IV SA/Wr 327/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oddala skargę. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 25, poz. 128), upoważnienia Prezydenta W. Nr 113/III/JO/12 z dnia 1 sierpnia 2012 r. nr 104 i 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku skarżącej T. R. z dnia 12 września 2012 r. postanowił po ponownym rozpatrzeniu sprawy wynikającej z uchylenia decyzji z dnia [...] w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" przyznać świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości 150 zł. Świadczenie to zostało wypłacone w dniu 18 października 2012 r. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawczyni pismem z dnia 12 września 2012 r. zawnioskowała o pomoc finansową na żywność. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że zainteresowana spełnia warunki do udzielenia pomocy w tym zakresie. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: dzieciom do 7 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup żywności lub posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, o których mowa w art. 3 ust. 1, jeżeli dochody osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 7 w/w ustawy – do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania z wyłączeniem pomocy określonej w 6 a ustawy mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy dotyczącej udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej – przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15. Wskazane kryterium dochodowe zostało ustalone w § 1 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. Podał, że budżet na dożywienie w 2012 r. wyniósł 916.000 zł a plan na 2013 r. zakłada na ten cel kwotę 667.000 zł. Organ stwierdził też, że udzielając wnioskodawczyni pomocy w formie świadczenia pieniężnego we wskazanej wysokości wziął po uwagę fakt przyznania zasiłku celowego w wysokości 294,98 zł z przeznaczeniem na opłaty energii, gazu i dofinansowania do czynszu. Pomoc ta została wypłacona w październiku 2012 r. Zatem w miesiącu październiku 2012 r. zainteresowana otrzymała pomoc na łączną kwotę 444,98 zł. Opisaną decyzję z dnia [...] poprzedziła decyzja MOPS z dnia [...], którą przyznano świadczenie na zakup żywności lub posiłku w kwocie 150 zł. W wyniku odwołania zainteresowanej od decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W motywach uzasadnienia organ II instancji wskazał, że uzasadnienie pierwszoinstancyjnej decyzji nie pozwala na poznanie motywów, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, a to powoduje konieczność uchylenia decyzji. Decyzja nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności w istocie nie jest możliwa. Wskazane zaniechania uniemożliwia stronie zrozumienie motywów podjęcia rozstrzygnięcia a uzasadnienie ma objaśnić stronie powody, dla których zastosował konkretne przepisy prawne. Odwołanie od decyzji MOPS z dnia [...] wniosła zainteresowana. Zarzuciła, że decyzja jest krzywdząca, kierownik organu mimo uchylenia decyzji I instancji przez SKO przyznała świadczenie w tej samej kwocie 150 zł. Chodziło zaś o przyznanie świadczenia na wyższą kwotę niż 150 zł. Pisała do SKO, że przyznana kwota jest za mała i SKO przychyliło się stwierdzając "nie uzasadnia przyznanie stronie świadczenia w kwocie 150 zł, czyli mniejszej od średniej wysokości przyznawanych zasiłków celowych w roku 2011. Organ pierwszej instancji nie zindywidualizował w tym kontekście swej argumentacji w odniesieniu do niniejszej sprawy, a zwłaszcza nie umotywował w żaden sposób "obniżenie" kwoty przyznanego świadczenia względem średniej wysokości przyznawanych zasiłków celowych w 2011 r., "chodziło o podwyższenie, a nie, że już otrzymałam". Podkreśliła, że we wrześniu nie otrzymała żadnej pomocy. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpoznaniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadniających wydaną decyzję organ powołał treść art. 5 i art. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259) a także art. 7, art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustalono, że odwołująca się jest osobą w wieku poprodukcyjnym legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, osiągającą dochód miesięczny w kwocie 696,57 zł nie przekracza zatem 150% kryterium dochodowego. W związku z powyższym organ I instancji wydał decyzję, na mocy której przyznał wnioskodawczyni pomoc pieniężną na dożywianie w kwocie 150 zł, podkreślił też, że w miesiącu październiku 2012 r. pomoc dla wnioskodawczyni przekroczyła kwotę 444,98 zł i przekroczyła średnią wysokość zasiłków przyznawanych przez organ. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej i że celem pomocy społecznej jest m.in. doprowadzenie – w miarę możliwości – do uczestnictwa jednostki w życiu społecznym i odzyskanie jej życiowej niezależności. Stwierdziło, że przewidziane przez państwo formy pomocy nie mogą służyć wyręczaniu osób w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a jedynie mają stanowić pomoc w jej przezwyciężeniu. Nie są też zobowiązane do pełnego zaspokajania wszystkich potrzeb wnioskodawców. Dlatego też nie mogą oni oczekiwać, że zostanie im przyznana pomoc w kwotach pokrywających całość kosztów utrzymania. Decyzja o przyznaniu pomocy na dożywianie oraz ustalenie jej wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria świadczenie otrzyma i że otrzyma je w formie i w wysokości jakiej oczekuje. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skarżąca często korzysta z pomocy MOPS we W., który w miarę swoich ograniczonych środków zapewnia stronie stosowne wsparcie. Organ stwierdził, że kwota udzielonej stronie pomocy nie odbiega wysokością od kwot świadczeń udzielanych innym osobom znajdującym się w podobnej sytuacji życiowej, jak odwołująca się. Otrzymana przez wnioskodawczynię pomoc pozwoliła na zaspokojenie jej potrzeb w zakresie dożywiania na elementarnym poziomie. Organ I instancji wyjaśnił jakimi środkami dysponuje oraz jaka jest średnia wysokość zasiłków celowych przyznawanych przez tę jednostkę organizacyjną. Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Zarzuciła, że decyzja jest odmowna, krzywdząca, niezrozumiała. Podała, że dnia 12 września 2012 r. zwróciła się do MOPS o pomoc na opłaty oraz na żywność w ramach programu "Pomoc państwa w dożywianiu" – przyznany zasiłek uznała za niski i dlatego się odwołała. SKO uchyliło decyzję ale Kierownik MOPS ponownie rozpoznając sprawę odmówił udzielenia świadczenia. Odwołała się od tej decyzji ale decyzja nie została uchylona. Podała, że nie rozumie "że w jednym składzie SKO uchyla a w drugim składzie odmawia – samo sobie zaprzecza. Przecież wydając decyzję SKO chyba dokładnie czyta i się z nią zapoznaje a nie po omacku i na dodatek na niekorzyść moją, choć w ustawie o pomocy społecznej jest wzmianka aby kierować się przede wszystkim dobrem klienta". Zauważyła też, że przewodnicząca SKO nigdy nie wydała pozytywnej dla niej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uzasadniając ten wniosek, przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – może w zależności, od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa. Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną do rozpoznania skargi stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) oraz ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego. ,,Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 poz. 2259 ze zm.). Skarżąca wniosła o rozpoznanie jej wniosku z dnia 12 września 2012 r., w którym była zawarta prośba o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności, w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie z art. 3 pkt 1 tej ustawy, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: 1) zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: dzieci do 1 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W myśl art. 5 pomoc w zakresie dożywiana może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78, 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tj. bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z powołanych przepisów wynika, że wnioskodawczyni spełnia warunek do przyznania wnioskowanego zasiłku, jej dochód miesięczny nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 542 zł. Dochód skarżącej wynosi 696,57 zł miesięcznie (emerytura + dodatek mieszkaniowy). Z powołanej ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania wynika również, że przyznanie pomocy o której mowa w art. 3 i 5 omawianej ustawy nie ma charakteru obligatoryjnego. Przyznanie zasiłku ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym treść art. 5 ust. 1 ustawy, który mówi, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie. Okoliczność ta jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na badaniu granic uznania; sąd poddaje również dokładnej analizie postępowanie dowodowe poprzedzające decyzję i realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego a także trafność powołanej podstawy prawnej i jej interpretację na tle ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe oparte przede wszystkim na wywiadzie środowiskowym zostało przeprowadzone prawidłowo. Ustalenia faktyczne co do stanu rodzinnego, majątkowego strony są bezsporne. Prawidłowo też powołano podstawę prawną, na której oparto rozstrzygnięcie. Według Sądu organy nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego. Organy uznały, że wysokość przyznanej decyzją z dnia [...] kwoty 150 zł na żywność łącznie z zasiłkiem celowym w kwocie 294,98 zł – daje kwotę ponad 444 zł miesięcznie i kwota ta przekracza średni zasiłek przyznawany innym potrzebującym a także możliwości finansowe ośrodka. Sąd podziela powyższe stanowisko. Zwłaszcza "w kontekście" wiedzy jaką posiada z urzędu. Z akt sprawy tutejszego Sądu oznaczonych sygn. IV SA/Wr 17/13 i IV SA/Wr 18/13 wynika, że w okresie czerwiec 2011 r. – lipiec 2012 r. skarżąca otrzymała wsparcie w postaci zasiłków celowych, które dały dodatkową średnią kwotę (ponad emeryturę) około 700 zł miesięcznie. Z akt powyższych wynika, że skarżąca co miesiąc składa wnioski o przyznanie środków pieniężnych na zapłacenie gazu, energii elektrycznej, czynszu, a także na inne potrzeby, które w większości są przyznawane, o czym świadczy wyżej wymieniona kwota. W istocie skarżąca jest na comiesięcznym utrzymaniu organów pomocowych, i nie wykazuje żadnej inicjatywy, aby zmienić ten stan. We wskazanych wyżej sprawach organy wskazały na możliwość podjęcia pracy przez stronę a także zamianę mieszkania na takie, za które płaciłaby mniejszy czynsz. Zarzuty zawarte w skardze opierają się na twierdzeniu, że decyzja jest krzywdząca bo środki przyznane na żywność są zbyt niskie. Kierownik MOPS wydaje zawsze decyzję niepomyślną dla skarżącej ponadto organ II instancji nie działa konsekwentnie bo pierwszą decyzję w związku z odwołaniem skarżącej uchylił (z dnia 12 października 2012 r.), natomiast po ponownym rozpoznaniu sprawy i wydaniu decyzji o tej samej treści na skutek ponownego odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Odpowiadając na powyższe zarzuty Sąd stwierdza, że nie są one zasadne. Przede wszystkim jeszcze raz należy powtórzyć, że skarżąca w zasadzie co miesiąc otrzymuje pomoc ośrodka w kwocie po paręset złotych od wielu lat. Powyższe okoliczności są Sądowi znane z urzędu. Podobne wsparcie otrzymała skarżąca w miesiącu październiku 2012 r. była to łącznie kwota 444 zł. Powszechnie wiadomo, że środki przyznawane ośrodkom pomocy społecznej są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb, ponadto organ stwierdził, że przyznana skarżącej pomoc jest wyższa niż średnia kwota przyznawana na osobę potrzebującą. Odnośnie decyzji organu II instancji Sąd zauważa, że w decyzji z dnia [...] organ nie stwierdził uchylając decyzję organu I instancji z dnia [...] że przyznana kwota jest niska. Stwierdził, że wysokość jej nie została uzasadniona a co zatem idzie nie może ocenić, czy przyznana kwota jest właściwa. Ponownie rozpoznając sprawę organ w decyzji z dnia [...] wskazał na środki jakie otrzymał w 2012 r. i 2013 r. na dożywianie oraz ogólną kwotę pomocy jaką otrzymywała w październiku 2012 r. skarżąca, wskazał również, że średnia wysokość zasiłków celowych w 2011 r. wynosiła 265,09 zł. W związku z powyższym należy uznać, że organ I instancji wypełnił zobowiązanie wynikające z decyzji SKO z dnia [...]. Odpowiadając na zarzut skarżącej, że celem ośrodków pomocy jest pomoc, wsparcie potrzebującym należy podkreślić, że ośrodki powinny dbać o to by świadczyć pomoc wszystkim potrzebującym, adekwatnie do ich potrzeb i możliwości finansowych, ośrodka. Wbrew temu co twierdzi skarżąca sądowi z urzędu wiadomo, że wnioskodawczyni otrzymuje wsparcie od wielu lat na różne potrzeby życiowe. Sąd nie stwierdził żadnych uchybień organów w zakresie przepisów prawa materialnego ani procesowego. W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak wyżej.