IV SA/Wr 34/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy mianowania skarżącego aplikantem pozaetatowym sądowym w okręgu o. postanawia odrzucić skargę. D. N. przystąpił w roku 2005 do egzaminu na aplikację sądową w okręgu Sądu Okręgowego w O. (apelacja w. ). Pismem Prezesa Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] r. nr [...] został poinformowany, że Komisja Konkursowa przeprowadzająca egzamin ujęła go w projekcie listy aplikantów pozaetatowych. Pismem z dnia [...] r. nr [...] poinformowano D. N. , że nie został wpisany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. na listę aplikantów sądowych w okręgu Sądu Okręgowego w O. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] r., skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. o wpisanie go na listę aplikantów sądowych. Pismem z dnia [...] r. Nr [...] Prezes Sądu Apelacyjnego we W. poinformował skarżącego, iż jego wniosek rozpatrzono odmownie. Od pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając Prezesowi Sądu Apelacyjnego we W. rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi Dyrektor Departamentu – Centrum Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości skierowała do D. N. pismo z dnia [...] r. nr [...] , w którym poinformowała, że brak jest podstaw do uwzględnienia jego odwołania. Podała dodatkowo, że komisje egzaminacyjne przedstawiają jedynie projekty list, które nie są wiążące dla prezesów sądów apelacyjnych. To prezesi mianują aplikantów i dokonują tego w ramach projektów wszystkich list w danej apelacji. Selekcja kandydatów ulega odpowiedniej korekcie, stosownie do uzyskanej przez każdego z nich liczby punków z uwzględnieniem minimum punktowego dla całej apelacji. Powyższe stanowisko D. N. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który przekazał ją według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismem z dnia [...] r. D. N. sprecyzował skargę wskazując, iż poza decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. zaskarża równolegle czynność lub akt Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. , rozpatrując na posiedzeniu niejawnym skargę D. N. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. , postanowieniem z dnia [...] r. uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. Odpowiadając na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego we W. wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż odmowa przyjęcia na pozaetatową aplikację sądową nie podlega zaskarżeniu w trybie admninistracyjnoprawnym, ponieważ w świetle prawa nie jest ona decyzją administracyjną, od której przysługuje droga odwoławcza w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2007 r. (II SA/Wa 1042/06), Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę D. N. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. W ocenie Sądu pismo to nie jest decyzją administracyjną, gdyż z elementów niezbędnych, z których powinna się składać decyzja, posiada tylko oznaczenie adresata. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, w dniu [...] r., skarżący oświadczył, iż przedmiotem jego skargi jest decyzja administracyjna w postaci pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. odmawiającego mianowania go aplikantem sądowym w okręgu Sądu Okręgowego w O. Zdaniem skarżącego sprawa z jego skargi podlega kognicji sądów administracyjnych, gdyż istnieje prawny obowiązek mianowania osoby przedstawionej przez komisję konkursową w projekcie listy aplikantów na stanowisko aplikanta sądowego. Skarżący powołał się na uzasadnienie postanowienia WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśnienie wątpliwości prawnej wymaga odwołania się do treści art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, niezawisły i bezstronny sąd. Przepis ten przyznaje każdemu prawo do sądu, wskazując jednocześnie, że jego sprawa powinna być rozpatrzona przez właściwy sąd. Z dyspozycji art. 177 Konstytucji wynika, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. W przedmiotowej sprawie należy ustalić, czy skarżący posiada interes prawny wynikający z konkretnie oznaczonego przepisu prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu, w tym wypadku podjęcia aktu mianowania na stanowisko aplikanta sądowego pozaetatowego. Skarżący swoje roszczenie wywodzi z treści postanowień art. 145 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, iż prezes sądu apelacyjnego mianuje aplikanta sądowego pozaetatowego na zasadach określonych w art. 141 § 1, art. 142 § 2 i 3 i art. 143 § 1. Spełnienie przez kandydata normatywnie określonych przesłanek warunkujących mianowanie jest równoznaczne z powstaniem po jego stronie prawa do mianowania. Mianowanie aplikanta pozaetatowego nie powoduje nawiązania stosunku pracy. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Zarówno Konstytucja RP, ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jak i ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 3-5), określają właściwość rzeczową sądu administracyjnego poprzez wskazanie spraw, w których dopuszczona jest skarga do sądu administracyjnego, prawnych form wykonywania administracji publicznej podlegających zaskarżeniu, podmiotów, na których działanie służy skarga, a także kryterium kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sąd administracyjny. W myśl postanowień art. 5 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach odmowy mianowania na stanowisko lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba, że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa. Z tego wynika, że w każdym przypadku, gdy ustawa przewiduje obowiązek mianowania, okoliczność ta uzasadnia, na podstawie art. 5 pkt 3, właściwość rzeczową sądu administracyjnego. Przepis art. 145 § 1 zd. 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych wskazuje, iż imperatywna forma czasownika "mianuje" jednoznacznie wskazuje na istnienie prawnego obowiązku, o którym mowa w art. 5 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu należy przyjąć, iż odmowa mianowania objęta jest kontrolą sądu administracyjnego. Mianowanie na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego prowadzi do nawiązania stosunku służbowego. W doktrynie i orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż mianowanie jako akt administracyjny, odpowiada w swej istocie decyzji administracyjnej. Oznacza to, iż odmowa mianowania także powinna mieć formę umotywowanej decyzji administracyjnej. Sąd podziela stanowisko skarżącego oraz WSA w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 stycznia, 2007 r., iż pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. nr [...] posiada cechy decyzji administracyjnej. Zawiera bowiem oznaczenie organu, wskazuje adresata, zawiera rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis organu administracji. Ta minimalna liczba elementów zawartych w piśmie z dnia [...] r. w połączeniu z uregulowaniem prawa materialnego i procesowego odnoszącego się do sprawy, której pismo dotyczy, pozwala w samej rzeczy na ustalenie wszystkich, wcześniej wymienionych, składników materialnego pojęcia decyzji administracyjnej. Od tej decyzji skarżący wprawdzie odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, jednak WSA w Warszawie uznał, iż pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem czy innym aktem lub czynnością. Konsekwencją prawną postanowienia WSA z dnia 30 stycznia 2007 r. jest uznanie, iż organ ten, nie rozstrzygając sprawy w przewidzianej formie, pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu odwołanie D. N. od decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W ocenie składu orzekającego skarżący złożył skargę na decyzję wydaną w I instancji, w postaci pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. odmawiającego mianowania go aplikantem sądowym w okręgu Sądu Okręgowego w O. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.