IV SA/Wr 339/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lipca 2010 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odsetek w związku z niewypłaceniem w terminie zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz radcy prawnego T.P. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, łączną kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych oraz podatek VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 72 ust. 12 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania L. Z. od rozstrzygnięcia Starosty L. z dnia [...] znak [...] odmawiającego przyznania stronie odsetek za okres od dnia 9 sierpnia 2001 r. do dnia 28 lutego 2007 r. w związku z niewypłaceniem zasiłku przedemerytalnego w terminie, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Jak podał organ orzekający w uzasadnieniu decyzji, decyzją z dnia [...] znak [...] Starosta L. orzekł o przyznaniu stronie prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem 11 lipca 2001 r., w wysokości miesięcznie 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Orzeczenie Starosty podjęte zostało po ponownym przeanalizowaniu sprawy L.Z., które nastąpiło w oparciu o stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 534/06. Zasiłek przedemerytalny naliczono i wypłacono za łączny okres do dnia 31 lipca 2004 r., a następnie całość akt sprawy przekazano do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, płatnika zasiłku przedemerytalnego dla uprawnionych osób, począwszy od dnia 1 sierpnia 2004 r. W dniu 15 marca 2007 r. strona złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. wniosek o wypłacenie odsetek ustawowych za okres od dnia 9 sierpnia 2001 r. do dnia 28 lutego 2007 r. w związku z niewypłaceniem zasiłku przedemerytalnego w terminie. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] znak [...], odmówiono stronie wypłaty odsetek. Jako uzasadnienie odmownego rozpatrzenia wniosku przytoczono w szczególności uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 20 października 1996 r., sygn. akt II SA/Wr 181/96 zapadłego na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - art. 24 ust. 8 - przetransponowanego do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - art. 72 ust. 12. W dniu 8 października 2009 r. strona skierowała do Wojewody D., za pośrednictwem Starosty L. "Odwołanie od decyzji Starosty L. z dnia [...], nr [...]". Decyzji Starosty zarzuciła naruszenie prawa, wniosła o jej zmianę w całości i przyznanie odsetek od niewypłaconego w terminie zasiłku. Strona powołała się na wyrok Sądu Okręgowego w J. G., sygn. akt [...] wskazujący na organ właściwy w sprawie orzekania do otrzymania odsetek organ ustalający samo prawo do zasiłku przedemerytalnego. Przy czym, strona uznała za zasadne przyjęcie, iż pismo Powiatowego Urzędu Pracy w L. z dnia [...] stanowi w istocie decyzję administracyjną. Wskazała na brak, w przedmiotowym piśmie, pouczenia o prawie wniesienia odwołania, a stanowisko w nim zawarte uznała za błędne i niezasadne. Powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt SA/Wr 281/04 wydany w odmiennym stanie faktycznym, wskazując na decyzje Starosty uchylone nie z powodu odmiennej oceny dowodów, lecz z powodu błędu organu. Dalej wskazała na właściwy do zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie z zakresu ZUS. Wobec powyższego, organ II instancji wystąpił o opinię prawną do służb prawnych. Po uzyskaniu opinii prawnej, w szczególności co do zasadności rozstrzygnięcia sprawy z zakresu odmowy przyznania odsetek na drodze administracyjnego postępowania odwoławczego, uznał za zasadne poczynienie dodatkowych ustaleń. Zadecydowano o zbadaniu sprawy od strony formalnej - zachowania (przywrócenia) terminu do wniesienia odwołania. Strona, w dniu 15 marca 2010 r., złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśniła, że nie otrzymała wyroku Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...] w sprawie odsetek. Dopiero na swoją prośbę uzyskała kopię wyroku w Sądzie Rejonowym w L. wraz z wyjaśnieniem, że "przegrała sprawę". Następnie, po ponownym przeczytaniu wyroku doszła do wniosku, że nie można na jego podstawie stwierdzić o braku uprawnień do odsetek. W związku z tym uznała, że wypłata odsetek nastąpi i uczyni to Urząd Pracy w L., a ponieważ odsetek nie otrzymała, wystąpiła z formalnym odwołaniem od odmowy ich przyznania i wypłaty. Jak dalej stwierdził Wojewoda D., odnosząc się do kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania, pismo z dnia [...] znak [...] o odmowie wypłacenia stronie odsetek za okres od dnia 9 sierpnia 2001 r. do dnia 28 lutego 2007 r. w związku z niewypłaceniem zasiłku przedemerytalnego w terminie zostało doręczone stronie w dniu 4 kwietnia 2007 r. L.Z. wniosła sprawę do sądu powszechnego. Kserokopię prawomocnego wyroku sądowego otrzymała w miesiącu wrześniu 2009 r. Przeanalizowanie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w J. G. skutkowało wniesieniem w dniu 8 października 2009 r. odwołania od odmowy przyznania przez organ zatrudnienia w L. odsetek od niewypłaconego w terminie zasiłku przedemerytalnego. Oceniając powyższe organ II instancji uznał, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji w postaci zamknięcia administracyjnej drogi odwoławczej w sprawie, w której istnieją wątpliwości w zakresie właściwości drogi sądowej, toteż postanowił o jej merytorycznym rozstrzygnięciu. Jak podał, stan, na tle którego toczy się niniejszy spór pomiędzy stroną, a organem zatrudnienia w L. przedstawia się w sposób następujący: prawomocną decyzją Starosty L. z dnia [...] przyznano stronie prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 11 lipca 2001 r. orzeczenie zostało wydane w następstwie orzeczenia sądowego - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wr 281/04, uchylającego decyzję o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody D. Zasiłek za okres od dnia 11 lipca 2001 r. do dnia 8 sierpnia 2001 r. został naliczony i wypłacony zainteresowanej w dniu 27 stycznia 2006 r. Następnie, orzeczono o utracie prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 9 sierpnia 2001 r. z powodu nabycia prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego, wypłacanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. Wskutek kolejnego postępowania sądowego, decyzja o utracie przez stronę prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 534/06. Prawomocny wyrok wpłynął do Powiatowego Urzędu Pracy w L. w dniu 26 lutego 2007 r. W związku z uchyleniem decyzji w obrocie prawnym pozostała prawomocna decyzja organu zatrudnienia w L. przyznająca stronie prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 11 lipca 2001 r. W związku z tym, poinformowano zainteresowaną o naliczeniu zasiłku za okres od dnia 9 sierpnia 2001 r. do dnia 31 lipca 2004 r., a dalszą realizację wypłaty zasiłku przekazano do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, właściwego w tej sprawie od dnia 1 sierpnia 2004 r. Naliczony zasiłek wypłacono w dniu 1 marca 2007 r. Biorąc pod uwagę daty wpływu rozstrzygnięć sądowych w sprawie oraz daty wypłat naliczonych zasiłków przedemerytalnych Wojewoda D. stwierdził, że wypłata nastąpiła bez zbędnej zwłoki. Tak więc, wypłaty zostały dokonane w możliwie szybkim terminie po dokonaniu czynności związanych z pobraniem niezbędnych oświadczeń oraz naliczeniem i przygotowaniem pieniędzy do wypłaty. Przepis art. 72 ust. 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, iż uprawnionym do zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium i innych świadczeń wypłacanych z funduszu pracy przysługują odsetki ustawowe, jeżeli powiatowy urząd pracy z przyczyn niezależnych od uprawnionych osób nie dokonał ich wypłaty w terminie. Biorąc pod uwagę powyższy przepis organ II instancji powtórzył zatem za organem zatrudnienia w L. że opóźnienie w wypłacie świadczenia winno być rozumiane, jako spóźnienie w dokonaniu czynności faktycznej, a nie spóźnienie z wykonaniem kompetencji przypisanych właściwym urzędom i organom i wykorzystywaniem przy tym przysługujących w postępowaniu administracyjnym środków prawnych. W tej właściwe organy korzystały z przysługujących kompetencji i uprawnień. "Prawo do odsetek jest konsekwencją obowiązywania rygorów w zakresie wypłat zasiłków i ma miejsce w przypadku uchybień powiatowego urzędu pracy zobowiązanego do wypłaty zasiłków" - wyrok z dnia 6 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Kr 448/07. W sprawie L.Z. sytuacja taka nie mała miejsca. Zainteresowana nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego na podstawie decyzji Starosty L. z dnia [...] wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji organu I i II instancji odmawiających przyznania tego prawa. Następnie, kolejne rozstrzygnięcie sądowe, uchylające decyzje obydwu instancji orzekające utratę prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu nabycia prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego dało uprawnienie do dalszego pobierania zasiłku przedemerytalnego przez stronę. Zatem, nastąpiło to na skutek wykorzystania przewidzianej prawem procedury odwoławczej oraz skargowej (wyrok z dnia 5 listopada 2009r., sygn. akt III SA/Kr 283/09). Reasumując, prawo do odsetek przysługuje z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia, a nie z tytułu opóźnienia w ustaleniu prawa do świadczeń przewidzianych w ustawie dotyczącej zatrudnienia i bezrobocia. Mając na uwadze powyższe, organ II instancji w postępowaniu odwoławczym utrzymał w mocy orzeczenie organu zatrudnienia w L. zawarte w piśmie z dnia [...]. Dodał przy tym, że pismo to, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 2 k.p.a., zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji, przy tym rozstrzyga o istocie sprawy. W skardze na tę decyzję do tutejszego Sądu skarżąca wniosła o jej zmianę w całości i "przyznanie mi odsetek od niewypłaconego w terminie zasiłku przedemerytalnego". W uzasadnieniu skargi L.Z. podniosła, iż stanowisko Wojewody D. jest błędne i niezasadne. Stwierdziła, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć wyrok Trybunału Konstytucyjnego (P 11/07), zgodnie z którym w sytuacji gdy organ rentowy ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia ubezpieczony ma prawo do odsetek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podległa uwzględnieniu aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Otóż, w dniu 15 marca 2010 r. skarżąca złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia Starosty L. z dnia [...] nr [.] dotyczącego wypłaty odsetek od niewypłaconego w terminie zasiłku przedemerytalnego. Formę rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu procesowego determinują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 59 k.p.a. wynika, że tego rodzaju rozstrzygnięcie przyjmuje postać postanowienia. Natomiast art. 58 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przytoczonego przepisu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero pozytywne załatwienie wniosku o przywrócenie terminu pozwala merytorycznie rozpoznać sprawę. Przy czym, podkreślenia wymaga, że właściwy organ administracji jest zobowiązany do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu. Niespełnienie zaś choćby jednej z nich uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku. Dodać też należy, iż wprawdzie obowiązkiem wnoszącego o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, jednak nie zwalnia to organu administracji z obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Na organie ciąży także obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). W zaskarżonej decyzji, którą orzeczono o utrzymaniu w mocy odmowy przyznania odsetek w związku z niewypłaceniem skarżącej w terminie zasiłku przedemerytalnego, Wojewoda D., jednocześnie, w istocie zdecydował też o kwestii proceduralnej, tj. o przywróceniu terminu do zakwestionowania rozstrzygnięcia Starosty L. z dnia [...] nr [...], nie zważając przy tym na wyżej przywołane przez Sąd reguły postępowania administracyjnego. Z kolei, tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, ponieważ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku znajduje umocowanie w przepisach art. 250 powyższej ustawy oraz w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).