IV SA/Wr 30/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę. Decyzją Wojewody D. z dnia [...] listopada 2012 r., [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...]października 2012 r., nr [...], orzekającej o odmowie zameldowania wyżej wymienionego na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]we W. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że postępowanie w sprawie zameldowania K. S. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]we W. zostało wszczęte w dniu 8 sierpnia 2012 r. na wniosek wyżej wymienionego, który argumentował go tym, że w przedmiotowej nieruchomości koncentruje swoje sprawy życiowe, tym samym powinien być zameldowany w miejscu swojego faktycznego pobytu. Zeznający w dniu 9 sierpnia 2012 r. K. S. oświadczył do protokołu, że w lokalu przy ul. [...]we W., pomimo braku prądu i gazu, zamieszkuje od czerwca 2012 r. Ponadto strona stwierdziła, że w przedmiotowym mieszkaniu, do którego posiada klucze, przechowuje swoje rzeczy osobiste. Odwołujący stwierdził również, że ma zamiar mieszkać w spornej nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia spraw w sądzie. Pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. Zarząd Zasobu Komunalnego poinformował organ prowadzący postępowanie, że w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] we W. od kilku lat nikt nie zamieszkiwał, jednakże pod koniec czerwca 2012 r. do przedmiotowej nieruchomości wprowadził się K. S.. Uznając za wystarczający zgromadzony dotychczas materiał dowodowy w niniejszej sprawie decyzją z dnia 3 października 2012 r., nr [...]. Prezydent W. orzekł o odmowie zameldowania K. S. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]we W.. W odwołaniu od powyższej decyzji K. S. zakwestionował twierdzenie organu, że jego pobyt w przedmiotowym lokalu ma nielegalny charakter. Wprawdzie mieszkanie opuścił wskutek jego zalania, jednak zawsze nosił się z zamiarem powrotu. Podniósł, że sam pobyt w lokalu jest wystarczającą przesłanką do dokonania w nim meldunku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda D. stwierdził, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego K. S. od 24 kwietnia 1986 r. do dnia 4 lipca 2012 r. zameldowany był na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]we W.. Pomimo tego z akt sprawy wynika, że wyżej wymieniony swoje sprawy życiowe koncentrował w mieszkaniu przy ul. [...]we W. wspólnie z matką i starszym bratem. Z powodu częstych wyjazdów matki za granicę w celach zarobkowych, braćmi zajmowała się ich babcia zamieszkała w nieruchomości przy ul. [...] we W.. K.S. przebywał u babci jako rodziny zastępczej do ukończenia 18 roku życia. Odwołujący po uzyskaniu pełnoletniości razem ze swoim starszym bratem zamieszkał w lokalu przy ul. [...] we W.. W czerwcu 2005 r. na skutek dużych opadów deszczu doszło do zalania mieszkania przy ul. [...]we W.. Zostały zalane podłogi, mury oraz wyposażenie lokalu. Wówczas K. S. wraz ze swoim starszym bratem ostatecznie opuścili sporny lokal i przenieśli wszystkie swoje rzeczy do mieszkania babci przy ul. [...]we W., ponieważ zalane mieszkanie nie nadawało się do dalszego zamieszkiwania. Zalane elementy wyposażenia zostały wyrzucone, a sprawne wyniesione z mieszkania. Co warte podkreślenia, starszy brat K. S. oddał klucze do spornego mieszkania. Ostatecznie, z powodu zaległości czynszowych przekraczających swą wysokością trzymiesięczny czynsz, skierowano do matki K. S. wezwanie do ich zapłaty pod rygorem wypowiedzenia umowy najmu, a następnie stosunek ten wypowiedziany został pismem z dnia 12 kwietnia 2007 r. W związku z powyższym bezsprzecznym jest, że od dnia 31 maja 2007 r. rodzina K. S. nie ma tytułu prawnego do korzystania z lokalu przy ul. [...]we W.. Wartym podkreślenia jest również fakt, iż wobec skutecznego wypowiedzenia umowy najmu z powodu zwłoki z zapłatą czynszu, a nadto opuszczenia spornego lokalu i zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych w inny sposób, Sąd Rejonowy dla Wrocławia rozpatrując sprawę z powództwa Gminy W. przeciwko K. S. i jego matce o eksmisję z lokalu przy ul. [...]we W. uznał, że brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia żądania wyżej wymienionego i ustalenia, że przysługuje mu prawo najmu lokalu zamiennego. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym przede wszystkim powództwo eksmisyjne wytoczone przez Gminę W., stwierdzić należy, że pobyt K. S. w lokalu przy ul. [...] we W. nie spełnia przesłanki zawartej w art. 6 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wprawdzie art. 9 ust. 2b wskazanej powyżej ustawy stanowi, iż zameldowanie potwierdza faktyczny pobyt osoby w lokalu, jednakże odnosi się do pobytu legalnego. Nielegalny pobyt, oznaczający przebywanie wbrew prawomocnym orzeczeniom sądów, bez zgody osoby uprawnionej do dysponowania lokalem, będący następstwem naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego (art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny), nie stanowi pobytu stałego z zamiarem zamieszkania. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. Podkreślenia wymaga również, że K. S. składając oświadczenie do protokołu w dniu 9 sierpnia 2012 r. stwierdził, że ma zamiar mieszkać w lokalu przy ul. [...] we W. do czasu rozstrzygnięcia spraw w sądzie. Mając na uwadze deklaracje składane przez odwołującego trudno uznać, że wiąże go zamiar stałego przebywania w spornej nieruchomości, tym bardziej, że w mieszkaniu tym nie ma prądu i gazu. W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego K. S. zarzucił jej: 1) naruszenie prawa materialnego - art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, iż adres Wrocław, ul. Stalowa 81/1 nie jest miejscem jego stałego pobytu, 2) naruszenie prawa procesowego - a w szczególności zasad określonych art. 7 i art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego przez błędne ustalenia faktyczne i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W motywach stwierdził, że od urodzenia mieszkał z matką J. L. i starszym bratem S.S. w najmowanym przez matkę mieszkaniu komunalnym, położonym przy ul. [...], we W.. Lokal jest sutereną położoną 70 cm poniżej poziomu. W czerwcu 2005 r. został skutkiem awarii kolektorów po burzy i ulewnych opadach atmosferycznych zalany. Szkody były tak duże, że zaszła konieczność jego opuszczenia. Matka przebywająca zagranicą straciła zainteresowanie mieszkaniem, brat znalazł inne miejsce pobytu. On natomiast praktycznie stał się bezdomnym. Miał wówczas zaledwie 19 lat stał u progu dorosłego życia i nie miał żadnych możliwości podejmowania jakichkolwiek decyzji samodzielnych w tej sprawie. Był w niej całkowicie zależny od brata. Razem z nim opuścił mieszkanie w przekonaniu, że do niego wróci po przeprowadzonym remoncie, bądź po przyznaniu z braku remontu mieszkania zamiennego, o co starania podjął w jego i swoim imieniu brat. Władze lokalowe nie podjęły jednak do chwili obecnej żadnych działań zmierzających do odremontowania mieszkania. Lokal w żaden sposób nie został zabezpieczony przed dalszą dewastacją skutkiem upływu czasu. Zgodzono się na jego zmarnowanie. Mimo tego dopominano się o zapłatę zań czynszu i pismem z dnia 12 kwietnia 2007 r. wypowiedziano matce umowę najmu, skutkiem czego z dniem 31 maja 2007 r. nastąpiła utrata uprawień do przedmiotowego mieszkania. Wszelkie starania podjęte o pozyskanie innego mieszkania - zamiennego pozostały bezskuteczne. W tej sytuacji nie mogąc dłużej pozostawać bezdomnym, w czerwcu 2012 r. powrócił do swego rodzinnego mieszkania przy ul. [...], nie bacząc na jego fatalny stan techniczny. Powrót ten i pobyt łączył się z zamiarem stałego pobytu, dlatego po zamieszkaniu tam niezwłocznie pismem z dnia 25 czerwca 2012 r. wystąpił do Urzędu Miejskiego W. o zameldowanie. Żadnego innego miejsca pobytu nie ma. Podniósł, że żadną z zaskarżonych decyzji nie wydano kierując się jakimkolwiek interesem. Gmina W. do czasu złożenia przez niego wniosku o zameldowanie w żaden sposób poza czynszem nie interesowała się przedmiotowym mieszkaniem. Pozwalała na postępującą dewastację mieszkania jako pustostanu. Poruszony zarzut, że w postępowaniu wyjaśniającym oświadczył, iż w mieszkaniu zamierza przebywać do wydania wyroku sądowego jest chybiony, bowiem miał na myśli, że zamierza przebywać na pobyt stały i jedynie inny wyrok w tym względzie mógłby jego zdanie zmienić. Oświadczenie to złożył będąc niedoinformowany w sprawie mimo obowiązku określonego art. 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje więc sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizę sprawy należy rozpocząć od stwierdzenia, że pobytem stałym w świetle art. 6 ust. 1 - ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) - jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania Powyższe wskazuje, że czynność zameldowania na pobyt stały związana jest z wystąpieniem dwóch przesłanek tj. przebywaniem w miejscu stałego pobytu oraz zamiarem stałego w nim przebywania. Uwzględniając cel jakiemu służy obowiązek meldunkowy, ustawodawca wprowadził warunek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu, jako okoliczności faktycznej. Jeżeli właściciel bądź inna osoba dysponująca prawem do lokalu nie może lub nie chce poświadczyć tej okoliczności, wówczas organ administracji, działając w oparciu o art. 4 ust. 2 ustawy, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, które ma na celu ustalenie, czy osoba wnioskująca o zameldowanie, faktycznie w lokalu przebywa. Wobec powyższego, należy stwierdzić, że nie tylko brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźniej zgody na zameldowanie nie stanowi negatywnej przesłanki dokonania zameldowania w lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednomyślnie podkreśla się, że wprawdzie czynność zameldowania nie ma związku z tytułem prawnym do lokalu, jednak nie można uznać, że obiektywnie istnieje możliwość realizacji woli przebywania w nim, gdy skutecznie dokonano pozbawienia osoby ubiegającej się o zameldowanie tytułu prawnego do przebywania i korzystania z lokalu. Z akt sprawy wynika, że Gmina W. z powodu zadłużenia lokalu wypowiedziała matce skarżącego J. L. najem lokalu przy ul. [...] we W. ze skutkiem prawnym na dzień 31 maja 2007 r. i skierowała na drogę postępowania sądowego sprawę o eksmisję z tego lokalu. Postępowanie zakończyło się oddaleniem przez sąd powództwa gminy, jak również oddaleniem powództwa wzajemnego K. S. o ustalenie przysługiwania prawa do lokalu zamiennego (wyrok z dnia 2 grudnia 2011 r., I C 149/11). Z uzasadnienia wyroku wynika, że ani była najemczyni – J. L., ani K. S. nie dysponują spornym lokalem, wobec czego roszczenie gminy o eksmisję podlegało oddaleniu. Powództwo K. S. również zostało oddalone bowiem w trakcie procesu sąd ustalił, że swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokoił w inny sposób. W orzecznictwie podnosi się ponadto, że wprawdzie możliwość zameldowania nie ma związku z tytułem prawnym do lokalu, jednak nie można uznać, iż nielegalne przebywanie w lokalu może stanowić podstawę do uznania, że dana osoba zamieszkuje w lokalu, co jest warunkiem zameldowania. Co prawda spełniony został warunek pierwszy zameldowania - tj. przebywanie w lokalu, jednakże nie można uznać, że urzeczywistniony jest "zamiar stałego przebywania", bowiem oceniając tę przesłankę nie można abstrahować od uwarunkowań faktycznych sprawy. W kwestii zameldowania nie może odgrywać zasadniczego znaczenia subiektywne nastawienie osoby przebywającej w lokalu, albowiem to by oznaczało konieczność zameldowania każdej osoby, która przemocą objęła lokal, do momentu jej prawnego usunięcia z lokalu. Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu nie może stanowić naruszenia praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu, lub do dysponowania nim. Instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy wręcz czynu zabronionego polegającego na naruszeniu miru domowego; nie można przecież czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1069/07, Lex Nr 498330, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2173/10, Lex nr 1145569, wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., II OSK 773/06, Lex nr 352479). Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, albowiem w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazany przepis nie przewiduje zatem możliwości przeprowadzenia przez sąd administracyjny innych dowodów, niż dowody z dokumentów. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.