IV SA/Wr 387/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-11-20
Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Ewa Kamieniecka, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odmowna w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych została wydana prawidłowo, uwzględniając przesłanki materialnoprawne i zasady postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i ocenił materiał dowodowy zgodnie z przepisami ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego ani procesowego, a zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził spełnienia przesłanek do przyznania skarżącej statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej. Wobec tego skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżąca M. J. złożyła wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ odmówił potwierdzenia statusu, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych, m.in. nie wykazała osobistej działalności antykomunistycznej przez co najmniej 12 miesięcy ani nie doznała represji z przyczyn politycznych. Skarżąca podnosiła m.in. udział w Studenckim Komitecie Solidarności, represje w stanie wojennym oraz działalność emigracyjną. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym zwrócił się do IPN i Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej, które wydały negatywne opinie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska ( spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę w całości.
Uzasadnienie:
Zaskarżoną decyzją z dnia[...]. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z at. 127 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.- Dz.U z 2017 r. poz 1257) na podstawie art. 5 ust.1 w zw. z art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.J. Dz.U. z 2015 r. poz. 693 ze zm. zwana dalej ustawą) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( dalej organ) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]odmawiającą potwierdzenia M. J. ( dalej skarżąca, strona, wnioskodawczyni) statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ uznając, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie przywołał na wstępie pełną treść art. 5 ust. 1 ustawy stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Dalej wskazano, że strona w toku postępowania przesłała decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 10 lipca 2017 r. potwierdzającą, że skarżąca spełnia warunki o których mowa w art. 4 ustawy tj. nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, ze w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wskazano dalej, że za podstawę uzyskania uprawnień skarżąca wskazała okoliczność wstąpienia do Studenckiego Komitetu Solidarności w roku akademickim 1975/1976. Ponadto podniosła, że w stanie wojennym podlegała represjom takim jak: samodzielne wychowywanie dziecka, nękanie i obserwowanie, dokonywanie rewizji przez Służbę Bezpieczeństwa, uniemożliwianie podjęcia pracy. W tym czasie mąż strony, ukrywał się przed represjami, a następnie został zatrzymany i umieszczony w areszcie. Strona podnosi, że w czasie nieobecności męża dostarczyła do Opola zestaw drukarski oraz pośredniczyła w kontaktach między mężem i jego współpracownikami. W stanie wojennym strona nosiła znaczek "Solidarności", w tym również w czasie procesu karnego męża. Następnie organ po przytoczeniu treści art. 2 ust. 1 i 2 ustawy określającego definicję działacza opozycji antykomunistycznej oraz wyłączenia w zakresie określonego w ustawie co najmniej 12 miesięcznego okresu działalności , stwierdził, że strona we wniosku określiła, w zakresie prowadzenia własnej działalności antykomunistycznej, że wstąpiła do Studenckiego Komitetu Solidarności ( dalej SKS) w roku akademickim 1975/1976 (bez określenia jakichkolwiek działań),jednokrotnie przewiozła i dostarczyła sprzęt drukarski w 1982 r., pośredniczyła w kontaktach między mężem i jego współpracownikami. Następnie wskazano, że organ na podstawie art. 5 ust. 5 cyt. ustawy, zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie dokumentów dotyczących strony, a mających wpływ na przyznanie przedmiotowego statusu. Zlecono dodatkowo sprawdzenie akt paszportowych strony oraz męża akt sprawy przed Sądem Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu sygn. akt: [...]dotyczącej skazania męża strony wyrokiem z dnia [...]r. za kontynuowanie działalności związkowej po zawieszeniu działalności-NSZZ "Solidarność", akt Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów we Wrocławiu sygn.: [....]na temat rozpracowywania rodziny przez SB. W odpowiedzi IPN dostarczył organowi akta paszportowe strony oraz materiały ze sprawy operacyjnego rozpracowania "....". Instytut stwierdził, że akta SOR "...." nie dotyczą bezpośrednio strony, lecz nielegalnej działalności męża. Wymienione akta zostały poddane analizie przez organ, który nie znalazł w nich dowodów na prowadzenie przez skarżącą osobistej działalności o antykomunistycznej spełniającej przesłanki art. 2 ustawy. Podniesiono także, że organ dokonał sprawdzenia strony w internetowej bazie danych (ok. 4800 biogramów osób), projektu: "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez IPN. Nie znaleziono jednak biogramu ani innych informacji na temat strony. Odnosząc się do oświadczeń świadków znajdujących się w aktach sprawy tj. męża skarżącej , C.N., M.K., Z. B. podkreślono, że zakresie obejmującym analizę zasadności potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej na podstawie art. 2 ustawy, wskazane dowody zawierają jedynie informację o tym, że strona w styczniu 1982 roku przewiozła zestaw drukarski na potrzeby opozycji. W ocenie organu stanowi to czynność jednokrotną, co nie może stanowić podstawy do uzyskania potwierdzenia statusu działacza. W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ skorzystał także z możliwości przewidzianej w art. 5 ust. 6 ustawy i zwrócił się do Opolskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z prośbą o zaopiniowanie wniosku strony. Uchwalą nr [....]Rada zaopiniowała wniosek negatywnie. W uzasadnieniu Rada określiła, że: "jeśli "zorganizowanie drukarenki" faktycznie miało miejsce, było to zdarzenie jednorazowe", a także, że "jeśli pośrednictwo faktycznie zaszło, to musiało mieć miejsce w okresie uwięzienia męża, czyli miedzy 14 maja 1982 r. a styczniem 1983 r". Dodatkowo Rada wskazała, że nawet gdyby dodatkowe dokumenty dowiodły, że oba zdarzenia (dostarczenie drukarenki i pośrednictwo w kontaktach z mężem) miały miejsce to nie byłyby om wystarczające do uznania, że wnioskodawczyni łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce". W zakresie wstąpienia strony do SKS w roku akademickim 1975/1976 r., Rada stwierdziła, że SKS został powołany 15 maja 1977 r., zatem pod koniec roku akademickiego 1976/1977 jako reakcja na śmierć, w dniu 7 maja 1977 r., S. P. W opinii Rady: "nie są znane żadne dokumenty potwierdzające członkostwo strony w SKS. W konsekwencji organ stwierdził, że podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, czego wymaga art. 7 k.p.a. Uznano zatem odwołując się do treści art. 5 ust. 3 pkt 1 że strona spełnia warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy bowiem nie doszło do ujawnienia dowodów, które mogłyby prowadzić do przyznania przez organ uprawnień przewidzianych w ustawie z powyższego tytułu. Materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza bowiem także spełnienia przesłanek określonych w art. 3 ustawy, których zaistnienie jest warunkiem koniecznym w sprawie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej. W opinii organu w sprawie brak jest uzasadnienia dla uznania, że strona doznała wymienionych w art. 3 represji, które miałyby spotkać ją z przyczyn politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w przewidzianym w ustawie okresie. W ocenie organu udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności wnioskodawcy winien mieć charakter osobisty, co wyklucza możliwość potwierdzenia przez organ statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych wobec osoby, która doznała represji wyłącznie z powodu działań podejmowanych przez męża. Analiza akt sprawy wykazała, że na żadnym etapie obu postępowań administracyjnych wnioskodawczyni nie wykazywała udziału własnego w jakimkolwiek wystąpieniu wolnościowym, które odbywałoby się na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w latach 1956-1990, który jednocześnie stanowiłby powód zastosowania represji przez organy władzy komunistycznej. W ocenie organu za udział w wystąpieniu wolnościowym należy uznać wyłącznie aktywne uczestnictwo w wystąpieniu o charakterze masowym (strajki, protesty, manifestacje) bądź indywidualnym, zgodnie z definicją leksykalną pochodzącą ze Słownika Języka Polskiego PWN. Wedle tej definicji za wystąpienie należy uznać: "publiczne zabranie głosu, "Zorganizowane działanie podjęte przeciw czemuś". Wystąpienie to, w rozumieniu ustawy, powinno mieć na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Na podstawie oświadczeń" świadków oraz dokumentacji pochodzącej z IPN organ uznał za udowodnione, że strona była wzywana w charakterze świadka w procesie karnym męża, Służba Bezpieczeństwa prowadziła wobec niej obserwację, dochodziło do nękania, rozmów ostrzegawczych, rewizji w mieszkaniu strony, uniemożliwiano podjęcie pracy. Wszystkie wymienione represje i niedogodności, w ocenie organu miały miejsce wyłącznie z powodu prowadzenia przez męża strony nielegalnej działalności antykomunistycznej. Przyznano także, że niewątpliwie władze podejmowały wskazane czynności w celu uzyskania informacji o miejscu przebywania i planowanych zamierzeniach męża, a także po to, by wywołać na nim presję, która miała doprowadzić do ujawnienia się i zaprzestania wrogiej działalności. Represje nie wystąpiły jednak w związku z wzięciem przez stronę udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności łub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona reprezentowana przez adwokata wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 Ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych poprzez przyjęcie, iż działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności musiała odbywać się w formie zinstytucjonalizowanej. Ponadto wywiedziono zarzut naruszenia przepisów o charakterze procesowym tj. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie próby dotarcia do innych świadków niż wskazanych przez wnioskodawczynię, w szczególności mając na uwadze, że osoby konspirujące z natury rzeczy nie znały się wszystkie nawzajem oraz mając na uwadze, iż przedmiotowa maszyna drukarska przewożona przez skarżącą służyła do drukowania konspiracyjnych materiałów i musiały być inne osoby zaangażowane, które mają informację o małżonkach istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczone odwołanie się do zeznań świadków występujących w sprawie i pominięcie całokształtu okoliczności w których realiach żyła wnioskodawczyni; art. 86 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie strony w sytuacji nie wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem strony pominięto jej 1,5 roczną działalność na rzecz Odzyskania przez Polskę Niepodległości i Suwerenności podczas emigracji w Stanach Zjednoczonych i prowadzenia w Kościołach wraz z mężem prelekcji na temat sytuacji politycznej w Polsce oraz sytuacji politycznej NSZZ Solidarność. Pominięto uczestnictwa strony w prelekcjach na formach publicznych wraz z mężem (w tamtym czasie pracownikiem Radia Wolna Europa -Sekcja Polska w M.) - podczas pobytu na emigracji w Republice Federalnej Niemiec. Dokonano niewłaściwej oceny występowania skarżącej publicznie w stroju żałobnym ze znaczkiem solidarności przez wiele miesięcy (przez cały proces karny męża oraz później poprzez odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, co należy uznać za wystąpienie wolnościowe. Zarzucono także błędną ocenę faktu przewożenia maszyny drukarskiej przez skarżącą , jako jednorazowego, wręcz incydentu, z pominięciem faktu, że w tego typu akcje były angażowane tylko osoby najbardziej zaufane i zaangażowane w walkę z reżymem komunistycznym. Wedle twierdzeń skargi w sprawie poddano wybiórczej analizie akta paszportowe wnioskodawczyni pod kątem dokumentów jednoznacznie wskazujących na konkretne działania wnioskodawczyni, w sytuacji kiedy należało wziąć pod rozwagę całokształt okoliczności i dostrzec, że wydanie "paszportu w jedną stronę" było spowodowane nie tylko chęcią swoistego wydalenia męża skarżącej ale również samej skarżącej, jako osoby wrogiej ówczesnemu ustrojowi i władzy, zaangażowanej w działalność konspiracyjną jej i męża. Wniesiono także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącej oraz dokumentów przedłożonych w postępowaniu przed organem. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje.
Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby była ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów natury procesowej, tylko bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i pozwala organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony. Analizując w takim aspekcie wydane w sprawie orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania, a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. To przede wszystkim na organie administracyjnym ciąży obowiązek określenia, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie spełnienia dyspozycji art. 2 i 3 ustawy .Istotne w sprawie jest, że zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wobec tego ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę. Jednakże fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, lecz ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Organ poinformował też skarżącą pismem z dnia 11 września 2017 r. o konieczności uzupełnienia wniosku poprzez szczegółowe opisanie działalności oraz dołączenia do wniosku dowodów potwierdzających działalność opozycyjną lub okoliczność podlegania represjom z przyczyn politycznych (np., publikacji, oświadczeń świadków dokumentów prywatnych i urzędowych) zeznań świadków, które wnioskodawca posiada w swoich zasobach). Również w zawiadomieniu z dnia 17 października 2017r. oraz z dnia 12 kwietnia 2018 r. organ działając na podstawie art. 79a § 1 k.p.a. poinformował skarżącą, że nie zostały spełnione przesłanki prawa materialnego, konieczne do wydania pozytywnej decyzji, tj. nie wykazano działalności antykomunistycznej oraz doznanych represji z przyczyn politycznych. Organ wskazał, że strona może przedłożyć dodatkowe dowody odpowiednio do dnia 21 listopada 2017 r. i 9 maja 2018 r. Z kolei w piśmie z dnia 1 lutego 2018 r. organ poinformował stronę na podstawie art. 36 k.pa. o przedłużeniu postępowania wobec oczekiwania na wynik kwerendy akt IPN do dnia 15 marca 2018 r. W kontekście zarzutów skargi należy podkreślić, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić korzystne dla strony postępowania okoliczności. Nie jest ona zwolniona z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce wyciągać korzystne dla siebie skutki. Wnioskodawca ma bowiem w tym przypadku pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (art. 2 i art. 3). Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w tej sprawie , nie tylko nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ale wykazał się daleko posuniętą inicjatywą dowodową bowiem zarówno w trybie art. 5 ust. 5 ustawy zwrócił się do IPN o przekazanie dokumentów dotyczących strony i jej męża ( akta paszportowe, materiały operacyjne, akta sprawy SoW856/82) , w trybie art. 5 ust. 6 zwrócił się do Opolskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z prośbą o zaopiniowanie wniosku strony jak i dokonano sprawdzenia biogramu strony w internetowej bazie danych IPN " Encyklopedia Solidarności". Powyższe znalazło swoje ewidentne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że w materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego także w kontekście wniosków skargi. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art.80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem ( podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10). Dlatego też organy obu instancji przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie naruszyły ogólnych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 7, art.77 , art.80 k.p.a. Skoro organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, a ze strony wnioskodawcy nie uzyskał takich informacji i dokumentów, które potwierdziłyby spełnienie przesłanek, z powodu których powinien uzyskać wnioskowany status, to nie sposób zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa procesowego. Z kolei badając materialną treść rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł również naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy przywoływanej już ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (dalej ustawa). Art. 2 ust. 1 ustawy zawiera definicję "działacza opozycji antykomunistycznej". Wedle ustawy jest nim osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy). "Osobą represjonowaną z powodów politycznych", zgodnie z art. 3 ustawy jest osoba, która spełnia łącznie następujące przesłanki tj. wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, przeprowadzała działania w okresie od stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. oraz w stosunku do strony wystąpiły określone enumeratywnie w ustawie skutki ( art. 3 pkt1-4 ustawy). Ponadto w myśl art. 4 ustawy - status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Skarżąca zgodnie z przedstawioną w toku postępowania decyzją Prezesa IPN z dnia 10 lipca 2017 r., nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec powyższego wystąpiła negatywna przesłanka przyznania skarżącej żądanego statusu. Natomiast w pozostałym zakresie zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie świadczy o wystąpieniu pozostałych pozytywnych przesłanek niezbędnych do uznania skarżącej za działacza opozycji lub osobę represjonowaną w rozumieniu art. 2 lub art. 3 cytowanej ustawy. Jako podstawę uzyskania uprawnień przewidzianych przepisami ustawy skarżąca w toku postępowania przed organem wskazała okoliczność wstąpienia do Studenckiego Komitetu Solidarności (SKS) w roku akademickim 1975/1976. Ponadto podniosła, że w stanie wojennym podlegała represjom takim jak: samodzielne wychowywanie dziecka, nękanie i obserwowanie, dokonywanie rewizji przez Służbę Bezpieczeństwa, uniemożliwianie podjęcia pracy. W tym czasie mąż strony, ukrywał się przed represjami, a następnie został zatrzymany i umieszczony w areszcie. Strona podnosi, że w czasie nieobecności męża dostarczyła do Opola zestaw drukarski oraz pośredniczyła w kontaktach między mężem i jego współpracownikami. W stanie wojennym strona nosiła znaczek "Solidarności", w tym również w czasie procesu karnego męża. Analizując przesłanki z art. 2 ustawy organ na podstawie analizy dokumentów przekazanych przez IPN i udzielonej przez Instytut odpowiedzi w trybie art. 5 ust.5 ustawy, kwerendy biogramów działaczy antykomunistycznych w latach 1976-1989 wśród których nie ma żadnej informacji o osobistej działalności skarżącej w ramach struktur opozycyjnych bądź we współpracy z nimi prawidłowo stwierdził, że nie znajduje dowodów na prowadzenie przez skarżącą osobistej działalności antykomunistycznej. Nie potwierdzono działalności skarżącej w strukturach SKS. Taką negatywną ocenę potwierdziła także wydana w trybie art. 5 ust.6 negatywna opinia wniosku strony wydana przez Opolską Wojewódzką Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych (uchwała nr 001/2018 uzasadnienie k.68). Takiej oceny nie niweczą także uwzględnione przez organ oświadczenia świadków złożone w trakcie postępowania. Potwierdzają one trudną sytuację skarżącej jako matki i żony opozycjonisty podlegającej represjom i niedogodnościom ze strony ówczesnych władz oraz fakt jednorazowego przewiezienia w styczniu 1982 roku zestawu drukarskiego nie mogą jednak stanowić podstawy do uzyskania potwierdzenia statusu działacza w kontekście regulacji art. 2 ust. 1 ustawy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że opisana w art. 2 ust. 1 ustawy działalność winna być prowadzona osobiście w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi przez co najmniej 12 miesięcy. Prawidłowe są też ustalenia organu odnośnie nie wykazania przez skarżącą spełnienia przesłanek z art. 3ustawy . W związku z podnoszonym przez skarżącą faktem podlegania represjom opisanym we wniosku, na podstawie oświadczeń świadków oraz dokumentacji pochodzącej z IPN organ uznał za udowodnione, że strona była wzywana w charakterze świadka w procesie karnym męża, Służba Bezpieczeństwa prowadziła wobec niej obserwację, dochodziło do nękania, rozmów ostrzegawczych, rewizji w mieszkaniu strony, uniemożliwiano podjęcie pracy. Wszystkie wymienione represje i niedogodności, w ocenie organu miały miejsce jednak wyłącznie z powodu prowadzenia przez męża strony nielegalnej działalności antykomunistycznej. Przyznano także, że niewątpliwie władze podejmowały wskazane czynności w celu uzyskania informacji o miejscu przebywania i planowanych zamierzeniach męża, a także po to, by wywołać na nim presję, która miała doprowadzić do ujawnienia się i zaprzestania wrogiej działalności. Represje nie wystąpiły jednak w bezpośrednim w związku z wzięciem przez skarżącą udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Również podniesiona w skardze działalność emigracyjna prowadzona przez stronę wspólnie z mężem bez wykazania zaistnienia w związku z tą działalnością w stosunku do strony skutków wymienionych w art. 3 pkt 1-4 ustawy pozostaje bez wpływu na przyznanie jej statusu osoby represjonowanej w rozumieniu art. 3 ustawy. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego (ani też w toku postępowania sądowoadministracyjnego) nie wskazała na żadną okoliczność, której wystąpienie uzasadniać mogło przyznanie jej statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Istnienia takich okoliczności na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie mógł stwierdzić organ także mimo postępowania dowodowego przeprowadzonego przez właściwy organ także w tym zakresie z uwzględnieniem dyrektyw zawartych w art. 5 ust. 5 i 6 z pełnym poszanowaniem zasad postępowania dowodowego. Zgodnie z treścią powołanych przepisów prawa wskazać należy, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych zdefiniowanych w ustawie. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 grudnia 2017 r., II SA/Lu 806/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, lex nr 2231407, CBOSA).W związku z powyższym organowi nie można postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego – tj. art. 2 oraz art. 3 ustawy. W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz twierdzenia skarżącej nie dają do tego podstaw. Skoro przedstawione przez skarżącą oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdzają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 ani w art. 3 ustawy, jak też okoliczności tych w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania nie potwierdził właściwy organ ( w tym IPN i Opolska Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych) , to zasadnie wydano decyzję odmowną w tym przedmiocie. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić w całości .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło