IV SA/Wr 344/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego ustanowionego z urzędu T. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A. S. – W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dnia 24 czerwca 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego T. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. W wyroku tym zasądzono na rzecz radcy prawnego z urzędu wynagrodzenie według stawki maksymalnej wraz z podatkiem VAT za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 442,80 zł. Pismem z dnia 5 lutego 2015 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera o wniosek zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonych o podatek VAT i oświadczenie, że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, NSA wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 874/15 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. We wspomnianym wyroku stwierdzono ponadto, że nie orzeczono o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu na zasadzie prawa pomocy, ponieważ wynagrodzenie to jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, że żadna ze stron nie stawiła się. Następnie pismem z dnia 14 marca 2016 r. pełnomocnik z urzędu złożył wniosek wydanie postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia za instancję kasacyjną. W jego uzasadnieniu podał, że wnosi o rozpatrzenie wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o zasądzenie wynagrodzenia za II instancję. Dodał również, że obszerność problemów prawnych poruszonych w skardze kasacyjnej, istotność i złożoność przedstawionej argumentacji, a co za tym idzie również duży nakład pracy pełnomocnika pozwala na zasądzenie wynagrodzenia według stawki maksymalnej wynoszącej 150% stawki minimalnej według poprzedniego rozporządzenia z 2002 r. Wniosek zawarty w skardze kasacyjnej i w powyższym piśmie został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za udział w postępowaniu sądowym w II instancji według stawki maksymalnej. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; rozporządzenia. Przepis § 15 rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 4 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 16 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Minimalne wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 50% stawki minimalnej, czyli 120 zł (50 % x 240 zł). Pełnomocnik z urzędu wniósł jednak w niniejszej sprawie o przyznanie wynagrodzenia przekraczającego stawkę minimalną, tj. o przyznanie wynagrodzenia według stawki maksymalnej wynoszącej 150 % stawki minimalnej. Z treści powołanego wyżej § 15 pkt 1 rozporządzenia wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 4. Maksymalna, podwyższona opłata (stawka minimalna) w niniejszej sprawie, czyli w postępowaniu sądowym w II instancji, wynosi zatem 180 zł (120 zł x150 % = 180 zł). Zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4, przy czym rozdział 4 w § 14 ust. 2 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (§ 2 ust. 2). Mając na uwadze powyższą regulację § 2 ust. 1 i § 15 pkt 1 w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia i uwzględnienie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r. uchylającym zaskarżony wyrok i uchylającym decyzje organów administracji wydane w I i w II instancji należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu podwyższone wynagrodzenie obejmujące kwotę 180 zł (120 x 150%), czyli wynagrodzenie według stawki maksymalnej. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). W świetle powyższego należało przyznać radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 180 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług obejmującą kwotę 41,40 zł (23% x 180) - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Uwzględniono przy tym treść § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805). Z przepisu tego wynika bowiem, że mimo, iż nowe rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., to jednak w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z tych względów, na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit "b" w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, należało orzec jak w sentencji.