IV SA/Wr 291/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [... nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...]; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Powiatowy Urząd Pracy w K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 78 ust. 4, art. 53 ust. 6 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "a" i "b" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) - dalej ustawa a także art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego – dalej k.p.a. orzekł o pozbawieniu B. K. statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 marca 2012 r. oraz utracie prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 18 czerwca 2012 r. z powodu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Uzasadniając decyzję organ podał, że w oparciu o akta administracyjne ustalono, że dnia 1 września 2010 r. skarżący dokonał rejestracji w urzędzie i został uznany za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia 2 września 2010 r. do dnia 14 stycznia 2011 r., następnie od dnia 18 czerwca 2012 r. do 17 listopada 2012 r. odbywał staż z tytułu którego przyznano skarżącemu od dnia 18 czerwca 2012 r. prawo do stypendium. Dnia 27 listopada 2012 r. zainteresowany dostarczył decyzję z dnia 19 października 2012 r. wystawioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. S., z której wynika, że od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 31 lipca 2014 r. przyznano zainteresowanemu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje na okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2, pkt 1. W związku z tym orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Punkt 2 sentencji, według organu, znajduje oparcie w art. 53 ust. 6 ustawy zgodnie, z którym prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje bezrobotnemu a tego statusu zainteresowany został pozbawiony od dnia 1 marca 2012 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, wniósł o jej unieważnienie i o ile to możliwe, o wydanie decyzji, która rozstrzygnie sprawę "raz na zawsze". Podał, że składając odwołanie od decyzji PUP w K. z dnia [...], nie przypuszczał, że sprawa będzie kontynuowana. W styczniu 2013 r. otrzymał "odpowiedź" od Wojewody D., w której postanowiono uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji. Nie rozumie dlaczego w obu decyzjach wydanych przez PUP w K. orzeka się w zasadzie o tym samym. Nawiązując do odwołania z dnia 12 grudnia 2012 r. – od pierwszej decyzji PUP stwierdził, że powstała sytuacja jest nieszczęśliwym splotem wielu zdarzeń i zawiłych przepisów. Dodał, że swej strony zrobił wszystko, żeby postępować zgodnie z prawem. Podał, że wobec tego mając na uwadze uwzględnienie interesu społecznego "oraz słusznego interesu obywateli proszę o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby. Nikt z nas nie chciałby pracować za darmo, a czasy niewolnictwa mamy już dawno za sobą". Wojewoda D. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 6 i art. 78 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W ustaleniach stanu faktycznego i prawnego sprawy organ powołał okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podał, że 30 listopada 2012 r. Starosta K. w trybie art. 155 k.p.a. wydał decyzję, w której uchylił decyzję z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie przyznania w okresie odbywania stażu, od dnia 18 czerwca 2012 r. prawa do stypendium i decyzję z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 18 listopada 2012 r. oraz orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2012 r. z powodu otrzymania przez zainteresowanego renty z tytułu niezdolności do pracy. Od tej decyzji zainteresowany złożył odwołanie po rozpatrzeniu którego Wojewoda D. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Jak stwierdził Wojewoda powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie było naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego polegające na błędnym zastosowaniu art. 155 k.p.a. Organ orzekł bez zgody strony a nawet pomimo jej sprzeciwu. Zgoda strony stanowi podstawową przesłankę zastosowania art. 155 k.p.a. i nie może być ona dorozumiana ani domniemana, lecz musi być wyraźnie oświadczona. Organ I instancji z pisma strony z dnia 27 listopada 2012 r. wyinterpretował zgodę na zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. czego organowi nie można było czynić. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K. wydał decyzję z dnia [...] która na skutek odwołania skarżącego jest przedmiotem rozpoznania Wojewody D. Rozważając powyższe odwołanie organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za osobę bezrobotną uznaje się osobę, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (...). Powyższe oznacza, że bezrobotnym jest osobą, która nie pobiera między innymi renty z tytułu niezdolności do pracy. Tymczasem skarżącemu przyznano decyzją z dnia [...] od dnia 1 marca 2012 r. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a świadczenie to otrzymał za okres w którym posiadał (od dnia 1 września 2010 r.) status osoby bezrobotnej i pobierał stypendium (od dnia 18 czerwca 2012 r. do 21 listopada 2013 r.) Przepis art. 78 ust. 1 pkt 4 stanowi, że w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, reny z tytułu niezdolności do pracy lub służby, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku nastąpi za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 4 Starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 8. Podkreślono, że przesłanki uzyskania statusu osoby bezrobotnej są ściśle określone "organ administracyjny nie ma możliwości orzekania na podstawie uznania administracyjnego, a postępowanie wyjaśniające sprowadza się do ustalenia czy zachodzą w sprawie wyliczone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy okoliczności faktyczne. Zatem prawidłowo przyjęto, że okoliczność przyznania przez organ rentowy renty z tytułu niezdolności do pracy wyklucza nadanie skarżącemu statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 marca 2012 r. a co za tym idzie świadczeń z nim związanych. Odnośnie zaś zarzutu, że decyzją Wojewody D. z dnia [...] uchylono decyzję Starosty K. z dnia 30 listopada 2012 r. oraz umorzono postępowanie w sprawie przed organem I instancji wyjaśniono, że powodem takiego rozstrzygnięcia było naruszenie przez organ zatrudnienia przepisów postępowania administracyjnego i tylko z tego powodu zapadło takie orzeczenie. Skargę na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie i zarzutem naruszenia prawa złożył zainteresowany. W ocenie skarżącego decyzja Starosty K. z dnia [...] jest nieważna albowiem dotyczy sprawy już zakończonej prawomocną decyzją Wojewody D. z dnia [...] a postępowanie w jego sprawie zostało umorzone. W związku z powyższym nie utracił prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 18 czerwca 2012 r. Ponadto zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędne jego zastosowanie, jak również naruszenie przepisów procedury administracyjnej: art. 7, art. 9, art. 78 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ nie wykazał, że strona w sposób świadomy wprowadzała w błąd Powiatowy Urząd Pracy w K. Przed wydaniem decyzji organ powinien poinformować o okolicznościach, które mogą skutkować koniecznością zwrotu stypendium. Gdyby skarżący wiedział o powyższych okolicznościach nie zgodziłby się na staż i poczekałby na zakończenie rozpatrzenia jego sprawy o rentę przez ZUS. Ponadto pracował starannie i zgodnie z kodeksem pracy należy mu się wynagrodzenie. Podniósł także, że decyzja ZUS z dnia 19 października 2012 r. przyznawała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z pracą za granicą. W związku z tym, że jest to świadczenie zagraniczne to nie ma związku z nabytymi świadczeniami w kraju. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz informations in peius (art. 134 § 2). Treść powołanego art. 134 p.p.s.a., daje podstawę do zbadania nie tylko zaskarżonych decyzji ale również decyzji Wojewody D. z dnia [...]. Skarga zarzuca między innymi, że wskazana decyzja z dnia 31 grudnia 2012 r. uchyliła postępowanie toczone przed organem I instancji i umorzyła postępowanie przed tym organem, co zatem idzie wydanie decyzji przez organ I i II instancji będących przedmiotem zaskarżenia nie znajduje podstawy prawnej. Decyzja Wojewody z dnia 31 grudnia 2012 r. zakończyła bowiem postępowanie w tej sprawie. Skarżący ponadto twierdził, że z uwagi na stan faktyczny sprawy, uzyskanie w październiku 2012 r. prawa do renty od dnia 1 marca 2012 r., kiedy to posiadał status osoby bezrobotnej oraz otrzymywał stypendium z tytułu odbywanego stażu, wydanie decyzji i orzeczenie zwrotu pobranego stypendium jest niesłuszne. Odnośnie ostatniego zarzutu należy tylko stwierdzić, że żadna z decyzji będących przedmiotem kontroli nie stanowiła o zwrocie pobieranego stypendium. Jest to ewentualne dalsze postępowanie oparte na innej podstawie prawnej. W niniejszej sprawie podstawą do rozstrzygnięcia jest zarzut, iż decyzją Wojewody D. z dnia [...] zakończono postępowanie dotyczące uchylenia decyzji z dnia [...] o przyznaniu stypendium z dnia 21 listopada 2012 r. o utracie prawa do stypendium oraz utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2012 r. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane pismem skarżącego z dnia 27 listopada 2012 r., w którym wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] przyznającej prawo do stypendium oraz decyzji z dnia [...] o utracie prawa do stypendium w związku z przyznaniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Decyzja ta nosiła datę [...] i została skarżącemu doręczona w dniu 26 listopada 2012 r. Skarżący decyzją Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] został uznany za osobę bezrobotną z dniem 1 września 2010 r. Następnymi decyzjami tego Urzędu: z dnia 21 czerwca 2012 r. przyznano zainteresowanemu w okresie odbywania stażu od dnia 18 czerwca 2012 r. prawo do stypendium w kwocie 953,10 zł miesięcznie, a decyzją z dnia 21 listopada 2012 r. orzeczono o utracie prawa do stypendium z dniem 18 listopada 2012 r. w związku z zakończeniem stażu z dniem 17 listopada 2012 r. Na skutek pisma skarżącego z dnia 27 listopada 2012 r. Powiatowy Urząd Pracy w K. w dniu [...] wydał decyzję o uchyleniu opisanych wyżej decyzji z dnia 21 czerwca 2012 r. i 21 listopada 2012 r. oraz o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2012 r. z powodu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. W wyniku odwołania od powyższej decyzji zapadła wskazana przez skarżącego decyzja Wojewody D. z dnia [...], którą to uchylono zaskarżoną decyzję – czyli z dnia 30 listopada 2012 r. i umorzono postępowanie w sprawie przed organem pierwszej instancji. Jaki wynika z treści uzasadnienia tej decyzji organ II instancji zarzucił organowi I instancji błędne zastosowanie art. 155 k.p.a., na którym oparte było rozstrzygnięcie Powiatowego Urzędu Pracy w K. Po wydaniu opisanej decyzji z dnia 31 grudnia 2012 r. zapadły decyzje: Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] oraz z dnia [...] Wojewody D. – opisane szczegółowo w stanie faktycznym sprawy. Powracając do zarzutów skargi przyznać należy, iż decyzja z dnia 31 grudnia 2012 r. została wydana z uchybieniem procedury. Tym samym decyzje następujące po wskazanej decyzji orzeczenia: z dnia [...] i [...] są dotknięte tymi samymi uchybieniami. Decyzja Wojewody D. z dnia [...] oparta jest na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (in fine) zresztą w podstawie prawnej tej decyzji organ wskazuje na powyższy przepis. Mówi on, że organ odwoławczy – jakim jest w niniejszej sprawie Wojewoda D. wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w pierwszej instancji w całości albo w części (pkt 2). W punkcie 1 wskazuje, że organ może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, zaś w pkt 3 umorzyć postępowanie odwoławcze. § 2 tegoż przepisu określa w jakich przypadkach może nastąpić uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Powołany wyżej przepis w sposób zamknięty określa treści decyzji jaka może zapaść w wyniku rozpoznania odwołania przez organ II instancji. Decyzja z dnia 31 grudnia 2012 r. zawiera jak wcześniej wskazano rozstrzygnięcie zawarte w art. 138 § 1 pkt 2 in fine. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (art. 127 k.p.a.). Powołany art. 138 § 1 pkt 2 in fine wprowadza wyjątek od zasady ponownego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty. Omawiany przepis daje podstawę do wyeliminowania decyzji organu I instancji, ale tylko wówczas gdy umarza postępowanie, ma to miejsce gdy postępowanie staje się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). W przypadku gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed I instancją, organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, chyba, że są podstawy do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też przed organem I instancji wydającym decyzję. Niewątpliwie jak podnosi skarżący umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw, lub obowiązków stron i kończy postępowanie w danej instancji. W niniejszej sprawie występuje sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem decyzji Wojewody D. z dnia 31 grudnia 2012 r. a jej sentencją. W związku z powyższym należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzję Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] oraz II instancji Wojewody D. z dnia [...] a także decyzję z dnia [...]. Organ II instancji rozpozna zatem odwołanie skarżącego od decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] i mając na uwadze wskazane wyżej rozumienie art. 138 § 1 w tym pkt 2 tego przepisu wyda rozstrzygnięcie, które będzie pozostawało w jedności z uzasadnieniem orzeczenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak wyżej. H.B.12.11.2013 r.