IV SA/Wr 307/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego zażaleniem na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie zasiłku celowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 maja 2013 r. Z. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego zażaleniem na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżący wniósł między innymi o ukaranie Prezesa Kolegium grzywną za rażące naruszenie prawa i umorzenie postępowania, ewentualnie ukaranie Prezydenta W. za błędne pouczenie w kwestii niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienia o przedłużeniu toczących się postępowań w sprawie przyznania pomocy na wnioski skarżącego złożone do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 7 stycznia 2013 r. Wniósł także o rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny w składzie trzech sędziów zawodowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na posiedzeniu jawnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że w dniu 25 marca 2013 r. do organu odwoławczego wpłynęło podanie skarżącego z dnia 18 marca 2013 r., zawierające m.in. żądanie "stwierdzenia przewlekłości w zakończonym postepowaniu administracyjnym" Kolegium podkreśliło, że po zapoznaniu się z podaniem – "zażaleniem" na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego w sprawie zasiłku celowego, zaskarżonym postanowieniem umorzyło postępowanie wszczęte w/w zażaleniem, wskazując, że postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 37 § 1 i art. 105 § 1, w związku z art. 126 k.p.a. Z uzasadnienia tegoż postanowienia Kolegium wynika, że decyzją z dnia 8 marca 2013 r., nr [...] odmówiono skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Skoro zatem postępowanie w I instancji zostało zakończone decyzją z dnia 8 marca 2013 r., uwzględnienie wniesionego zażalenia nie było możliwe bowiem postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem Kolegium, zaskarżone postanowienie ma charakter wpadkowy (incydentalny), a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie skarżący w dniu 25 marca 2013 r. wniósł zażalenie, w trybie art. 37 § 1 k.p.a., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Stosownie do § 2 powołanego przepisu właściwy do rozpatrzenia zażalenia organ albo uznaje je za uzasadnione i wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, albo uznaje zażalenie za nieuzasadnione. Zażalenie na bezczynność bądź przewlekłość organu jest szczególnym środkiem zaskarżenia, odrębnym od przewidzianego w art. 141 – 144 k.p.a. Nie jest ono wnoszone jako środek zaskarżenia postanowienia, ale służy jedynie zmotywowaniu organu do załatwienia sprawy w ustawowym terminie, a zakres czynności podejmowanych przez organ jest ściśle określony treścią art. 37 § 2 k.p.a. Rozpoznanie zażalenia nie następuje w formie decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności nadzorczej, która – nawet jeśli zostanie ujęta w formie postanowienia – nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego, ponieważ art. 3 § 2 p.p.s.a. nie wymienia tego rodzaju orzeczeń (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 1995 r., sygn. akt I SAB 86/94, ONSA 1996/1/39, LEX nr 23458 oraz z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1680/12, internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organ administracyjny właściwy do rozpoznania zażalenia wniesionego na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. wydaje w celu jego załatwienia postanowienie, o jakim mowa w art. 123 k.p.a. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga o istocie sprawy, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i nie przysługuje od niego zażalenie. W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że skoro zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem wymienionym w art. 3 § 2 pkt 2 lub 3 p.p.s.a., ani innym z aktów, o jakich mowa w przytoczonych wyżej przepisach tej ustawy, to nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zaskarżone postanowienie zawierało pouczenie, że jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Wskazać również należy, że brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie żądania skarżącego o wymierzenie Prezesowi Kolegium grzywny za wydanie zaskarżonego – jak to ujmuje skarżący – z rażącym naruszeniem prawa i umorzenie postępowania, bowiem przepisy p.p.s.a. nie przewidują takiego rozstrzygnięcia. W kwestii żądania przez skarżącego rozpoznania niniejszej sprawy "przez tutejszy sąd administracyjny w pełnym składzie trzech sędziów zawodowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na posiedzeniu jawnym" wskazać należy, że sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którzy nie zostali przeniesieni do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostając, po reformie sądownictwa administracyjnego w wojewódzkich sądach administracyjnych, wykonują obowiązki orzecznicze na równi z sędziami wojewódzkich sądów administracyjnych. Brak więc podstaw by uznać powyższy wniosek za zasadny i zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów NSA. Poza tym, w rozważanym przypadku w ogóle nie doszło do merytorycznego jej rozpoznania. Z kolei, art. 58 § 3 zdanie drugie p.p.s.a. stanowi, że odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że do uznania Sądu pozostawia się, czy odrzucenie skargi nastąpi na posiedzeniu jawnym. Nie można przy tym skutecznie czynić zarzutu Sądowi, że rozpoznawał sprawę na posiedzeniu niejawnym bez uprzedniego wysłuchania stron w sytuacji, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do dopuszczalności drogi sądowej. Poza tym, zgodnie z art. 16 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W sytuacji odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. ustawa nie przewiduje obligatoryjnego podjęcia postanowienia w składzie trzech sędziów. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do odrzucenia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako niedopuszczalnej, co orzeczono w sentencji postanowienia.