IV SA/Wr 307/21

WyrokWSA we Wrocławiu2021-07-22

Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Marta Pająkiewicz-Kremis, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która jest bratem osoby niepełnosprawnej i sprawuje nad nią faktyczną opiekę, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli osoba niepełnosprawna ma dzieci, które są zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu (w tym bratu) tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie warunki dotyczące braku lub niezdolności do opieki rodziców lub innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. W sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna ma dzieci zobowiązane do alimentacji, które wyprzedzają w kolejności obowiązek alimentacyjny brata, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, nawet jeśli dzieci te przebywają za granicą, chyba że wykaże się obiektywne przeszkody w sprawowaniu przez nie opieki lub wypełnianiu obowiązku alimentacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący P. K. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad swoim bratem M. S., który został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że w pierwszej kolejności obowiązek opieki spoczywa na dzieciach osoby niepełnosprawnej, a skarżący jako brat jest zobowiązany alimentacyjnie w dalszej kolejności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi P. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] (nr [...]), wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od – wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta J. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. - decyzji z dnia [...] (nr [...]), na mocy której stronie odmówiono przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad bratem M. S. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] M. S. (ur. [...] – przypis Sądu) został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 stycznia 2021 r., przy czym znaczny stopień niepełnosprawności został ustalony od 1 lutego 2018 r. Organ pierwszej instancji bazując na treści art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej: u.ś.r.) uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia albowiem znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od momentu, gdy osoba wymagająca opieki (M. S.) miała ukończone 54 lata. W odwołaniu od tej decyzji, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), strona zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy z art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej wyrażonej w tym przepisie, tj. w zakresie, w jakim ustawodawca różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki; 2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pomijającą cele ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjmującą, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Jako oczywiście uzasadniony organ odwoławczy ocenił zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ podzielił w tym zakresie argumentację strony, że treść tego przepisu należy wykładać przy uwzględnieniu skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ drugiej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a u.ś.r. oraz wyjaśnił, że aktualnie dominujący kierunek wykładni tych przepisów wskazuje, że przepisy te poprzez odesłanie do ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086, dalej: k.r.o.) jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Wskazał, że z treści tych przepisów wynika jednoznacznie, że uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiążą się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym, który polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie (art. 128 k.r.o.). Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o., obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Wyjaśnił, że kolejność obowiązku alimentacyjnego polega natomiast na tym, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wówczas, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Podkreślił, że z zestawienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało co do zasady przyznane tym krewnym osoby wymagającej opieki, którzy z niepełnosprawnym członkiem rodziny spokrewnieni są w pierwszym stopniu. W odniesieniu natomiast do dalszych krewnych, przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostało uzależnione w istocie od braku osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, bądź od faktu niespełniania przez te osoby określonych wymagań (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy podniósł, że wnioskodawca jest bratem osoby wymagającej opieki (M. S.) oraz że w kręgu osób zobowiązanych do opieki nad M. S. (w decyzji błędnie podano nazwisko – K.) ze względu na obowiązek alimentacyjny są osoby bliżej z nim spokrewnione aniżeli wnioskodawca, tj. trójka dzieci niepełnosprawnego. Odwołując się do oświadczenia strony organ wskazał, że wedle tego oświadczenia - dwie córki M. S. przebywają za granicą i nie utrzymują kontaktu z rodziną, zaś córka W. (ur. w [...]) jeszcze się uczy. Następnie, organ przedstawił wykładnię pojęcia obowiązku alimentacyjnego i wywiódł, że fakt zamieszkiwania dziecka za granicą oraz brak kontaktowania się przez nie z rodziną nie powoduje, że obowiązek alimentacyjny zostaje uchylony. Organ zaakcentował przy tym, że reprezentujący stronę profesjonalny pełnomocnik nie podniósł jakichkolwiek innych okoliczności wskazujących na obiektywny brak możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem przez jego dzieci zamieszkałe za granicą. Za przeszkodę do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia organ uznał także okoliczność pobierania przez wnioskodawcę od 2018 r. zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności. Fakt ten, zdaniem organu, wyklucza przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny. W skardze na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., sporządzonej przez pełnomocnika (adwokata) skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem następujących przepisów prawa: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się brata, będącego jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez zstępnych niepełnosprawnego, którzy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem stronie wnioskowanego świadczenia; 2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rozwijając zarzuty skargi skarżący podniósł, że zastosowana przez organ drugiej instancji wykładnia art. 17 ust. 1a u.ś.r. prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W tym kontekście skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z zamiarem ustawodawcy, świadczenie pielęgnacyjne stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na swój stan zdrowia. Zdaniem skarżącego, pozostawanie przy literalnej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. pomija treść art. 132 k.r.o. oraz prowadzi do rezultatów nie dających się pogodzić z konstytucyjną zasadą równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także z konstytucyjnym nakazem ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Strona zakwestionowała również zastosowanie w sprawie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pk 1 lit. a) u.ś.r. powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, w którym Sąd ten wskazał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pk 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) oraz z zasadami: sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Na tle tej całościowej argumentacji skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie, przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kwestie sporne w sprawie dotyczą zasadności odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką, jaką skarżący sprawuje nad niepełnosprawnym bratem. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej: u.ś.r.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. zasadność zgłoszonego przez stronę żądania oceniało m.in. przez pryzmat przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi z kolei, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że warunkiem koniecznym ubiegania się - na podstawie tego przepisu - o świadczenie pielęgnacyjne jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 809/17, wyrok, podobnie jak wszystkie pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, dostępny na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Łączna analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że regulacja art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza natomiast możliwość udzielenia świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz jedynie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone w pkt 1-3 powołanego przepisu. Dla pełnego zrozumienia analizowanych przepisów pomocne jest przybliżenie stosownych unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.i.o.) w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Legalną definicję obowiązku alimentacyjnego zawiera przepis art. 128 k.r.i.o. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wśród krewnych w linii prostej wyróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki). Przepis art. 129 § 1 k.r.i.o. określa z kolei kolejność, w jakiej zobowiązani do alimentacji mogą być obciążeni na rzecz uprawnionego, i przyjmuje, że zstępni wyprzedzają wstępnych, ci drudzy natomiast wyprzedzają rodzeństwo. Swoistym uzupełnieniem tej regulacji jest przepis art. 132 k.r.i.o, w myśl którego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W nawiązaniu do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca jest bratem osoby wymagającej opieki, a zatem niewątpliwie mieści się w podmiotowym zakresie normowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Niemniej jednak, jak już podkreślono, przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy wykładać przy uwzględnieniu art. 17 ust. 1a u.ś.r. Ta łączna analiza wskazanych norm prawnych prowadzi z kolei do wniosku, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jedynie w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem, z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że wymagający opieki brat wnioskodawcy posiada troje dzieci, a zatem istnieją osoby obciążone wobec M. S. obowiązkiem alimentacyjnym, który - wedle przedstawionej już kolejności świadczeń alimentacyjnych - wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnioskodawcy (brata). Trafnie podnosi organ w zaskarżonej decyzji, że sama okoliczność zamieszkiwania dwóch córek za granicą nie stanowi o uchyleniu wobec tych osób obowiązku alimentacyjnego względem ojca, ani też, nie może zostać uznana za przesłankę wystąpienia nadmiernych trudności o jakiej traktuje art. 132 k.r.o. Zasadnie w tym względzie zwraca uwagę organ drugiej instancji, że wypełnianie obowiązku alimentacyjnego wyraża się nie tylko poprzez osobiste starania, ale i poprzez świadczenie określonych sum pieniężnych, które w okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów świadczenia usług opiekuńczych na zasadach wolnorynkowych. Sąd oczywiście dostrzega wynikającą z oświadczenia wnioskodawcy okoliczność braku kontaktu M. S. z córkami zamieszkałymi za granicą, niemniej jednocześnie w pełni zgadza się z argumentacją Kolegium, że spotykane w orzecznictwie sądowym odstępstwa od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie mogą znaleźć przełożenia na okoliczności sporne w sprawie albowiem, odnoszą się one do tych stanów faktycznych, w których preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym. Taka sytuacja natomiast nie zachodzi w rozstrzyganej sprawie, a przynajmniej, nie została wykazana przez reprezentującego stronę profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Co w sprawie równie istotne, z akt sprawy wynika również, że trzecia, pełnoletnia córka M. S. zamieszkuje w kraju. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia nie wynika, by nie miała ona kontaktu z ojcem, a jedynie to, że córka W. jeszcze uczy się. Ogólnikowa treść skargi (powtarzana zresztą przez reprezentującego stronę pełnomocnika w szeregu skarg wnoszonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawach innych stron z zakresu ustalenia prawa do świadczeń pielęgnacyjnych) nie wskazuje na żadne konkretne okoliczności, które dawałyby podstawy do wyprowadzenia wniosku, że fakt pobierania przez córkę W. nauki nie dałby się pogodzić ze sprawowaniem opieki nad ojcem w zakresie wynikającym z opisu czynności jakie dotychczas wnioskodawca sprawuje przy swoim bracie (dowód: podpisany przez skarżącego i dołączony do wniosku formularz czynności wykonywanych podczas opieki nad M. S. - k. 15 akt administracyjnych). Godzi się w tym miejscu podnieść, że fakt iż to organ administracji publicznej jest gospodarzem postępowania administracyjnego nie zwalnia strony od współdziałania w sprawie, tym bardziej wówczas, gdy to strona inicjuje postępowanie administracyjne występując z określonym wnioskiem oraz będąc od samego początku reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Brak wykazania przez pełnomocnika strony jakichkolwiek obiektywnych przeszkód w realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osoby zobowiązane wobec M. S. do świadczeń alimentacyjnych w pierwszej kolejności uzasadniało, zdaniem Sądu, przyjęcie w sprawie gramatycznej wykładni przepisów prawa i przeprowadzenie oceny złożonego przez stronę wniosku przy uwzględnieniu brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konsekwencją zaaprobowania wykładni gramatycznej jest również akceptacja Sądu dla zakresu przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Kierując się przedstawioną wyżej argumentacją Sąd nie podzielił zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., uznając zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu. Końcowo już tylko należy podnieść (nawiązując do podniesionego w sprawie zarzutu naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r.), że kwestia przyjętej w zaskarżonej decyzji relacji pomiędzy wnioskowanym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a faktem, że wnioskodawca posiada ustalone praw do zasiłku nosiła charakter argumentacji li tylko uzupełniającej i nie miała pierwszorzędnego wpływu na ostateczny wynik sprawy, albowiem jako zasadniczą przesłankę odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy uznać fakt, że osoba wymagająca opieki, posiada dzieci, które zobowiązane są do świadczeń alimentacyjnych wobec niej w pierwszej kolejności. Jak już podkreślono, przyjęta w przepisach prawa ustawowa kolejność obowiązku alimentacyjnego stanowi jeden z warunków, jakie należy brać pod uwagę przy ocenie ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza, że nawet dokonany przez wnioskodawcę wybór świadczenia nie mógł w istocie przesądzić o spełnieniu przez niego przesłanek do przyznania wnioskowanego prawa. Wskazując na powyższe, Sąd oddalił skargę w sprawie, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło