona skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów oraz wadliwe ustalenia faktyczne.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 6 marca 2023 r. nr SKO/RŚ-423/116/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. B. K. (dalej jako strona lub skarżąca) zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej jako Kolegium, organ II instancji lub organ odwoławczy) z dnia 6 marca 2023 r., nr SKO/RŚ-423/116/2023, utrzymującą w mocy decyzję z dnia 13 stycznia 2023 r., nr OPS.ŚR/433/01/2023, wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza Przemkowa Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Przemkowie (dalej jako OPS lub organ I instancji) o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. K. (dalej jako matka strony, matka skarżącej, podopieczna). Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: W dniu 13 grudnia 2022 r. strona wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. We wniosku strona oświadczyła, że jest jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji na rzecz wymagającej opieki matki, która taką opiekę może sprawować i faktycznie sprawuje. Do wniosku dołączono m. in. oświadczenie strony dotyczące wyboru świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 lutego 2022 r., nr [...], zaliczające matkę strony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i wskazujące, że niepełnosprawność istnieje od 70-ego roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności od 15 listopada 2019 r., decyzję OPS z dnia 21 listopada 2022 r. o przyznaniu stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, świadectwo pracy z dnia 31 sierpnia 2019 r., z którego wynika, że stosunek pracy strony w okresie od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wymiarze ½ etatu ustał w wyniku porozumienia stron, opis czynności dotyczących opieki nad matką strony oraz wykonywanych podczas sprawowanej opieki. W dniu 30 grudnia 2022 r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony i jej matki. Ustalono, że strona i jej matka prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Podopieczna strony jest po trzech udarach niedokrwiennych mózgu. Ma chorobę miażdżycową naczyń mózgowych i serca, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, dławicę piersiową, niedosłuch obustronny, zwyrodnieniowe uszkodzenie dysków kręgowych, bezwzględną stenozę krążków od C3 do C4, otępienie naczyniopochodne z zaburzeniami poznawczymi. W przysadce mózgu wykryto u niej guza mózgu - gruczolaka, który doprowadza do nadmiernej potliwości, osłabienia, przyspieszonego bicia serca, pobudzenia, drażliwości, zmienności nastrojów i trudności z koncentracją. Ponadto matka strony ma zaburzenia równowagi, zaniki pamięci, słabą kondycję psychiczną, problemy z nietrzymaniem moczu, jest osobą pampersowaną, choruje na miażdżycę kończyn dolnych. Pracownik socjalny ustalił, że opieka strony nad niepełnosprawną matką polega na tym, że rano, po przebudzeniu matki strona mierzy jej ciśnienie i poziom cukru, następnie pomaga przy codziennej toalecie (mycie, zmiana pampersa, ubieranie, smarowanie maściami), podaje lekarstwa i śniadanie. Później, z pomocą strony i chodzika podopieczna spaceruje po pokoju. Strona gotuje obiad, sprząta, pierze, podaje lekarstwa i mierzy matce ciśnienie. Po obiedzie podopieczna śpi i w tym czasie, strona oświadczyła, że może zrobić zakupy, zrealizować recepty i załatwić sprawy urzędowe. Po południu strona masuje i oklepuje plecy podopiecznej, gimnastykuje ją, po czym pomaga jej położyć się do łóżka. Wieczorem kąpie matkę, smaruje jej ręce i nogi maściami, podaje lekarstwa, mierzy ciśnienie, a następnie podaje kolację. Realizuje wizyty lekarskie matki, dba o jej estetykę. Stan zdrowia podopiecznej wyklucza wykonywanie przez nią powyższych czynności samodzielnie. Opieka nad matką zajmuje stronie praktycznie cały dzień, a także czas nocny w razie potrzeby. Zdarza się, że matka strony swoim zachowaniem stwarza zagrożenie, ponieważ z powodu zaburzenia pamięci nie zakręca gazu oraz zostawia włączony płomień i idzie spać. W związku z tym strona musi cały czas pamiętać, aby butla z gazem była zakręcona, gdy nie używa kuchenki gazowej. Pracownik socjalny ustalił także, że choć strona ma dwie siostry, to z powodu znacznej odległości od Przemkowa nie mogą one udzielić jej wsparcia w opiece nad matką. Jedna siostra mieszka i pracuje w W., a druga w S. Strona mieszkała w L. i prowadziła aktywne życie zawodowe, ale ze względu na stan zdrowia matki musiała zrezygnować z zatrudnienia i zamieszkać z nią w P., w celu sprawowania nad nią opieki. Od dnia 1 stycznia 2022 r. strona ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r., nr OPS/ŚR/433/01/2023, organ I instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej w skrócie u.ś.r.) stwierdzając, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uniemożliwia organowi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność matki strony powstała po 70 roku życia. W odwołaniu od wydanej decyzji pełnomocnik strony zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz 190 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym wniósł o uchylenie wydanej decyzji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że warunki, jakie należy spełnić aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, w sposób precyzyjny i jednoznaczny, określa ustawa o świadczeniach rodzinnych. Organ podkreślił, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Za niezasadną uznano zatem odmowę przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że niepełnosprawność u jej matki nie powstała po ukończeniu 18 lub 25 roku życia. Według Kolegium strona jest wdową i spełnia przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie należy do kręgu "innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny". Organ odwoławczy wskazał, że fakt znacznego stopnia niepełnosprawności podopiecznej nie budzi wątpliwości jak również to, że skarżąca, jako jej córka, jest zobowiązana do alimentacji wobec matki. Jednak przesłanka z art. 17 u.ś.r. dotycząca nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie została spełniona. Opieka nad rodzicem w wyniku choroby bądź wieku starczego jest rzeczą naturalną i obowiązkiem dziecka w stosunku do rodzica, jednak nie wystarcza to jeszcze, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Kolegium niepodejmowanie zatrudnienia przez stronę nie ma istotnego związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Opieka uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter osobisty, trwały i ciągły, jej przedmiotem powinno być całodobowe zaspokojenie potrzeb życiowych osoby niepełnosprawnej. Nie chodzi bowiem o czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zapewnieniem leków i opieki lekarskiej. Obowiązki tego typu można pogodzić z pracą zawodową, co nie znaczy, że jest to zawsze proste. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Z akt sprawy wynika, że strona sprawuje nad matką opiekę polegającą na pomocy w czynnościach życia codziennego. Dba o porządek, robi zakupy, przygotowuje posiłki, podaje leki, załatwia i realizuje recepty, pomaga w czynnościach higienicznych, umawia wizyty lekarskie. Podopieczna samodzielnie ubiera się, porusza, nie jest osobą pampersowaną. Uwzględniając powyższe, Kolegium uznało, że chociaż stan zdrowia podopiecznej powoduje, że wymaga ona stałej opieki, to z akt sprawy wynika, że ta opieka nie jest i nie musi być świadczona przez skarżącą ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który umożliwi skarżącej codzienne wykonywanie niezbędnych czynności opiekuńczych wobec matki. Rozmiar sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z przedstawionego przez stronę zakresu czynności opiekuńczych wynika, że dysponuje czasem, który mogłaby przeznaczyć na wykonywanie pracy. Tym bardziej, że przed podjęciem opieki nad matką była zatrudniona w wymiarze ½ etatu. W tej sytuacji Kolegium nie znalazło podstaw do przyjęcia, że rezygnacja strony z podjęcia zatrudnienia była dobrowolna i spowodowana jedynie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W skardze do tut. Sądu strona reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła organom: 1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2/ naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania opieki. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zarzucił organowi II instancji wadliwą ocenę materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanego przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji naruszającej przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Zarzucił ponadto, że uchybienie organu odwoławczego polegało przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką sprawowaną przez skarżącą nad jej matką. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), albowiem zarówno strona, jak i organ, wnosili o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie. W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 u.p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Jak wskazuje na to przepis art. 133 § 1 u.p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Dokonując zatem kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnej sąd ocenia ją biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny, który istnieje w chwili wydania decyzji. Sąd administracyjny nie jest przeto uprawniony do rozpatrywania w związku z wniesioną skargą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji, gdyż jego funkcje kontrolne są odmienne od celów i zadań organu odwoławczego, który w postępowaniu w drugiej instancji ma obowiązek ponownego rozpatrzenia i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z normami art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na podkreślenie zasługuje konstatacja, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza dla określenia potrzeb osoby niepełnosprawnej w zakresie opieki, pielęgnacji czy wsparcia. Na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział bowiem specyficzny instrument badania i weryfikacji, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobkową i zawodową jej opiekuna. Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 4aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej u.p.s.) w celu weryfikacji tych wątpliwości. Można dodać ponadto, iż stosownie do przepisu art. 23 ust. 4b u.ś.r., w przypadku, o którym mowa w ust. 4aa, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji. Samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich. Z kolei pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach, nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia. Z ustaleń pracownika socjalnego, który przeprowadził wywiad środowiskowy wynika, że skarżąca (wdowa) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 85-letnią matką, nad którą sprawuje opiekę. Z zeznań skarżącej wynika jednoznacznie, że jej matka nie wymaga zabiegów typowo pielęgnacyjnych, gdyż nie jest osobą stale leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, karmienia, pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok, itp.), podawania leków czy wymiany pielucho-majtek. Świadczone przez skarżącą czynności, a mianowicie pomoc przy czynnościach higienicznych, przygotowywanie posiłków, ubrań, robienie zakupów, realizacja recept, sprzątanie, pranie, transport na wizyty lekarskie nie jest i nie musi być świadczona przez stronę w sposób ciągły i nieprzerwany, wymagający ciągłej jej obecności przy matce i wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwiałby wykonywanie przez nią niezbędnych czynności opiekuńczych. Podkreślić należy, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w rzeczywistości nie odbiega od zwyczajnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe czynności mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Inne jeszcze czynności, tzw. porządku dziennego, mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych, czy też przygotowanie posiłków. Informacje zgromadzone w aktach sprawy nie dawały podstaw do stwierdzenia, że matka skarżącej nie może pozostać sama w domu oraz, że wymaga stałej obecności drugiej osoby w celu zabezpieczenie jej potrzeb życiowych. Nie wynika z nich w szczególności, że nie byłaby ona w stanie sama spożyć przygotowanych dla niej wcześniej posiłków, samodzielnie przyjąć lekarstw oraz samodzielnie skorzystać z toalety. Natomiast obawa skarżącej przed pozostawieniem podopiecznej samej w domu z powodu zaburzeń pamięci, na które cierpi (zapomina wyłączyć gaz oraz zostawia włączony płomień jak idzie spać), może być wyeliminowana, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, poprzez zakręcenie butli z gazem. Wbrew argumentom zawartym w skardze, organ odwoławczy nie kwestionował, że matka strony ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki, a jedynie podważył zakres tej opieki. Wskazać w tym miejscu należy, że pomimo, iż rolą organu nie jest interpretacja wyników badań osoby, w stosunku do której wydane zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, to w niniejszej sprawie - wbrew zarzutom skargi - podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparto na przesłance braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, wynikającej zarówno z zakresu opieki, jak i możliwości rozplanowania czynności opiekuńczych na różne godziny i dni, które nie kolidowałyby z godzinami aktywności zawodowej. Skarżąca przy należytej organizacji czasu pracy może pogodzić pracę, np. w formie umowy zlecenia w niepełnym wymiarze czasu pracy, ze sprawowaną opieką. Co więcej, ostatni stosunek pracy skarżącej na ½ etatu został rozwiązany w dniu 31 sierpnia 2019 r. za porozumieniem stron. Potwierdza to brak istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej. Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem swojej niepełnosprawnej matki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia przynajmniej w niepełnym wymiarze czasowym. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami, a biernością zawodową skarżącej, niewywołaną ich realizacją. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło