IV SA/Wr 295/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-11-14
Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Bogumiła Kalinowska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli w tym samym okresie osoba ta otrzymała alimenty od dłużnika alimentacyjnego, nawet jeśli wpłaty dłużnika nie pokryły całkowicie jego zadłużenia wobec MOPS?Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli w okresie ich pobierania osoba ta otrzymała alimenty od dłużnika alimentacyjnego, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Fakt, że wpłaty dłużnika nie pokryły całkowicie jego zadłużenia wobec MOPS, nie wyklucza uznania otrzymanych przez osobę uprawnioną alimentów za podstawę do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych A. K. za okres od października 2015 r. do września 2016 r. za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały, że A. K. w tym okresie otrzymywała również alimenty od ojca, G. K., w kwocie 50 euro miesięcznie, co zgodnie z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowiło podstawę do uznania świadczeń z funduszu za nienależnie pobrane. A. K. kwestionowała te decyzje, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak zebrania wszechstronnego materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi oddala skargę w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 15 marca 2018 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. K., reprezentowanej przez A. K., od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 31 marca 2017 r. ([...]), uznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r., w łącznej kwocie 2601,42 zł, za niezależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podało, że Prezydent W., decyzją z dnia 20 października 2015 r. ([...]), przyznał A. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego, w kwocie 500,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r.
Organ pierwszej instancji, opisaną na wstępie decyzją administracyjną, uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r., w łącznej kwocie 2601,42 zł, za niezależnie pobrane i podlegające zwrotowi przez A. K. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Decyzję tę wydano na podstawie art. 2 pkt 7 lit. d), art. 12, art. 19, art. 23 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554; zwanej dalej "ustawą"). W uzasadnieniu decyzji z dnia 31 marca 2017 r. wskazano, że "w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z nienależnie pobranymi świadczeniami, o których mowa w art. art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, ponieważ Pani A. K. w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymała alimenty niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 w/w ustawy [...]".
Decyzję tę - w ustawowym terminie - zakwestionowała A. K., reprezentowana przez A. K., zarzucając temu aktowi naruszenie art. 77 § 1, w związku z art. 75 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, w związku z art. 156 § 1, a także art. 162 k.p.a., co obszernie uzasadniła.
Odwołująca się wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;
2) umorzenie postępowania, "gdyż jest prowadzone na podst. wygasłych decyzji [...] [...] z dnia 20.10.2015 r., która wygasła z dniem 30.09.2016 r. z art. 162 k.p.a., a także dłużnik wpłaca regularnie do MOPS po 500 zł/m-c od 09.2015-09.2016 r.".
Kolegium, po zapoznaniu się z odwołaniem i aktami sprawy, pismem z dnia 5 lipca 2017 r., na podstawie art. 136 k.p.a., zleciło Prezydentowi W. przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w następującym zakresie:
1) na okoliczność otrzymania przez A. K. alimentów od dłużnika alimentacyjnego – G. K. w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r., poprzez przesłuchanie A. K. i wezwanie jej do przedstawienia wydruków potwierdzeń przelewów alimentów w ww. okresie;
2) czy - w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r. – G. K. wpłacał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. jakiekolwiek kwoty, celem zmniejszenia jego długu powstałego na skutek wypłaty A. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wszystkich okresach świadczeniowych, a jeśli tak - w jakiej wysokości i czy wpłaty te pokryły w całości tenże dług (całkowicie zaspokoiły należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy).
Organ pierwszej instancji, w reakcji na pismo z dnia 5 lipca 2017 r. ([...]) przesłał:
1) pismo pełnomocnika strony z dnia 14 sierpnia 2017 r., w którym A. K. stwierdziła, że - jako "przedstawiciel ustawowy - "nie wyraża zgody" na przesłuchanie córki – A. K., a także odmówiła przedstawienia przelewów na "wymyślone kwoty przez MOPS";
2) pismo z dnia 13 lipca 2017 r. (DZSW.0151.161.2017), w którym wskazano, że w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r. G.K. wpłacił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. łącznie 5500 zł. Wpłaty te nie zaspokoiły całkowicie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej (A. K.). Stan zadłużenia we wrześniu 2016 r. wynosił 11658,55 zł. Do pisma z dnia 13 lipca 2017 r. załączono wydruk z systemu komputerowego zawierający zestawienie wpłat G. K. w ww. okresie oraz kwotę jego zadłużenia.
Kolegium, po zapoznaniu z materiałem dowodowym zgromadzonym na zlecenie z dnia 5 lipca 2017 r., świadczącym o braku współdziałania A. K. i jej pełnomocnika w wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy, pismem z dnia 22 września 2017 r., sformułowanym na podstawie art. 136 k.p.a., zleciło Prezydentowi W. uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez odebranie od G. K. (dłużnika alimentacyjnego zamieszkującego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) pisemnego oświadczenia - w trybie art. 50 § 1 k.p.a. - na okoliczność otrzymania od niego przez A. K. alimentów (w wysokości 50 euro miesięcznie) w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r., a także wezwanie go do przedstawienia wydruku potwierdzenia przelewu alimentów w ww. okresie (jeżeli jest w jego posiadaniu).
Dnia 8 listopada 2017 r. do Kolegium wpłynęło pismo organu pierwszej instancji z dnia 2 listopada 2017 r., do którego załączono, m.in., wydruk przesłanego drogą mailową oświadczenia G. K., w którym wskazano, m.in. (pisownia oryginalna): "w odpowiedzi na Państwa zapytanie oświadczam, iż od roku 2014 lipca wpłacam regularnie 50 euro do [...] w B. +500 zł do mops tytułem alimentów".
G. K., w odpowiedzi na wezwania Kolegium: z dnia 16 listopada
2017 r., z dnia 18 grudnia 2017 r., z dnia 5 stycznia 2018 r. i z dnia 17 stycznia 2018 r. ([...]), przesłał, m.in.:
1) oświadczenie, w którym wskazał, m.in. (pisownia oryginalna): "według ustaleń kwoty 50 euro są przelewane na konto A. K., której mama jest A. konieczna pełnomocnik [...]";
2) kopie:
- pisma Urzędu Centralnego ds. dochodzenia roszczeń alimentacyjnych w stosunkach z państwami zagranicznymi z dnia 7 lipca 2014 r. (nr sprawy [...]; przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego języka n.), dotyczące płatności alimentów na-rzecz A. K. z dnia 3 lipca 2014 r. i zlecenia stałego ich wpłat;
- pisma [...] z dnia 30 stycznia 2018 r. (nr sprawy [...]; sporządzone w języku niemieckim), w którym wprost wskazano, że uzyskiwane - od lipca 2014 r. - od G. K. alimenty (po 50 euro) przelewane były na konto A. K., w tym we wrześniu 2015 r. (do pisma dołączono szczegółowy wykaz przelewanych kwot).
Pełnomocnik strony – po zawiadomieniu przez organ w trybie art. 10 § 1 k.p.a. podtrzymała reprezentowane w postępowaniu stanowisko, wskazując, że - jej zdaniem - w tym postępowaniu nie wykazano, że ww. kwota wpłynęła na konto A. K. (została ona "wymyślona przez Pracownika MOPS-u"). A. K. dodała również, że kwota "zadłużenia" G. K. wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w wysokości 11346,93 zł "nie dotyczy tego postępowania", a także, że Kolegium nie dysponuje potwierdzeniami przelewów 50 euro na konto A. K.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie powołało art. 23 ust. 1 i ust. 4, art. 2 pkt 7 lit. a i art. 28.
Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy wskazało, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala poczynić konstatację, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r. wypłacono A. K., choć w okresie tym otrzymała ona, niezgodnie z
kolejnością określoną w art. 28 ustawy, alimenty od dłużnika alimentacyjnego – G. K., do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Wpłaty dokonane w ww. okresie przez dłużnika alimentacyjnego na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej we W. nie pokryła w całości jego długu powstałego na skutek wypłaty stronie świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wszystkich okresach świadczeniowych (pismo z dnia 13 lipca 2017 r.). Powyższe stwierdzenie uzasadniają przede wszystkim następujące dowody (znajdujące się w aktach sprawy):
1) przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego dokument Urzędu Centralnego ds. dochodzenia roszczeń alimentacyjnych w stosunkach z państwami zagranicznymi z dnia 7 lipca 2014 r. (nr sprawy [...]);
2) przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego języka n. dokument Centralnego Urzędu ds. dochodzenia roszczeń alimentacyjnych w stosunkach z obcymi państwami z dnia 8 września 2015 r. (nr sprawy [...]);
3) przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego języka n. szczegółowe zestawienie za okres do 31 października 2016 r. ukazujące, że w okresie od lipca 2014 r. do października 2016 r. G. K. wpłacał do instytucji n. alimenty w wysokości 50 euro miesięcznie, które były następnie przelewane na rzecz A. K.;
4) pismo [...] z dnia 30 stycznia 2018 r. (nr sprawy [...]), w którym wprost wskazano, że uzyskiwane - od lipca 2014 r. - od G.K. alimenty (po 50 euro) przelewane były na konto A. K., w tym we wrześniu 2015 r. (do pisma tego dołączono szczegółowy wykaz przelewanych kwot);
5) oświadczenie G. K., które wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. dnia 2 stycznia 2017 r.;
6) oświadczenie G. K. przesłane Kolegium jako załącznik do pisma organu pierwszej instancji z dnia 2 listopada 2017 r. ([...]);
7) oświadczenie G. K., które wpłynęło do Kolegium dnia 6 lutego
2018 r.
Kolegium, mając na uwadze wskazany w poprzednim akapicie materiał dowodowy, doświadczenie życiowe oraz zasady logiki, nie dało wiary twierdzeniu zawartemu w odwołaniu, iż A. K. nie otrzymywała w ww. okresie alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu, który pozwoliłby Kolegium nie dać wiary ww. dowodom. Zauważyło, że z przesłanej Kolegium dokumentacji wynika, iż A. K. (dopóki nie uniemożliwiła tego A. K.) składała oświadczenia potwierdzające otrzymywanie alimentów od G. K. (oświadczenia z dnia 11 września 2015 r. potwierdzające otrzymanie alimentów w okresie od lipca 2014 r. do grudnia 2014 r. oraz w okresie od stycznia 2015 r. do lutego 2015 r.).
Organ pierwszej instancji, z uwagi na fakt, że alimenty w ww. okresie strona otrzymała w walucie obecnej (w euro), zasadnie przeliczył je, uwzględniając średni kurs waluty euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia miesiąca, co dało w efekcie za poszczególne miesiące następujące kwoty: październik 2015 r. - 212,45 zł, listopad 2015 r. - 213,19 zł, grudzień 2015 r. - 213,07 zł, styczeń 2016 r. - 220,52 zł, luty 2016 r. - 217,94 zł, marzec 2016 r. - 213,42 zł, kwiecień 2016 r. - 219,21 zł, maj 2016 r. - 219,10 zł, czerwiec 2016 r. - 221,27 zł, lipiec 2016 r. -217,88 zł, sierpień 2016 r. -217,77 zł i wrzesień 2016 r. - 215,60 zł (łącznie: 2601,42 zł).
Kolegium stwierdziło, że upływ okresu obowiązywania decyzji z dnia 20 października 2015 r. ([...]) nie uniemożliwia wydania niniejszej decyzji. Wydanie decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest dopuszczalne także po upływie okresu obowiązywania decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego.
Mając na uwadze treść odwołania wyjaśnić należy, że Kolegium, w innym postępowaniu administracyjnym, decyzją z dnia 3 lipca 2017 r. ([...]), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. (zastępowanego w ramach upoważnienia administracyjnego) z dnia 16 stycznia 2017 r. ([...]), uznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone
A. K. za okres od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2015 r., w
łącznej kwocie 1241,31 zł, za niezależnie pobrane i podlegające zwrotowi przez A. K. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., IV SA/Wr 582/17, oddalił skargę A. K. na decyzję z dnia 3 lipca 2017 r. ([...]). Wbrew zatem twierdzeniom pełnomocnika strony, postępowanie w sprawie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych A. K. za okres od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2015 r. i zobowiązania do ich zwrotu zostało już zakończone ostateczną decyzją. Co równie ważne, żaden przepis nie uniemożliwił prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Kolegium podkreśliło dodatkowo, że organ administracji ma wprawdzie obowiązek dochodzić prawdy obiektywnej, ale strona postępowania ma obowiązek współdziałania w tym zakresie, a co najmniej nie może podejmować działań mających na celu utrudnienie lub uniemożliwienie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Mimo że strona, jak i jej pełnomocnik miały obowiązek współdziałania w wyjaśnianiu stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, nie uczyniły tego. A.K. (pełnomocnik A. K., a nie – wbrew twierdzeniom A. K. - jej przedstawiciel ustawowy; A. K. jest osobą pełnoletnią), uniemożliwiła złożenie wyjaśnień do protokołu przez A. K. i przedstawienie żądanych dokumentów [pismo A. K. z dnia 14 sierpnia 2017 r.].
Kolegium na potwierdzenie powyższych twierdzeń powołało wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10 i z dnia 28 czerwca 2011 r., II OSK 631/10.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. K. reprezentowana przez matkę A.K. Wniosła o:
"1. uchylenie decyzji z dnia 15.03.2018 r. gdyż nie spełnia ona wymogów formalnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, z art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a.,
3. Dopuszczenie następujących wniosków dowodowych tj.:
• Zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji z dnia 01.09.2016 r. o kmp 8/12 i - na okoliczność ówczesnego długu dłużnika G. K. względem MOPS na dzień w kwocie 2893,19 zł,
• Potwierdzenie przelewów z dnia 22.10.2016 r. dot. wpłat kwot 500 zł/m-c do FA celem spłaty długu wobec FA za okres 09.2015 r.-09.2016 r. -12 kart.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
Naruszenie przepisów postępowania tj.
Art. 80 kpa
- poprzez błędną ocenę nieważnego materiału dowodowego, którą jest decyzja [...] i [...] wydana w dniu 31.03.2017 r. oraz wywiedzenie nie właściwych wniosków z braku dokumentacji jakimi są w tym postępowaniu potwierdzenia przelewów, których MPOS nie przedstawił do tej pory.
Art. 77. § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa
- poprzez nie dopełnienie przez organ administracji publicznej obowiązku zebrania wszechstronnego materiału dowodowego w postaci potwierdzeń przelewów za okres od 09. 2015 r. - 09. 2016 r. na łączną kwotę 2813,35 zł jaka miałaby wpłynąć na konto A K. To na organie spoczywa ciężar dowodu gdyż to on jest inicjatorem postępowania a nie na stronie przeciwnej,
- poprzez nie dopełnienie obowiązku administracji publicznej, który nie udowodnił swoich twierdzeń ponieważ nie przedłożył do SKO dowodu z dokumentu jakim w tym postępowaniu jest potwierdzenie przelewu na konto A. K., których brak jest w aktach sprawy od dnia 25.11.2015 r. czyli od czasu podjęcia tego postępowania
Art. 107 § 1 pkt. 6 kpa w zw. z art. 156 § 1 kpa
- poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej takim jak pismo z dnia 13.02.2017 r. z którego wynika aby to MOPS przesłał wnioskodawczyni potwierdzenia przelewów wpłat dłużnika do FA po 500zł/ m-c od 09.2015 r. - 09.2016 r. czego do tej pory nie uczynił,
Art. 162 kpa
- poprzez wydanie dwóch decyzji [...] i [...] wydana w dniu 31.03.2017 r. z dnia 31.03.2017r., która wygasła w dniu 30.09.2015 r. i 30.06.2016 r. w związku tym nie można wydawać nowej decyzji zmieniającej decyzji, która już dawno wygasła i nie jest ważna,
Art. 122a kpa
- poprzez nie wydanie w terminie decyzji od odwołania z dnia 04.05.2017 r. na korzyść skarżącej, które to odwołanie zostało przekazane do SKO przez MOPS pismem z dnia 09.05.2017 r. czyli ta niekorzystna decyzja została wydana po 10 miesiącach i 5 dniach od wpłynięcia do SKO tj. po przekroczeniu terminu wydania decyzji.
Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
Ustawa z dnia 7 września 207 r. art. 2 pkt 7 lit. d - o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
- poprzez przyjęcie przez SKO całego długu dłużnika wobec MOPS-u na sierpień 2015 r. jakim jest kwota 11346,93 zł, podczas gdy przedmiotem sporu jest kwota 2813,35 zł za zamknięty okres tj. 09.2015 r. -09.2016 r.
- poprzez nadinterpretacje pisma z dnia 23.03.2017 r. z MRPiPS i przyjęcie rzekomego zadłużenia dłużnika wobec MOPS-u w kwocie 11346,93 zł podczas gdy z tego pisma wcale tak nie wynika."
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało poczynione w zaskarżonej decyzji ustalenia i towarzyszącą im argumentację, uznając tym samym skargę za nieuzasadnioną. Stwierdziło, że w treści skargi nie sformułowano zarzutów i argumentacji, która miałaby wpływ na sposób załatwienia przedmiotowej sprawy. Podjęcie przez Kolegium innego rozstrzygnięcia skutkowałyby istotnym naruszeniem powołanych wyżej przepisów.
Dodatkowo wskazało, że w kontekście treści skargi podkreślenia wymaga, że:
1) zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał utrzymanie w mocy decyzji z dnia 31 marca 2017 r.;
2) decyzja z dnia 15 marca 2018 r. zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa;
3) dane zawarte w załącznikach do skargi - w świetle powyższych uwag - nie mają wpływu na wynik sprawy;
4) w kontekście argumentacji dotyczącej naruszenia art. 162 k.p.a. - upływ okresu obowiązywania decyzji z dnia 20 października 2015 r. nie uniemożliwia wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zmieniają decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego;
5) art. 122a k.p.a. nie ma w sprawie zastosowania, gdyż sprawa nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest załatwiana milcząco.
Mając na względzie powyższe, Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się do zarzutów sformułowanych w skardze ale także wadliwość zaskarżonego aktu podnieść z urzędu.
Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych wyżej zasad daje podstawy do uznania, że nie uchybia ona prawu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 16 stycznia 2017 r. stanowił art. 2 pkt 7 lit. "d" oraz art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554) – dalej: ustawa.
Zgodnie z art. 2 ust. 7 pkt d ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o: nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenie z funduszu alimentacyjnego:
- (...),
d) wypłacane w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymywanych w tym okresie alimentów. Art. 28 ust. 1 stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:
1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych osobie uprawnionej na podstawie ustawy – do ich całkowitego zaspokojenia,
2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – do ich całkowitego zaspokojenia,
3) należności wierzyciela alimentacyjnego – do ich całkowitego zaspokojenia,
4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym – do ich całkowitego zaspokojenia – po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – kodeks postępowania cywilnego (...), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
Art. 23 ust. 1 ustawy mówi zaś, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
Według organu skarżąca pobrała nienależnie świadczenie albowiem w okresie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. pobrała mimo brzmienia art. 23 ustawy kwoty wpłacone przez dłużnika alimentacyjnego.
Według organu zebrany materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że w okresie od października 2015 r. do września 2016 r. kiedy to niespornie skarżąca pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie, przyznane decyzją dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 20 października 2015 r. pobierała również alimenty od ojca w kwocie 50 € miesięcznie.
Sąd w całości podziela powyższą ocenę i uznaje, że zebrany materiał dowodowy daje podstawę do takiej konstatacji. Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia dłużnika z prezentatą Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2017 r., 29 grudnia 2017 r. i 6 lutego 2018 r., Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 26 października 2017 r., dłużnik Alimentacyjny wskazuje w nich, że od lipca 2014 r. dokonuje wpłat po 50 Euro miesięcznie jako stałe zlecenie do [...] w B. a stamtąd są one przelewane na konto skarżącej.
Wskazane przez dłużnika wpłaty potwierdzają przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego dokumenty Centralnego Urzędu Dochodzenia Roszczeń Alimentacyjnych w stosunkach z obcymi państwami pisma: z dnia 8 września 2015 r. oznaczone numerem [...] oraz z dnia 7 lipca 2014 r. oznaczone numerem [...]), a także szczegółowe zestawienie za okres od lipca 2014 r. do 31 października 2016 r. wskazujące, że w okresie od lipca 2014 r., do października 2016 r. dłużnik wpłacał do instytucji niemieckiej alimenty w wysokości 50 euro miesięcznie, które były następnie przelewane na rzecz córki dłużnika A.
Jednoznaczne jest również w swojej treści pismo [...] z dnia 30 stycznia 2018 r. Wynika z niego, że wpłacone przez dłużnika od lipca 2014 r. alimenty – po 50 euro miesięcznie przelewane były na konto skarżącej. Do pisma powyższego dołączono szczegółowy wykaz przelewanych kwot – dotyczy on okresu VII 2014 r. – styczeń 2018 r. Obejmuje zatem okres objęty zaskarżoną decyzją tj. październik 2015 r. – wrzesień 2016 r.
Reasumując należy stwierdzić, że wymieniony wyżej materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że skarżąca otrzymywała jednocześnie alimenty z funduszu alimentacyjnego oraz od dłużnika alimentacyjnego, co jest podstawą do uznania, że pobrane od dłużnika alimenty w okresie październik 2015 r. - wrzesień 2016 r. są nienależnie pobranym świadczeniem.
Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu przeciwnego, wskazującego, że nie otrzymała opisanych kwot we wskazanym okresie.
Należy też podkreślić, że zainteresowana ani w toku postępowania ani też w skardze nie twierdziła, że nie otrzymała alimentów od dłużnika podnosiła tylko, że organ winien wykazać dowodami – przelewami że takie kwoty wpłynęły na jej konto.
Ponadto z urzędu sądowi wiadomo, że przed tutejszym Sądem toczyła się sprawa ze skargi strony w związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego za okres od 1 marca do 31 sierpnia 2015 r. oznaczona sygnaturą akt IV SA/Wr 582/17. Stan faktyczny w sprawie IV SA/Wr 582/17 był tożsamy ze stanem faktycznym w niniejszej sprawie, dłużnik wpłacał alimenty jednocześnie na rzecz MOPS i skarżącej w wysokości 50 euro miesięcznie, z tą różnicą, że skarżąca przedstawiła dowody przelewu. Kwoty te dla obu podmiotów przesyłał [...]. Dowody wpłaty były podstawowym dokumentem we wskazanej wyżej sprawie, co wynikało z uzasadnienia wyroku oddalającego skargę.
W tym postępowaniu pełnomocnik skarżącej odmówiła przedstawienia przelewów, utrudniała postępowanie nie dopuszczając do przesłuchania w charakterze strony skarżącej. Orzecznictwo sądowo-administracyjne wskazane przez organ nakazuje współdziałanie stron w wyjaśnianiu istotnych dla sprawy okoliczności.
Należy również w tym miejscu zauważyć, że skoro we wcześniejszym okresie strona otrzymała z [...] wpłacone przez dłużnika na jej rzecz co miesiąc od lipca 2014 r. kwoty po 50 euro miesięcznie – brak jest podstaw do uznania, że takie wpłaty nie nastąpiły w okresie późniejszym objętym decyzją, zwłaszcza że wysyłająca instytucja między innymi potwierdziła taką przesyłkę. Skarżąca ani jej pełnomocnik nie przedstawiły dowodów za zwrot wręczonej kwoty.
Podsumowując rozważania dotyczące materiału dowodowego zebranego w sprawie – w kontekście zarzutu skarżącej, że nie zebrano materiału dowodowego w postaci przelewów potwierdzających otrzymanie przez nią kwot, po 50 euro, w okresie od października 2015 r. do września 2016 r. sąd ponownie zauważa, że zebrany materiał dowodowy daje podstawy do wniosków, że skarżąca otrzymywała wskazane kwoty.
Z tych też względów Sąd nie zwrócił się do Banku o przesłanie takich dokumentów choć takie uprawnienia dawał mu art. 104 ust. 2 pkt 2 lit. d prawa bankowego, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 2187 ze zm.).
Zauważyć też należy, że kwota dokonanych wpłat po przeliczeniu na kurs polskiej złotówki, z ostatniego dnia każdego miesiąca, określonej przez NBP odpowiada kwocie określonej do zwrotu jako nienależnie pobrane świadczenie – 2601,42 zł.
W związku z powyższym nie zasadny jest zarzut naruszenie prawa materialnego – art. 2 pkt 7 lit. d o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji.
Nietrafne są również pozostałe zarzuty skargi dotyczącej naruszenia przepisów postępowania. Organ zebrał wskazany wyżej materiał dowodowy, który dał podstawy do dokonania wskazanej oceny.
Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że organ naruszył art. 80, art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a.
Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza także art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Organ wskazał jakie dowody były przedmiotem oceny, z jakich powodów wyprowadzono wnioski, o których mowa w kwestionowanych decyzjach.
Podkreślić również należy, że decyzja z dnia 8 października 2014 r., w oparciu o którą były wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wprawdzie jak stwierdziła pełnomocnik skarżącej "wygasła" nie mniej jednak funkcjonując w obrocie prawnym wywołała określone skutki prawne.
Na skutek dokonywanych przez dłużnika alimentacyjnego częściowych wpłat z tytułu alimentów na rzecz skarżącej "powstały" nienależne świadczenia. Organy zatem wydając decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie naruszyły wskazanego w skardze art. 162 k.p.a. a także art. 156 k.p.a.
Dla merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie ma znaczenia również zarzut wyartykułowany przez skarżącą, dotyczący naruszenia art. 122a k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem sprawa może być załatwiana milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi i może to nastąpić w przypadku określonym w § 2 tego przepisu. Nie ma przepisu szczególnego który stanowi że sprawa dotycząca nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych może być załatwiona milcząco.
Zgodzić się również należy z organem, że nie mają dla sprawy znaczenia zaświadczenia dołączone przez skarżącą do skargi, dotyczące prowadzonej egzekucji. Wynika z nich jednoznacznie, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją dłużnik alimentacyjny posiadał dług wobec MOPS, tym samym wpłacone przez niego należności powinny być w pierwszej kolejności zaliczone na świadczenia określone w art. 28 ustawy. Ta okoliczność – zadłużenia ojca skarżącej z tytułu alimentów była niesporna.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak wyżej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło