IV SA/Wr 356/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 marca 2023 r. nr SKO 4103/318/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Kudowy-Zdroju z dnia 1 lutego 2023 r. odmawiające E. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem K. L. Jak wynikało akt sprawy powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej wskazał na art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022r., poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.), wyjaśniając, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności męża Skarżącej, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO przywołało brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r, wyjaśniając cel świadczenia, które przyznawane jest nie za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną ale za rezygnację z pracy w związku z koniecznością jej sprawowania. Przy czym zakres rzeczonej opieki winien wykluczać podjęcie zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Samo świadczenie stanowi rekompensatę za wskazaną rezygnację z pracy, a nie za sprawowaną opiekę. Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy SKO wskazało, że w sprawie spełnione zostały dwie z trzech przesłanek uzasadniających przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mąż Skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Drugą przesłanka jest fakt istnienia między małżonkami obowiązku alimentacyjnego. Z zebranego materiału dowodowego, w szczególności rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz oświadczenia Strony z dnia 27 stycznia 2023 r., jednoznacznie wynika, że brak trzeciej przesłanki – sprawowania przez Stronę stałej opieki nad mężem w stopniu uniemożliwiającym podjęcie przez nią zatrudnienia. Nadto, w opinii organu, mąż Skarżącej nie wymaga takiej opieki. W dalszych uwagach organ wskazał, że mąż Skarżącej nie jest osobą leżącą, porusza się po mieszkaniu przy pomocy kul łokciowych, wspierając się na nich wychodzi na spacery w asyście Strony. Skarżąca wspomaga męża w ubieraniu się, porannej i wieczornej toalecie, przygotowuje i podaje leki, smaruje maściami kolana i łokcie, kręgosłup, wychodzi z mężem na spacery, rozwiązuje krzyżówki, rozmawia, robi zakupy, sprząta, gotuje, pali w piecu, umawia wizyty lekarskie, wykupuje leki. Mąż zażywa leki przeciwbólowe z uwagi na silne bóle głowy. W opinii organu część z opisanych czynności odnosi się do prowadzenia gospodarstwa domowego, co obciąża także osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy, zatem nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia. Także czynności nadzoru nad przyjmowaniem leków przez męża nie wymagają zaangażowania wskazywanego przez ustawę, a to z uwagi na znaczną samodzielność męża. Organ podkreślał, że zakres sprawowanej opieki musi wskazywać na jej stałość i długoterminowość, chodzi zatem o takie sytuacje, które wykluczają możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie kwestionując konieczności świadczenia pomocy przez Skarżącą na rzecz męża, jego stanu zdrowia, organ nie znalazł podstaw do uznania, że w sprawie świadczona przez Skarżącą opieka ma charakter stały i długotrwały. W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i błędne uznanie, że Skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Nadto zarzucała naruszenie prawa procesowego, tj. art. 6, art.. 7, art. 8, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kłodzku z dnia 26 czerwca 2019 r., że mąż Skarżącej, pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki żony. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu przywołała zasady ogólne postępowania: praworządności, zaufania do organów administracji, szybkości postępowania, swobodnej oceny dowodów wywodząc ich naruszenie w zakresie oceny dowodów, w szczególności zakresu wymaganej opieki nad mężem. Z orzeczenia stwierdzającego stopnień niepełnosprawności – stanowiącego dokument urzędowy wynika, że mąż wymaga stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W sprawie pominięto także konieczność pozostawania przez Stronę w gotowości do pomocy mężowi, co absorbuje opiekuna w stopniu znacznym, stałym i długoterminowym. Zakres obowiązków Skarżącej ustalony w toku postępowania wyklucza pogląd organu o możliwości połączenia ich z pracą zawodową. W dalszych wywodach Skarżąca wskazała, że organ nie zakwestionował sprawowania przez nią opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem wskazującym na brak możliwości samodzielnej egzystencji. Powołując się na art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. Skarżąca wskazała przesłanki uznania znacznego stopnia niepełnosprawności wywodząc, że wskazują one na brak samodzielności i konieczności wsparcia innych osób. Niektóre z czynności mogą być mniej absorbujące, co nie stanowi podstawy do odmowy uznania, że taka opieka jest sprawowana. Strona podkreślała, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierają definicji sprawowania opieki, jednakże z treści art. 17 ust. 1 ww. ustawy wynika, że opieka ma być stała, długoterminowa, zatem nie może być to opieka prawowana sporadycznie. Nie oznacza to jednak konieczności sprawowania opieki przez 24 godziny na dobę, chodzi o stałość w sensie trwałości i rozciągłości w czasie. Końcowo Strona wskazała, że mąż przebył operację zespolenia żołądkowo-jelitowego, co zmusza Stronę do przygotowania ośmiu posiłków dziennie, nadto aby mąż mógł się poruszać przy pomocy kul, wymaga wsparcia, także przy korzystaniu z toalety. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska przyjętego przez organ administracji, a odmawiającego Stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Rację ma organ administracji, że celem tego przepisu było częściowe wynagrodzenie – poprzez ww. świadczenie – osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Analiza istnienia owego związku przyczynowego - pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) - wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Przy czym nie oznacza to w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien być na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej. Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA). Świadczenie jest powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzą organy administracji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie Stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W opinii Sądu prawidłowy jest wniosek wyprowadzony z materiału aktowego, że zakres wymaganej opieki nad osobą niepełnosprawną nie uzasadnia twierdzenia, że rezygnacja z pracy lub jej niepodejmowanie nastąpiło w powiazaniu ze sprawowaniem opieki. Jak wynika z akt sprawy mąż Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 czerwca 2019 r. Stwierdza ono m.in. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym miejscu, w kontekście zgłaszanych przez Stronę zarzutów trzeba wskazać, że pojęcie niepełnosprawności oraz jej stopnie nie przystają do odrębnego ryzyka socjalnego jakim jest niesamodzielność. W praktyce obecnie istnieje jeden stopień niesamodzielności, tj. znaczny jej stopień (z którym zrównana jest wskazana trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji), co wyklucza możliwość prawnego różnicowania osób niesamodzielnych z punktu widzenia stopnia naruszenia sprawności organizmu i ich samodzielności oraz potrzeb w zakresie pielęgnacji, opieki lub wsparcia. Samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie wystarcza zatem do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia). Z uwagi na te okoliczności - na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - ustawodawca przewidział szczególne środki umożliwiające badanie, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zawodową jej opiekuna. Takim środkiem jest instytucja przewidziana w art. 23 ust. 4aa ust. 4b u.ś.r. uprawniająca do wnioskowania o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ujawnione w jego toku okoliczności faktyczne winny wykazać na ile osoba niepełnosprawna jest samodzielna, a na ile wymaga wsparcia, co umożliwi ocenę zakresu wymaganej opieki i zestawienia jej z czynnościami faktycznie realizowanymi przez osobę wymagającą opieki, a w konsekwencji ustalenia, czy wystąpił związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 4aa u.ś.r. W realiach rozpoznawanej sprawy organ przeprowadził taki dowód w dniu 31 stycznia 2023 r. Wynikało z niego, że mąż Skarżącej obecnie prawie nie wychodzi z mieszkania, dawno nie wyjeżdżał na zakupy, wszystkie sprawy (zakupy i inne sprawy) załatwia żona. Mąż Strony choruje na zwyrodnienie kręgosłupa, masywne zmiany zwyrodnieniowe w stawach kolanowych, ma guza na dwunastnicy. Przyjmuje silne leki przeciwbólowe oraz plastry. Ma wskazania do rehabilitacji, jeśli to nie pomoże konieczna będzie operacja. Mąż cierpi również na depresję i zespół Hortona. Po mieszkaniu porusza przy pomocy kul łokciowych, korzysta z nich w czasie wychodzenia z domu, wówczas asystuje mu żona. Schorzenia potwierdzają załączone do akt zaświadczenia, wskazujące na konieczność rehabilitacji, a w razie braku poprawy operacji stawów kolanowych oraz kręgosłupa. Nadto wskazują na napadowe bóle głowy wymagające dalszego leczenia w poradni oraz ślady zmian zwyrodnieniowych w stawach dłoni. Okoliczności te potwierdził mąż Skarżącej w złożonym oświadczeniu, z którego wynika, że leczy się także na guza dwunastnicy. Z oświadczenia Strony złożonego w dniu 27 stycznia 2023 r. wynika, że nie podejmuje pracy z uwagi na konieczność opieki nad mężem w codziennym bytowaniu. Strona pomaga przy wstaniu z łóżka, wieczornej i porannej toalecie, przygotowuje i dawkuje leki, kilka razy dziennie parzy zioła. Nadto przygotowuje mężowi lekkie posiłki zalecone przez lekarza. Smaruje kolana, łokcie, kręgosłup maściami przeciwbólowymi. Wskazała, że z uwagi na depresję mąż nie może pozostawać sam. Skarżąca pomaga w ćwiczeniach umysłowych, poprzez wspólne rozwiązywanie krzyżówek, prowadzi z nim rozmowy, wychodzi na spacer. Poza tym wykonuje czynności związane z prowadzeniem domu: gotowanie, sprzątania, zakupy, przynoszenie drewna, palenie w piecu. Umawia wizyty lekarskie, wykupuje leki, załatwia wszystkie sprawy. Wskazywała, że mąż ma bóle głowy i wówczas musi przebywać wraz z nim, zdarzało się bowiem, że chciał wyskoczyć przez balkon. Odnosząc się do wskazanych okoliczności, w opinii Sądu słuszny jest pogląd organu odwoławczego wywodzący brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w szczególności istnienia związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad mężem a rezygnacją z pracy czy też jej niepodejmowaniem. Zasadnie, oceniając przedstawione okoliczności, organ wskazał, że mąż Skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga zabiegów pielęgnacyjnych angażujących Stronę całodobowo. Zakres pielęgnacji sprowadza się do pomocy w porannej i wieczornej toalecie, wstaniu z łóżka, dawkowaniu leków i ich podawaniu, smarowaniu maściami i naklejaniu plastrów przeciwbólowych oraz przygotowywaniu specjalnych posiłków. Opisane czynności nie wymaga całodobowego zaangażowania, pomoc w toalecie wykonywana jest rano i wieczorem, podobnie jak czynności pielęgnacyjne, które są wykonywane w pewnych odstępach czasowych. Jeśli zaś chodzi o dawkowanie i podawanie leków oraz przygotowanie posiłków, to zasadnie organ wskazuje na znaczną samodzielność męża, który może przyjmować leki uprzednio przygotowane, co także odnosi się do posiłków. Mąż Skarżącej, będący niewątpliwe osobą bardzo schorowaną, jest w stanie poruszać się po mieszkaniu i poza nim (przy pomocy kul ortopedycznych), jest w stanie samodzielnie spożywać posiłki, nie wymaga karmienia, nie ma ograniczonej zdolności rozpoznawania rzeczywistości – tego nie potwierdzają przedstawione przez Stronę dowody. Także dalsze opisane przez Stronę czynności – rozmowy z mężem, wspólne spacery, czy rozwiązywanie krzyżówek nie wykluczają aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opisane przez Skarżącą czynności w zakresie opieki nad mężem, przy właściwej ich organizacji, nie wykluczają zatem możliwości podjęcia zatrudnienia, tym bardziej, że ustawodawca nie wymaga aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze. W tym zakresie istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Teza ta jest tym bardziej uzasadniona, że znacząca część opisywanych przez Skarżącą czynności sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego, zatem spraw, które dotyczą każdego gospodarstwa domowego, także tych osób, które pracują zawodowo. Pranie, sprzątanie, zakupy, przynoszenie drewna, palenie w piecu, umawianie wizyt lekarskich i załatwianie spraw urzędowych składają się na czynności życia codziennego wykonywane bez względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zasadnie twierdzi organ, że zakres tych czynności nie angażuje Skarżącej w takim stopniu aby wykluczał możliwość pojęcia zatrudnienia. Zebrany materiał aktowy nie daje zatem podstaw do wywodzenia, że zakres czynności podejmowanych przez Stronę względem męża wpisuje się w ustawowy zapis stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że Skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wykluczały rezygnacji, czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.