IV SA/Wr 290/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 18 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia: zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. J. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...]utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia w formie świadczenia wychowawczego na dziecko J. R.. Powodem odmowy przyznania świadczenia na syna skarżącego było uznanie, że wnioskodawca nie spełnił przesłanki określonej w art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.), bowiem dochód na członka rodziny przekracza kryterium dochodowe (800 zł) uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Postępowanie sądowoadministracyjne należy jednakże zawiesić. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. i z dnia 16 stycznia 2017 r. o sygn. akt III SA/Gd 889/16) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu pytania Sąd zwrócił uwagę na możliwość takiego ukształtowania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, by czyniło zadość konstytucyjnym zasadom równości oraz sprawiedliwości społecznej, nie naruszając zarazem wartości konstytucyjnej jaką jest ochrona właściwego stanu finansów publicznych. Zwrócono w szczególności uwagę na rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518), w brzmieniu ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2016 r., nowelizacją z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 995). Przepis art. 5 w ustępie 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależnia bowiem uprawnienie do zasiłku rodzinnego od kryterium dochodowego, lecz równocześnie w ustępie 3 i 3a stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę tego kryterium pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny (...). Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie ma znaczenie dla powyższej sprawy rozpoznawanej przez Sąd, w której istotną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było przekroczenie kryterium dochodowego, a podstawą prawną decyzji odmownej był art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określający kryterium dochodowe w przeliczeniu na osobę w rodzinie (800 zł). Do kwestii zasadności zawieszenia postępowania w podobnej sprawie odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1157/17, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w której zarzuty skargi sprowadzały się, tak jak w niniejszej sprawie, do błędnego wyliczenia przez organy orzekające dochodu rodziny i uznanie, że przekracza on przyjęte ustawowo kryterium dochodowe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, istnieje ścisły, realny, bezpośredni związek między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Pytanie prawne skierowane do Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę wydania decyzji w analizowanej sprawie, a co za tym idzie – przepisów stanowiących wzorzec kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w sprawie sądowoadministracyjnej. Jak wskazano, celowość zawieszenia podlega ocenie na podstawie tego, czy rozstrzygnięcie w innej sprawie determinować mogłoby w przyszłości wznowienie postępowania administracyjnego. Należy zatem zwrócić uwagę na art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skoro zatem, jak wspomniano, jedną z podstaw wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy, co do których skierowane zostało pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, to orzeczenie przez ten Trybunał o niezgodności tych przepisów z Konstytucją stanowiłoby podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rzeczonej sprawie. Mogłoby także stanowić podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, stosownie do art. 272 § 1 p.p.s.a., gdyż wspomniane przepisy stanowią jeden ze stosowanych przez sąd administracyjny wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przepis ten stanowi wszak, że "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie." Z tego względu zawieszenie postępowania było celowe. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że ocena konstytucyjności przepisu określającego kryterium dochodowe do przyznania świadczenia będzie dokonywana przez pryzmat podstawy materialnoprawnej obejmującej regulację, co do której pytanie prawne skierował WSA w Gdańsku. Jednocześnie to podstawa materialnoprawna determinuje zakres postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2016 r. o sygn. akt I OSK 2465/14). Stąd nie można twierdzić, że kwestia wskazanego pytania prawnego nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Jednocześnie kwestia tego, czy rodzina skarżącego przekroczyła czy nie przekroczyła kryterium dochodowego nie podlega rozstrzygnięciu w sprawie wpadkowej zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, lecz stanowi właśnie przedmiot sporu tego postępowania, a zatem będzie podlegało rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji w sprawie głównej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.