IV SA/Wr 380/25

PostanowienieWSA we Wrocławiu2025-10-23

Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Aneta Brzezińska, Andrzej Nikiforów

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowego w celu zmiany prawomocnego postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, jeśli podstawą tego postanowienia były przepisy uznane później przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją?
Ratio decidendi
Tak, dopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowego w celu zmiany prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania, w tym postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, jeśli podstawą tego postanowienia były przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, nawet jeśli dotyczy postanowienia niekończącego postępowania w sprawie.
Stan faktyczny
Pełnomocnik z urzędu wniósł skargę o wznowienie postępowania w zakresie punktu II prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z 5 września 2019 r., dotyczącego przyznania mu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną. Podstawą wniosku było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r. (SK 90/22), które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisów rozporządzenia określających wysokość wynagrodzenia adwokatów z urzędu. WSA we Wrocławiu odrzucił pierwotnie skargę o wznowienie, uznając ją za niedopuszczalną. NSA uchylił to postanowienie, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy w świetle uchwały NSA i wyroku TK. Następnie WSA we Wrocławiu, rozpoznając sprawę ponownie, uznał skargę za dopuszczalną i zasadną, zmieniając punkt II wyroku z 2019 r. w zakresie przyznanego wynagrodzenia.
Rozstrzygnięcie
I. wznowić postępowanie sądowe w zakresie punktu II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 194/19; II. zmienić punkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 194/19 w ten sposób, że przyznać na rzecz adwokata K. W. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 602,20 złotych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi adwokata K. W. o wznowienie postępowania sądowego w zakresie pkt II prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 194/19 postanawia: I. wznowić postępowanie sądowe w zakresie punktu II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 194/19; II. zmienić punkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 194/19 w ten sposób, że przyznać na rzecz adwokata K. W. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 602,20 (słownie: sześćset dwa 20/100) złotych, na którą składa się kwota 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych zawierająca podatek od towarów i usług w wysokości 110,40 (słownie: sto dziesięć 40/100) złotych, stanowiąca wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwota 11,80 (słownie: jedenaście 80/100) złotych stanowiąca zwrot wydatków. M. S. (skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 marca 2019 r. W skardze tej zawarł wniosek m.in. o ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z 21 maja 2019 r. (IV SPP/Wr 77/19) referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym m.in. ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacja we Wrocławiu, jako pełnomocnika z urzędu wyznaczyła adwokata K. W. (dalej: pełnomocnik z urzędu, adwokat). Na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. adwokat wniósł o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, oświadczając, że nie zostały one opłacone ani w całości, ani w części. Złożył ponadto załącznik do protokołu rozprawy zawierający spis kosztów i wydatków. Prawomocnym wyrokiem z 5 września 2019 r. (IV SA/Wr 194/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu punkcie I - oddalił skargę w całości, a w punkcie II – przyznał na rzecz adwokata od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 307 zł, w tym wynagrodzenie adwokackie w kwocie 295,20 zł wraz z 23% podatkiem VAT i zwrot wydatków w kwocie 11,80 zł. Pełnomocnik z urzędu sporządził i wniósł skargę kasacyjną – w dniu 24 października 2019 r. - od ww. wyroku wnosząc o przyznanie kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym oświadczając, że koszty (opłaty) nie zostały zapłacone w całości lub w części. Wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r. (akt III OSK 2090/21) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, a w uzasadnieniu wskazał, że nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną (art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sad administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Wniosek pełnomocnika z urzędu w tym zakresie został rozpoznany w odpowiednim postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu: postanowienia z 26 czerwca 2023 r., 6 lipca 2023 r. i 27 lipca 2023 r. W dniu 29 czerwca 2023 r. pismem z 26 czerwca 2023 r. pełnomocnik z urzędu wniósł m.in. o uzupełniające przyznanie, z uwzględnieniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego (z 20 grudnia 2022 r., SK 85/22, z 20 kwietnia 2023 r., SK 53/22, z 13 czerwca 2023 r., SK 83/19) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu udzielonej skarżącemu w postępowaniu w pierwszej instancji orzeczonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2019 r. (IV SA/Wr 194/19) w uzupełniającej kwocie 240 zł + VAT (295, 20 zł z VAT). Postanowieniem z 6 lipca 2023 r. (IV SA/Wr 194/19) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu oddalił wniosek w tym zakresie (pkt II sentencji postanowienia). Na skutek sprzeciwu (z 17 lipca 2023 r.) od ww. postanowienia referendarza w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie uzupełniających, z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, kosztów zastępstwa z urzędu za pierwszą instancję orzeczonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2019 r. - postanowieniem z 28 lipca 2023 r. (IV SA/Wr 194/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 6 lipca 2023 r. (IV SA/Wr 194/19) w zaskarżonej części. W dniu 28 maja 2024 r. pełnomocnik z urzędu złożył wniosek w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r. (SK 90/22) opublikowanym w Dz. U. z 2024 r. poz. 300 w dniu 4 marca 2024 r. o zmianę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2019 r., IV SA/Wr 194/19 (względnie uchylenie) rozstrzygnięcia o kosztach, zawartego w pkt II przez przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w miejsce niekonstytucyjnej stawki i kwoty 240 zł + VAT (295, 20 zł) w wysokości zgodnej z Konstytucją RP w kwocie 480 zł + VAT (590, 40 zł z VAT) ewentualnie – zasądzenie uzupełniających kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasadzonych w pkt II ww. wyroku w uzupełniającej kwocie 295,20 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kosztami zasadzonymi na podstawie uznanych za niekonstytucyjne przepisów i stawki rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia za Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w kwocie 240zł + VAT, a prawidłową stawką minimalną i zgodnymi z Konstytucją wskazanymi przez Trybunał Konstytucyjny kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które winny być zasądzone na rzecz pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie w wysokości 480 zł + VAT. Zarządzeniem sędziego z 13 czerwca 2024 r. oraz zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 czerwca 2024 r. wniosek pełnomocnika z urzędu z dnia 28 maja 2024 r. został zakwalifikowany jako skarga o wznowienie postępowania w zakresie pkt II wyroku z 5 września 2019 r. (IV SA/Wr 194/19). Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt IV SA/Wr 292/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 20 marca 2025 r. (IV SA/Wr 292/24) odrzucił wniesioną skargę o wznowienie jako niedopuszczalną. W motywach rozstrzygnięcia Sąd - powołując się na pogląd orzecznictwa - wskazał, że w art. 270-285 p.p.s.a. brakuje bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania. Natomiast postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu nie jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, a jedynie postanowieniem incydentalnym, którego przedmiotem jest rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej. Dalej Sąd wyjaśnił, że postępowanie zainicjowane wnioskiem pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie rozstrzygające żądanie przyznania wynagrodzenia nie kończy więc postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiódł adwokat K. W., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 272 § 1 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zamknięcie pełnomocnikowi z urzędu drogi i możliwości wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania dotyczącego jego praw majątkowych w zakresie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną przez niego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, pomimo jego wydania na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, a w konsekwencji możliwości doprowadzenia prawomocnego orzeczenia Sądu w zakresie przyznanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu do stanu zgodnego z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, pomimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisu, na podstawie którego zostało ono wydane. Mając na uwadze powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę (względnie uchylenie) zaskarżonego postanowienia poprzez zmianę niekonstytucyjnego rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej z urzędu zawartego w pkt II wyroku WSA we Wrocławiu z 5 września 2019 r. przez przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na zasadzie prawa pomocy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w miejsce niekonstytucyjnej stawki i kwoty 240 zł + VAT (295,20 zł), w zgodnej z Konstytucją kwocie 480 zł + vat (590,40 zł z VAT) - ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 czerwca 2025 r. (III OSK 862/25) uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Motywując takie rozstrzygniecie wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyodrębniły się dwa odmienne zapatrywania co do dopuszczalności wzruszenia, w trybie wznowienia, postanowień w sprawie przyznania wynagrodzenia za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, ustalonego w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 27 lutego 2024 r. (SK 90/22) za niezgodne z Konstytucją. W pierwszym nurcie orzeczniczym, który podzielił Sąd I instancji, przyjmuje się, że postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia jest wyłącznie postanowieniem incydentalnym, którego przedmiotem jest rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej i tym samym nie jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe. Postępowanie zainicjowane wnioskiem pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego, a tym samym postanowienie rozstrzygające żądanie o przyznanie wynagrodzenia nie kończy postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. W myśl drugiego poglądu dopuszczalne jest wznowienie, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, postępowania zakończonego postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie. Sądy reprezentujące takie stanowisko wskazują, że w świetle prawidłowo rozumianego brzmienia art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 270 p.p.s.a. i art. 272 § 1 p.p.s.a., pozbawione podstaw jest uzależnianie dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym od charakteru lub formy prawomocnego orzeczenia sądowego, które ma zostać wzruszone, wykluczając z nich postanowienia niekończące co do istoty postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 p.p.s.a. Następnie NSA wyjaśniło, że rozbieżności te rozstrzygnęła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2025 r. (II FPS 1/25), zgodnie z którą "artykuł 272 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, w tym orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy". W tym kontekście NSA nadmienił, że z art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 maja 2024 r., I OSK 957/23). Stąd też w całości podzielił stanowisko wyrażone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2025 r. (II FPS 1/25). NSA przyjął więc, że sformułowana przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu ocena prawna dopuszczalności wzruszenia, w trybie wznowienia, postanowienia w sprawie przyznania wynagrodzenia za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, została oparta na założeniu przeciwnym do wyrażonego w przywołanej uchwale, co oznacza, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 272 § 2 p.p.s.a., art. 275 p.p.s.a., art. 276 p.p.s.a., art. 278-285 p.p.s.a. oraz art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, należało uznać za zasadne w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Końcowo NSA wskazał, że ponownie oceniając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, Sąd I instancji uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym postanowieniu oraz pogląd prawny wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2025 r. (II FPS 1/25). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania sądowego w zakresie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej okazała się dopuszczalna i zasadna. W aspekcie oceny dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego Sąd miał na uwadze w szczególności przepisy art. 280 § 1 i art. 281 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z nich sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z kolei art. 281 p.p.s.a. stanowi, że na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W zakresie wstępnej oceny na temat dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego, które było zakończone prawomocnym postanowieniem w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej postanowieniu z 17 czerwca 2025 r. (III OSK 862/25). Wyrażone we wskazanym postanowieniu zapatrywanie prawne odnośnie do jako takiej dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego wiąże Sąd zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Niezależnie od tego Sąd nie może również pominąć wzmiankowanej uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2025 r. (II FPS 1/25). Jest nią bowiem związany na podstawie art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przechodząc następnie do merytorycznej oceny rozpoznawanego środka prawnego Sąd wskazuje, że z punkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2019 r. (IV SA/Wr 194/19) wynika, że rozstrzygając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, orzeczono na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu objętych wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 90/22. W wyroku tym natomiast stwierdzono, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, ze zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ślad za tym należało przyjąć, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została oparta na podstawie przewidzianej w art. 272 § 1 p.p.s.a., według której można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Jednocześnie uwzględniając, że skargę tę wniesiono do Sądu w dniu 28 maja 2024 r., a przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 4 marca 2024 r., natomiast prawomocne orzeczenie Sądu objęte wskazaną wyżej podstawą wznowienia zapadło w dniu 5 września 2019 r., stwierdzić należało, że w badanej sprawie pełnomocnik z urzędu dochował trzymiesięcznego terminu wynikającego z art. 272 § 2 p.p.s.a., przy czym nie upłynął jeszcze pięcioletni termin wynikający z art. 278 p.p.s.a. Powyższe nakazywało wznowić postępowanie sądowe w zakresie punktu II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2019 r. (IV SA/Wr 194/19), o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. Po przesądzeniu dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania kluczowe stało się odniesienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 90/22 i jego skutków prawnych do prawomocnego orzeczenia sądowego, na mocy którego ukształtowane zostało wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak już wspomniano Trybunał Konstytucyjny stwierdził zakresową niekonstytucyjność określonych przepisów rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Jednocześnie w pisemnych motywach orzeczenia zwrócił uwagę, że w istocie problem konstytucyjny w zawisłej przed nim sprawie nie ograniczał się do przepisu, który ustanawia opłatę (wyrażoną w postaci konkretnej wartości liczbowej) za określoną w nim czynność dokonaną przez adwokata z urzędu, lecz dotyczy oceny całego mechanizmu wynagradzania adwokatów świadczących pomoc prawną z urzędu. Zamiarem skarżącego było poddanie kontroli Trybunału Konstytucyjnego normy prawnej ustanawiającej ogólną zasadę określania wysokości opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa udzielonej przez adwokata z urzędu, zgodnie z którą wysokość tej opłaty jest niższa niż stawka minimalna opłat za czynności adwokatów działających w takich samych sprawach z wyboru, określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. Zważywszy na te elementy, Trybunał Konstytucyjny przyjął, że przedmiotem kontroli w sprawie ze skargi konstytucyjnej jest zgodność z Konstytucją § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenie z dnia 3 października 2016 r. w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, tworzących normę zezwalającą na przyznanie adwokatom ustanowionym z urzędu wynagrodzenia w wysokości niższej niż stawka minimalna ustalona dla adwokatów działających w takiej samej sprawie z wyboru. Mając na względzie szczególny status adwokatów, jako osób wykonujących zawód zaufania publicznego - niezależnie, czy świadczą oni pomoc prawną z urzędu, czy z wyboru - oraz to, że podstawowym celem pomocy prawnej świadczonej przed organami wymiaru sprawiedliwości tak z urzędu, jak i z wyboru jest zagwarantowanie stronom dostępu do sądu dla realizacji ochrony ich praw, Trybunał Konstytucyjny doszedł do wniosku, że zróżnicowanie stawek wynagrodzeń dla adwokatów z urzędu i z wyboru za wykonywanie tych samych czynności, narusza w szczególności gwarancję równej ochrony praw majątkowych (tu: wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną) w związku z zasadą równego traktowania przez władze publiczne (por. pkt III ppkt 6.1 uzasadnienia wyroku TK w sprawie o sygn. akt SK 90/22). Określając skutki własnego wyroku, Trybunał Konstytucyjny przyjął, że z chwilą publikacji jego sentencji w Dzienniku Ustaw derogowane zostaną przepisy określające wysokość opłat stanowiących koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, określone, zgodnie z odesłaniem zawartym w § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w rozdziałach 2-4 tego rozporządzenia (§ 8 - § 21) oraz że od dnia jego publikacji, przy zasądzaniu kosztów pomocy udzielonej przez adwokata z urzędu, zastosowanie będą mieć stawki minimalne określone w rozdziałach 2-4 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (§ 2 - § 14) (por. pkt III ppkt 7 uzasadnienia wyroku TK w sprawie o sygn. akt SK 90/22). Uwzględniając powyższe zapatrywania prawne Trybunału Konstytucyjnego w podanych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych należało sprawę dotyczącą przyznania adwokatowi (na jego wniosek) kosztów za udzieloną pomoc prawną z urzędu rozpoznać na nowo w granicach zakreślonych podstawą wznowienia. Dokonując zatem oceny sytuacji prawnej pełnomocnika z urzędu, z uwzględnieniem motywów wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał za konieczne i celowe zmienić punkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2019 r. (SA/Wr 194/19), czemu dał wyraz w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. W realiach przedmiotowej sprawy, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. należało przyjąć, biorąc pod uwagę przedmiot sprawy, że podstawę prawną kształtującą wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinien stanowić § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, czyli 480 zł, a nie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, czyli 240 zł. Jednocześnie zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, stawkę (opłatę) należało podwyższyć o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, czyli o 110,40 zł. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, przyznał na rzecz adwokata K. W. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 602,20 (słownie: sześćset dwa 20/100) złotych, na którą składa się kwota 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych zawierająca podatek od towarów i usług w wysokości 110,40 (słownie: sto dziesięć 40/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 11,80 (słownie: jedenaście 80/100) złotych stanowiącą zwrot wydatków.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło