IV SA/Wr 376/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-11-08
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska - Ilków, Mirosława – Rozbicka Ostrowska, Lidia Serwiniowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dziecko małżonka z poprzedniego związku, mieszkające z nową rodziną i pozostające na utrzymaniu obojga małżonków, powinno być uwzględnione przy ustalaniu kręgu "dzieci w rodzinie" na potrzeby świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy wnioskodawczyni nie jest prawnym opiekunem tego dziecka?Ratio decidendi
Sąd uznał, że definicja rodziny zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w powiązaniu z definicją dziecka z art. 2 pkt 5 tej ustawy, obejmuje małżonków oraz wszystkie dzieci pozostające na ich utrzymaniu, w tym dzieci jednego z małżonków, nawet jeśli wnioskodawczyni nie jest ich prawnym opiekunem. Błędna interpretacja organów, wykluczająca dziecko małżonka z kręgu rodziny tylko z tego powodu, narusza prawo materialne i cele świadczenia wychowawczego.Stan faktyczny
Strona wnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i trzecie dziecko. Organ I instancji przyznał świadczenie na jedno dziecko, a odmówił na drugie, uznając je za pierwsze w rodzinie. Organ II instancji uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Spór dotyczył tego, czy córka męża wnioskodawczyni z poprzedniego małżeństwa, mieszkająca z rodziną i pozostająca na utrzymaniu obojga małżonków, powinna być zaliczona do rodziny wnioskodawczyni w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, co wpływa na ustalenie, czy dziecko wnioskodawczyni jest pierwszym czy kolejnym dzieckiem w rodzinie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Mirosława – Rozbicka Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. B.-A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [..]., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem A.B.A ( zwanej dalej: stroną , skarżącą, wnioskodawczynią) z dnia 28 sierpnia 2017 r. którym domagała się ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko tj. A. i H. A.. We wniosku strona wskazała, że w skład jej rodziny wchodzą mąż A. A., córka męża W A. oraz ich wspólne dzieci A. i H. A. Decyzją z [...]r., nr[...], działający z upoważnienia Wójta Gminy O. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej organ I instancji) przyznał stronie świadczenie wychowawcze na H.A. w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. po 500,00 złotych miesięcznie oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna A..
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie może otrzymać świadczenia wychowawczego na syna A., ponieważ jest on pierwszym dzieckiem w rodzinie. W tym kontekście organ pierwszej instancji wyjaśnił, że rodzina wnioskodawczyni składa się z pięciu osób - wnioskodawczyni i jej małżonka oraz dwojga wspólnych dzieci i jednego dziecka, które jest dzieckiem małżonka wnioskodawczyni, przy czym wnioskodawczyni jest uprawniona do złożenia wniosku o świadczenia wychowawcze na swoje dzieci tj. A. , gdzie przyznanie świadczenia jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego i kolejne dziecko H. bez kryterium dochodowego. Małżonek jest natomiast uprawniony do złożenia wniosku o takie świadczenie na swoje dzieci tj. W. oraz A. i H.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała ją w części odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na syna A.. Odwołująca podniosła, że córka W. (córka jej męża) jest najstarszym dzieckiem w jej rodzinie zgodnie z definicją rodziny zawartą w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wobec powyższego to właśnie W. wskazała we wniosku jako pierwsze dziecko (z którym prawo do świadczenia wychowawczego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego) oraz dwoje swoich dzieci A. i H. (z którymi prawo do świadczenia wychowawczego nie jest powiązane ze spełnieniem kryterium dochodowego). W konsekwencji organ pierwszej instancji niezasadnie odmówił jej prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przyznanie jej świadczenia wychowawczego na syna od 1 października 2017 r. do 9 stycznia 2018 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z [...]r., nr[...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. , uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielając co do zasady pogląd organu pierwszej instancji, że syn A. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawczyni, wytknął jednak temu organowi, że nie rozpoznał jej uprawnienia do świadczenia wychowawczego na to dziecko jako właśnie pierwsze w rodzinie.
Na skutek sprzeciwu skarżącej od tej powyższej decyzji kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z [...] r., sygn. akt[...], uchylił decyzję organu II instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia Sąd między innymi wskazał , że nakaz prowadzenia ponownego postępowania, tylko w celu doprowadzenia do zmodyfikowania wniosku przez stronę oraz po ewentualnej jego modyfikacji, rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, przy bezspornym w zakresie sytuacji dochodowej stanie faktycznym, który nie uprawnia wnioskodawczyni do ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, stanowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...]r. nr[...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. dalej k.p.a.), art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), utrzymało w mocy od decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał na bezsporny fakt , że W. spośród wymienionych dzieci jest najstarszym dzieckiem ([...]r. ukończyła 18 lat życia) i kolejnymi dziećmi według starszeństwa są A. i H. Wnioskodawczyni wstąpiła w związek małżeński z A. 9 sierpnia 2014 r. i W. nie jest dzieckiem strony , zaś jej ojcem jest A. . Organ ustalił dalej ,że Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z [...]sygn. akt[...], wykonywanie władzy rodzicielskiej nad Weroniką powierzył obydwojgu rodzicom tj. A. i A. B., ustalając, że miejscem zamieszkania małoletniej jest miejsce zamieszkania jej ojca.
Organ II instancji przytoczył treści art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci , zawierającego ustawową definicję rodziny , podkreślając że przedmiotowa sprawa dotyczy wniosku o przyznanie stronie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – A. , które według niej jest kolejnym dzieckiem w rodzinie. Spór w sprawie sprowadza się zatem do kwestii, czy W. A. pochodząca z pierwszego małżeństwa obecnego małżonka strony - może zostać zaliczona do jej rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu, gdyż tylko wtedy syn strony może być uznany za kolejne dziecko w jej rodzinie.
Według organu z przywołanej wcześniej regulacji art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Wyjątek ten następuje w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych. Stąd też zdaniem organu, Weroniki nie można zaliczyć jednocześnie do rodziny A. A. ( męża wnioskodawczyni ) oraz do rodziny odwołującej. Na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w skład rodziny odwołującej wchodzą ona i jej małżonek oraz ich wspólne dzieci A. i H.. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, niezależnie od sposobu formułowania wniosku o świadczenie wychowawcze przez stronę, jej syn jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, a córka drugim dzieckiem w rodzinie. Stąd w tym przypadku przyznanie świadczenia wychowawczego na A. wymaga ustalenia, że nie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego (800,00 złotych) na członka w rodzinie. Wobec zdecydowanego stanowiska strony , która oświadczyła , że nie domaga się świadczenia wychowawczego na syna jako na pierwsze dziecko z uwagi na brak spełnienia kryterium dochodowego, bezcelowe byłyby próby czynienia ustaleń co do spełnienia tego kryterium dochodowego oraz zmiany wniosku o świadczenie poprzez określenie w nim A. jako pierwsze dziecko w rodzinie.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji . Skarga oparta została na zarzutach naruszenia:
1/ prawa materialnego , a to art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną wykładnię pojęcia "rodziny" i nietrafne przyjęcie, że Weroniki nie można zaliczyć jednocześnie do rodziny A. oraz rodziny skarżącej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że rodzice oraz wszystkie dzieci (wspólne bądź wyłącznie własne jednego z rodziców), pozostające na utrzymaniu ze wspólnych dochodów, stanowią jedną rodzinę w myśl przepisów ustawy,
2/ prawa procesowego , a to :
- art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że W. pozostaje pod opieką naprzemienną obojga jej biologicznych rodziców, podczas gdy ustalenie przez sąd miejsca pobytu dziecka przy ojcu oraz zobowiązanie matki dziecka do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka wskazuje, że sprawowanie opieki nad W. nie ma charakteru opieki naprzemiennej - art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów, a w konsekwencji dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w skład rodziny odwołującej wchodzą ona i jej małżonek oraz ich wspólne dzieci A. i H. , podczas gdy w skład rodziny odwołującej wchodzi również córka A. -W .
Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca zawnioskowała dopuszczenie dowodów :
- z protokołu rozprawy w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w B. pod sygn. [...]celem wyjaśnienia kwestii opieki nad małoletnią W. w świetle definicji członka rodziny oraz ponoszenia jej kosztów utrzymania ,
- z oświadczeń skarżącej oraz jej męża z dnia 27 lipca 2018r. na okoliczność pozostawania we małżeńskiej wspólności majątkowej i stanu rodziny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ stwierdził ,że wbrew zarzutom skargi, w kwestionowanej decyzji nie przyjęto, że W. A. pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. dotyczy w swej istocie zaprezentowania przez skarżącą innego rozumienia pojęcia rodziny na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu , zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.
Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przede wszystkim należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego , bowiem podnoszone zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego są wynikiem zarzutu materialnoprawnego. W sytuacji bowiem , kiedy skarga zarzuca naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego , co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednak w badanej sprawie zarzuty procesowe wynikają z zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, wobec tego celowym jest wyprzedzające odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Tym bardziej, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie w istocie nie jest sporny. Zarówno skarżąca, jak i organ nie kwestionują faktu , że strona pozostaje w związku małżeńskim i jest matką dwójki małoletnich dzieci, A.i H. pochodzących z tego związku. Niesporny jest także fakt, że małżonek skarżącej jest ojcem jeszcze jednego dziecka – córki W. , a pochodzącej z jego poprzedniego małżeństwa. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z 7 marca 2017 r., sygn. akt[...], wykonywanie władzy rodzicielskiej nad W. A. powierzył obydwojgu rodzicom tj. A. A. ( mężowi skarżącej ) i A.B., ustalając, że miejscem zamieszkania małoletniej jest miejsce zamieszkania jej ojca. Pozostaje również poza sporem fakt , że strona nie ubiega się o świadczenie wychowawcze na W.A., a jedynie na własne biologiczne dzieci.
Spór między stronami w istocie dotyczy poprawności poczynionego przez organy ustalenia składu rodziny skarżącej, na potrzeby ustalenia prawa świadczenia wychowawczego na rzecz kolejnego dziecka w rodzinie , będącego jednocześnie jej biologicznym dzieckiem , a więc kręgu osób zaliczających się do jej rodziny w rozumieniu art.2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Poprawność ustalenia tego faktu warunkuje bowiem prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko w rodzinie, bez uwzględniania kryterium dochodowego. Według skarżącej osobami wchodzącymi w skład jej rodziny są oprócz wnioskodawczyni i jej małżonka A. jego córka z pierwszego małżeństwa –W.-jako jego pierwsze dziecko oraz dwoje pozostałych dzieci syn A.i córka H. pochodzące ze związku małżeńskiego skarżącej z A. A. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na małoletniego syna , bowiem w skład rodziny skarżącej nie wchodzi córka męża W. z pierwszego małżeństwa z uwagi na to, że "nie można jej zaliczyć jednocześnie do rodziny A. A. oraz do rodziny wnioskodawczyni". Zatem według organów na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w skład rodziny skarżącej wchodzą ona sama, jej małżonek oraz ich wspólne dzieci, a skład rodziny wnioskodawczyni nie jest tożsamy z rodziną jej małżonka. Tym samym niezależnie do sposobu formułowania wniosku o świadczenie wychowawcze przez stronę, jej syn jest pierwszym dzieckiem w rodzinie , a córka drugim. Jednocześnie organy zaakcentowały , że skarżąca zdecydowanie oświadczyła, że nie domaga się świadczenia na pierwsze dziecko z uwagi na brak spełnienia kryterium dochodowego.
Jak wynika z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowiącej materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 i 3 wskazanej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.
Na użytek omawianej regulacji ustawodawca w art. 2 pkt 5 cytowanej ustawy zawarł ustawową definicję pojęcia "dziecka" , stanowiąc ,że oznacza to dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. W przepisie art. 2 pkt 14 tej ustawy wskazano ,że pierwsze dziecko to co do zasady jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia (... ) . Jednocześnie w przepisie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawodawca na użytek tej regulacji zdefiniował także pojęcie rodziny , wedle którego oznacza ono odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Przytoczona definicja nie pozostawia miejsca na jej swobodną interpretację.
Wobec tego wskazać należy, że pojęcie dziecka , o którym mowa w przytoczonej definicji rodziny art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci musi być odkodowane wyłącznie w sposób wynikający z legalnej definicji , sformułowanej w art. 2 pkt 5 tej ustawy. Jeśli bowiem ustawodawca na użytek określonej regulacji doprecyzowuje sposób rozumienia danego pojęcia , to istnieje obowiązek interpretowania tego pojęcia w sposób wynikający z legalnej definicji zawartej w danym akcie prawnym , a nie potocznego rozumienia tego pojęcia lub jego definicji zawartej wprawdzie w obowiązującym systemie prawnym , lecz w innej regulacji ( np. w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym ). Zestawienie zatem treści art. 2 pkt 5 i art.2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prowadzi do wniosku ,że dla potrzeb przyznania świadczenia wychowawczego za rodzinę należy uznawać małżonków oraz dzieci pozostające na ich utrzymaniu , zarówno własne , jak i dzieci jednego z małżonków.
Z powyższego wynika zatem, że zgodnie z przytoczoną definicją ustawową rodziną są także, jak w rozpatrywanej sprawie- małżonkowie ( skarżąca wraz z mężem) oraz zamieszkujące z tym osobami , pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia tj. W. pierwsze- najstarsze dziecko małżonka wychowujące się w tej rodzinie ( art. 2 pkt.5 i 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) oraz A. i H. będący dziećmi własnymi skarżącej . Przy czym skoro nie ulega wątpliwości jest, że strona nie ubiega się o świadczenie wychowawcze na W. A., bo nie jest żadnym z podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy , a jedynie na własne biologiczne dzieci , to znaczenie ma pochodzenie najstarszego dziecka w rodzinie , które wychowuje się w rodzinie skarżącej i pozostaje na utrzymaniu obojga małżonków. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jednoznacznie wskazuje na to , że pierwszym dzieckiem jest jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie , zaś dzieckiem jest zarówno dziecko własne jak i dziecko małżonka. Jak wynika z dokumentów , z których dowód został przeprowadzony na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. tj. oświadczeń skarżącej i jej męża oraz protokołu z rozprawy z dnia 6 lipca 2017 r. przed Sądem Rejonowym w B. II Wydział Rodzinnego i Nieletnich w sprawie o sygn. akt [...] -najstarsze dziecko w rodzinie skarżącej tj W. , biologiczna córka męża skarżącej , nie pozostaje także pod opieką naprzemienną obojga swoich rodziców rozwiedzionych. Nie stanowi o tym również wcześniejsze postanowienie tegoż Sądu z dnia 7 marca 2017r. w sprawie o sygn . [...]ustalające miejsce zamieszkania najstarszej córki męża skarżącej w jego miejscu zamieszkania.
Wobec tego spajając tę cześć rozważań stwierdzić należy ,że zaprezentowana przez oba organy orzekające w sprawie interpretacja art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zakresie w jakim wyklucza z kręgu rodziny skarżącej zamieszkującą z nią najstarszą córkę jej męża nie znajduje odzwierciedlenia w powołanych wyżej przepisach prawa i wręcz jest sprzeczna z językowym znaczeniem tego przepisu. Przepis ten statuuje bowiem jako członków rodziny m.in. małżonków, rodziców dzieci, oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci ( w znaczeniu art. 2 pkt 5 tej ustawy ) , w tym także dzieci małżonka w wieku do ukończenia 25. roku życia , przy pozytywnym w tym przypadku, wykluczeniu zawartych w drugiej części tego przepisu przesłanek negatywnych. Próżno bowiem szukać w analizowanej ustawie regulacji prawnej umożliwiającej - w realiach niniejszej sprawy - niezaliczenie do rodziny skarżącej, córki jej męża, tylko z tego powodu, że skarżąca nie należy do kręgu podmiotów określonych w art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci , wskazanych jako osoby uprawnione do świadczenia wychowawczego na to dziecko. Z materiału aktowego sprawy wynika ,że skarżąca nie jest ani matką ani opiekunem faktycznym (art. 2 ust. 10) lub opiekunem prawnym dziewczynki.
Jednak w tym miejscu wskazać należy ,że określona na potrzeby ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definicja rodziny jest pojęciem szerszym i bardziej uniwersalnym niż w innych regulacjach , uwzględniającym także sytuację rodzin tzw. rekonstruowanych, a zatem niepowiązanym wprost z ustawowym kręgiem osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego. W konsekwencji dokonana przez organ zawężająca interpretacja ustawowej definicji rodziny, ograniczająca się de facto tylko do ustawowego kręgu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego i dzieci pozostających na ich wychowaniu, została dokonana z naruszeniem przepisu prawa materialnego , bowiem wbrew wyraźnej regulacji art. 2 pkt. 16 w zw. z art. 2 pkt 5 i 14 powołanej wyżej ustawy. Zaprezentowana przez oba organy orzekające w sprawie interpretacja wskazanego przepisu , prowadząca w efekcie do pozbawiania prawa do świadczenia wychowawczego na jedno z trojga dzieci wychowujących się w rodzinie wnioskodawczyni, która w zakresie jej składu - co należy stanowczo podkreślić - jest tożsama z rodziną jej męża, pozostaje także w sprzeczności z ustawowymi celami świadczenia wychowawczego , jakim jest zasadniczo częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem drugiego i kolejnego dziecka w rodzinie bez względu na wysokość dochodów rodziny w przeliczeniu na osobę .
Pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być jednak skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 77 k.p.a, 80 k.p.a. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał, a wręcz wskazywał na podjęcie przez organy odmiennego rozstrzygnięcia. Skarżąca zresztą nie wskazuje na jakiekolwiek braki lub luki w zgromadzonym materiale dowodowym , a jedynie polemizuje z dokonaną przez organy oceną tego materiału.
Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego – poczynił prawidłowe ustalenia w rozpoznawanej sprawie , ale wyprowadził z nich merytorycznie nietrafne wnioski , pozostające w wyraźnej sprzeczności z treścią obowiązujący przepisów, co doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia.
Z tych względów jako zasadny przedstawia się zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego tj. art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji powinien uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię przepisu art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło