IV SA/Wr 332/10

WyrokWSA we Wrocławiu2010-10-05

Skład orzekający: Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Lidia Serwiniowska, Wanda Wiatkowska – Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone po podjęciu przez męża pracy, mimo wcześniejszego pouczenia o obowiązku zgłaszania zmian w sytuacji dochodowej, mogą być uznane za nienależnie pobrane?
Ratio decidendi
Świadczenia rodzinne wypłacone po podjęciu przez męża pracy, mimo wcześniejszego pouczenia o obowiązku zgłaszania zmian w sytuacji dochodowej, mogą być uznane za nienależnie pobrane, jeśli zmiana sytuacji dochodowej spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń. Sąd administracyjny bada legalność decyzji, a nie stosuje zasad współżycia społecznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, które zostały wypłacone skarżącej L. P. w okresie od maja do października 2009 roku. Powodem uznania świadczeń za nienależne było podjęcie przez męża skarżącej zatrudnienia, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca kwestionowała decyzję, podnosząc m.in. kwestie społeczne, swoje problemy zdrowotne (zaburzenia pamięci) oraz nieprawidłowości w działaniu organów pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło jedynie punkt dotyczący obowiązku zwrotu świadczeń wraz z odsetkami, umarzając postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymało decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (sprawozdawca) Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 30 art. 3 pkt 24 w związku z art. 5 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139 poz. 992 ze zm.), § 18 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 61, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w postaci zasiłków rodzinnych na dzieci: K. P., A. P., E. P. oraz A. P. pobranych za okres od 1 maja 2009r. do 31 października 2009r. w łącznej kwocie 1560,00 zł, dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci K. P., A.P., E. P. oraz A. P. pobrane w miesiącu wrześniu 2009r. w łącznej kwocie 400,00 zł, dodatków do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na dzieci: A. P. i K. P. za okres od 1 maja 2009r. do 30 czerwca 2009r. oraz od 1 września 2009r. do 31 października 2009r. w łącznej wysokości 400.00 zł, dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: A. P. i K. P., pobranych za okres od 1 maja 2009r. do 31 października 2009r. w łącznej wysokości 960,00 zł. Łączna kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wyniosła 3.320,00 zł. W punkcie 2 rozstrzygnięcia organ I instancji zobowiązał L. P. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wymieniona wyżej decyzja była trzecią decyzją organu I instancji w tej sprawie. Dwie pierwsze, z dnia [...] i z dnia [...] zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. ze względu na uchybienia procesowe. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ I instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż dnia 6 marca 2009r. mąż strony L. P. rozpoczął pracę oraz utracił dochód wskazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego za 2007r. w wysokości 83,06 zł. Dnia 9 września 2009r. strona przedłożyła zaświadczenie wykazujące miesięczny dochód netto za pierwszy pełny przepracowany przez męża miesiąc tj. kwiecień 2009r. w wysokości 1047,33 zł oraz decyzję ZUS z dnia 14 maja 2007r. oraz Pit 11A za 2007r. o wysokości utraconego dochodu. Ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, uwzględniono utratę dochodu w wysokości 83,06 zł oraz uzyskanie dochodu w wysokości 1047,33 zł i ustalono, że dochód w przeliczeniu na osobę wynosi 556,72 zł. W poprzednim okresie zasiłkowym strona miała prawo do świadczeń, a więc zgodnie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych od kwoty 556,72 zł odjęto kwotę najniższego zasiłku rodzinnego tj. 48,00 zł co dało kwotę 508,72 zł. Organ I instancji przytoczył treść art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto stwierdził, że zgodne z art. 18 pkt 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. W przypadku strony świadczenia rodzinne nie powinny być pobierane od miesiąca maja 2009r. ponieważ dochód przekroczył kwotę uprawniającą do świadczeń rodzinnych. W związku z tym, iż świadczenia rodzinne zostały wypłacone w wysokości 3.320,00 zł - powinny zostać zwrócone w tej kwocie. Świadczenia rodzinne zostały przyznane decyzją Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] nr [...] oraz dnia [...] nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. P. i zarzuciła, iż jest ona dla niej krzywdząca, ponieważ nie stać jej na zwrot określonej kwoty wraz z odsetkami. Podkreśliła, że przyznano jej świadczenia rodzinne w oparciu o dochód z 2008r. Decyzję strona otrzymała w sierpniu 2008r. więc nie mogła świadomie zataić informacji o tym, iż jej mąż po 7 latach poszukiwań, znalazł pracę. Strona nie miała świadomości, że dochód, który uzyskał jej mąż jest brany pod uwagę. Ponadto jak wskazuje skarżąca, była ona przekonana, że dochód ten zostanie uwzględniony przy ustalaniu świadczeń na następny fok. Ponadto strona podniosła, ze organ pomocy społecznej, pomimo, że potrzebowała przez ostatnie 7 lat wsparcia, nie pomagał jej. Oprócz tego L.P. stwierdziła, iż przekroczenie dochodu było nieznaczne - 4,72 zł. W związku z tym wniosła o umorzenie tej kwoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1011 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2 rozstrzygnięcia i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie, w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Uzasadniając swoją decyzję wskazało na treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zgodnie z którym osoba która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Wskazało, że po myśli art. 30 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Według art. 30 ust. 6 powołanej ustawy kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych. O tym czy w sprawie występuje świadczenie nienależnie pobrane rozważać należy w kontekście przepisów regulujących prawo do świadczeń rodzinnych. I tak, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Według art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą, daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Pod pojęciem "dochodu rodziny" należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei za dochód ustawodawca uważa m. in. po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1a ustawy). Ustawodawca przewidział jednak odstępstwa od powyższych zasad, posługując się m. in. pojęciem utraty i uzyskania dochodu. Przepisy te, oparte na zasadzie wyjątku od ogólnej reguły należy stosować ściśle. Przy czym chodzi tu o to, aby znajdowały one zastosowanie w przypadkach istotnych zmian w sytuacji dochodowej rodzin. W myśl art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu – oznacza między innymi utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy uzyskanie dochodu – oznacza między innymi uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Według § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Z kolei zgodnie z § 18 ust. 1 cyt. rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile ten dochód otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Jak wynika z akt sprawy dnia 6 marca 2009r. mąż strony L. P. rozpoczął pracę w firmie "D. A. R. sp. z o.o." oraz utracił dochód wskazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego za 2007r. w wysokości 83,06 zł. Dnia 9 września 2009r. strona przedłożyła zaświadczenie wykazujące miesięczny dochód netto za pierwszy pełny przepracowany przez męża miesiąc tj. kwiecień 2009r. w wysokości 1047,33 zł oraz decyzję ZUS z dnia [...] oraz Pit HA za 2007r. o wysokości utraconego dochodu. Ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, należało uwzględnić utratę dochodu w wysokości 83,06 zł oraz uzyskanie dochodu w wysokości 1047,33 zł. (2376,06 zł - 83,06) + 1047,33 zł = 556,72 zł). W związku z tym dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 556,72 zł. W poprzednim okresie zasiłkowym strona miała prawo do świadczeń, a więc zgodnie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych od kwoty 556,72 zł odjęto kwotę najniższego zasiłku rodzinnego tj. 48,00 zł co dało kwotę 508,72 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż strona miała świadomość konieczności zgłaszania wszelkich zmian w jej sytuacji życiowej i dochodowej. Obowiązek taki wynika z art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Informacja o konieczności zgłaszania powołanych zmian została zawarta na druku wniosku o świadczenia rodzinne, który strona wypełniła w dniu 17 lipca 2008r. jak i w decyzji z dnia 22 września 2008r. przyznającej wnioskodawczyni świadczenia rodzinne. Pomimo tej wiedzy skarżąca nie zgłosiła faktu podjęcia nowego zatrudnienia przez jej męża w marcu 2009r. Z tych względów nie można było uwzględnić argumentacji, iż strona nie miała świadomości konieczności zgłaszania zmian sytuacji dochodowej swojej rodziny. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie odpowiada dyspozycji art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy prawa nie określają natomiast możliwości ustalania terminu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - brak jest podstawy prawnej do określania takiego terminu w drodze decyzji administracyjnej. Stosowna decyzja ma jedynie określać wysokość należności, zaś kwestie związane z naliczaniem odsetek czy też wykonaniem decyzji w drodze egzekucji administracyjnej, po dacie kiedy stanie się ostateczna - należą do sfery czynności faktycznych podejmowanych w związku z realizacją tejże decyzji. W związku z tym zaskarżoną decyzję w punkcie 2. należało uchylić, zaś postępowanie w tym zakresie umorzyć. Skargę na powyższą decyzję złożyła L. P. i wniosła o przyjrzenie się zaskarżonej decyzji nie tylko z merytorycznego punktu widzenia, który jest bardzo ważny, ale także o uwzględnienie aspektu społecznego i przeanalizowanie materialnej sytuacji ...". Wskazała, że w okresie kiedy organ I instancji jako instytucja służebna, powinna nieść pomoc, nie udzielił jej, a obecnie chce narazić rodzinę skarżącej na koszty. Podała, że pracownicy organu I instancji, dwukrotnie wydali błędną decyzję co stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpoznające odwołania wnioskodawczyni. Dlatego uważa, że są niewiarygodni w swoich decyzjach i nie potrafią zinterpretować przepisów. Wskazała, że jest to bardzo niesprawiedliwe traktowanie ludzi. Dodała, że suma, o którą przekroczył dochód wynosi 4,72 zł, "to niewielka szkodliwość społeczna (...) nie było to celowe i zamierzone działanie" z jej strony a tylko nieświadomość która mogła być spowodowana kłopotami z pamięcią. Podkreśliła, że decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego podpisała w sierpniu lub wrześniu 2008r., nie sięga do niej codziennie, nie wczytuje się w nią; mąż był bezrobotny i niepełnosprawny przez okres 7 lat, sądziła, że fakt podjęcia przez męża pracy będzie miał znaczenie dla przyszłej decyzji, a nie decyzji wcześniejszej. Wskazała, że liczy, iż Sąd oceni sprawę z ludzkiego punktu widzenia. Pismem z dnia 30 czerwca 2010r. wniosła o dołączenie do akt sprawy nowych dowodów: zaświadczenia Urzędu Skarbowego o zmianie dochodów w rodzinie skarżącej, po dokonaniu korekty dotyczącej dochodów w latach 2007 i 2008 oraz zaświadczenia lekarskiego z Prywatnego Gabinetu Neurologicznego lekarza M.M. z dnia 15 czerwca 2010r., stwierdzającego, że od 10 września 2009r. skarżąca leczy się z powodu występujących od 1,5 roku kłopotów neurologicznych a obecnie skarży się na zaburzenia pamięci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny w prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1210 ze zm.) – zwaną dalej p.p.s.a., może w zależności od okoliczności uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać że została wydana z naruszeniem prawa. Skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów, opiera się na twierdzeniu, że w niniejszej sprawie winny być zastosowane zasady współżycia społecznego. Skarżąca przedstawia wątpliwości, czy rozstrzygnięcie jest prawidłowe wobec wcześniejszego dwukrotnego uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzji organów I instancji a także podnosi, że na skutek kłopotów zdrowotnych ma zaburzenia pamięci, które spowodowały, iż nie pamiętała o pouczeniu zawartym na decyzji z 2008r., zobowiązującym do powiadamiania organu o każdej zmianie majątkowej czy osobowej mającej wpływ na obliczenie zasiłku rodzinnego. Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy niebędąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia skargi stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Definicją nienależnie pobranego świadczenia zawiera art. 30 ust. 1 w/w ustawy, który między innymi stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub części jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Jak wynika z ostatnio powołanego przepisu podstawą do stwierdzenia, że skarżąca pobrała nienależne świadczenia jest uznanie, iż zostały spełnione warunki określone w powołanym przepisie. To znaczy, zaistniały okoliczności powodujące zmianę w zakresie świadczeń rodzinnych a osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W ocenie Sądu obie przesłanki zaistniały w niniejszej sprawie. Niesporną okolicznością w sprawie jest, że mąż skarżącej, który w dacie składnia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, w lipcu 2008r., nie pracował i pobierał z ZUS zasiłek w kwocie 83,06 zł miesięcznie, w marcu 2009r. podjął pracę z wynagrodzeniem w kwocie 1047 zł miesięcznie netto. Fakt podjęcia pracy przez męża zainteresowanej wpłynął na sytuację dochodową rodziny i spowodował wszczęcie postępowania w trybie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy gdy tak obliczony dochód rodzinny lub osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Istotnymi dla niniejszej sprawy przepisami jest również art. 3 pkt 2, pkt 23 i pkt 24 omawianej ustawy a także § 17 ust. 1 i § 18 ust. 1 Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Określają one w jaki sposób należy obliczyć dochód rodziny. Pod pojęciem "dochodu rodziny" należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei za dochód ustawodawca uważa m. in. po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt la ustawy). W myśl art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu -oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wy rejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej. Według § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Z kolei zgodnie z § 18 ust. 1 cyt. rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile ten dochód otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Jak wynika z akt sprawy, dnia 6 marca 2009r. mąż strony L.P. rozpoczął pracę w firmie "D. A. R. sp. z o.o." oraz utracił dochód. Wyżej wymienione przyczyny dają podstawę do stwierdzenia, że dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej od kwietnia 2009r. przekracza kryterium dochodowe. Podjęcie pracy przez męża strony L. P. spowodowało że świadczenia rodzinne przyznane od września 2008r. do października 2009r., są nienależne za okres od maja do października 2009r. Przedstawione przez organ obliczenie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie od kwietnia 2009r. są prawidłowe. Kwota 2376 zł jako dochód rodziny przyjęty do obliczenia dochodu za rok 2007 w decyzji z dnia 2 września 2008r. została pomniejszona o utracony dochód męża zainteresowanej czyli o 83,06 zł, powiększona o dochód uzyskany przez L. P., czyli o kwotę 1047 zł, a różnica podzielone na 6 osób w rodzinie – co dało kwotę 536,78 zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe, które jak wcześniej stwierdzono, wynosi 504 zł. Przekracza również tę kwotę po odjęciu, po myśli art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, najniższego zasiłku rodzinnego tj. 48,00 zł. Ostatecznie podsumować należy, że została spełniona przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych, i stwierdzić, że świadczenia rodzinne za okres od maja do października 2009r. były nienależne. W ocenie Sądu zaistniała również druga przesłanka warunkująca nakazanie zwrotu nienależnego świadczenia – zainteresowana była pouczona o konieczności zgłaszania wszelkich zmian w sytuacji dochodowej i życiowej. Taka informacja była zawarta na druku wniosku o świadczenia rodzinne który strona wypełniła w dniu 17 lipca 2008r. jak i w decyzji z dnia [...] przyznającej wnioskodawczyni świadczenia rodzinne. Dodać też należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się decyzją Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...], której odbiór pokwitowała skarżąca 29 maja 2009r. na której widnieje również pouczenie o obowiązku informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na udzielenie świadczeń rodzinnych. Decyzja ta została doręczona w dacie gdy taka sytuacja powstała, mąż skarżącej podjął pracę. Odpowiadając na zarzuty skargi Sąd podkreśla, że zgodnie z powołanym na wstępie rozważań art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych zadaniem sądów administracyjnych jest badanie zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Ocena dotyczy tylko legalności, zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, Sąd nie może zatem stosować zasad współżycia społecznego. Po drugie dołączone do akt sądowych zaświadczenia z Urzędu Skarbowego – za rok 2007 – potwierdzają wysokość dochodu, która została przyjęta do obliczenia dochodu na osobę w rodzinie, warunkującego przyznanie świadczeń rodzinnych (karta 15 i 16 akt administracyjnych) – za rok 2008 – dochód za ten rok nie był przedmiotem zainteresowania organów i nie był oceniany w związku z decyzją z dnia [...]. Wreszcie odnosząc się do zaświadczenia lekarskiego dołączonego również do akt sądowych jak i twierdzeń skargi, że zainteresowana ma zaburzenia pamięci, w związku z tym ma kłopoty z zapamiętaniem faktów, Sąd zauważa, iż na co wskazano wcześniej, wnioskodawczyni otrzymała decyzję z dnia [...] czyli w tym okresie, gdy jej mąż podjął pracę, na której również było zawarte pouczenie o konieczności zgłoszenia informacji mających wpływ na przyznanie świadczeń rodzinnych. Podkreślić również trzeba, że skarżąca jest osobą czynną zawodowo, pracownikiem Poczty Polskiej. Tym samym ewentualne zaburzenia pamięci nie mogą mieć istotnego charakteru bo uniemożliwiłoby wykonywanie pracy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak wyżej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło