IV SA/Wr 38/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania Z. R. dodatku mieszkaniowego. Powyższe postanowienie zawierało pouczenie, że przysługuje od niego prawo wystąpienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. wyżej wymieniony złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na wskazane postanowienie Kolegium. W skardze wniósł m.in. o uchylenie podjętego rozstrzygnięcia ewentualnie o zobowiązanie organu do uzupełnienia zaskarżonego postanowienia, iż od tego rozstrzygnięcia strona może się odwołać do sądu cywilnego. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Powołany przepis statuuje zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Stosownie do art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, co oznacza, że w przypadku złożenia odwołania/zażalenia od decyzji/postanowienia pierwszej instancji, organ odwoławczy – co do zasady - rozpatruje sprawę ponownie. Jednakże w myśl art. 127 § 3 w związku z art. 144 k.p.a. od postanowienia wydanego w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy zażalenie, jednak strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zażaleń od postanowień. Z treści złożonej skargi oraz z okoliczności faktycznych sprawy bezsprzecznie wynika, że jest to skarga na postanowienie, które zakwestionować skarżący mógł (tak też uczynił) jedynie w drodze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wobec tego zatem, że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie mogą naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego skargę należało uznać za niedopuszczalną. W związku z tym co wcześniej powiedziano, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. Jednocześnie trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąc działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.