IV SA/Wr 388/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia 26 sierpnia 2019 r. Z. R. (dalej strona lub skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu m.in. na opisaną w sentencji decyzję Prezydenta W. (dalej organ pierwszej instancji), żądając stwierdzenia jej nieważności, uznania, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, wymierzenia mu grzywny oraz zobowiązania go do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony. Ponadto skarżący wystąpił o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym, połączenie jej z innymi, enumeratywnie wymienionymi postępowaniami, a następnie ich zniesienie i ponowną rejestrację pod jedną wspólną sygnaturą. Zwrócił się on także o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarżący w istocie kwestionuje rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji, co czyni jego skargę niedopuszczalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę za pośrednictwem organu pierwszej instancji, a jako jej przedmiot podał decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...]. Wskazane rozstrzygnięcie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z przywołanych na wstępie przepisów ustawy procesowej, możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest m.in. od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że strona winna wpierw wykorzystać drogę postępowania administracyjnego, by następnie móc zainicjować postępowanie sądowe, którego przedmiotem będzie wówczas rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Należy bowiem podkreślić, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega jedynie akt administracyjny (decyzja bądź postanowienie) ostateczny, czyli wydany w postępowaniu drugoinstancyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 392/11, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący zatem, aby podważyć zaskarżoną decyzję winien był w pierwszej kolejności wnieść odwołanie w ustawowym terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., co zresztą uczynił. Dopiero zaś następnie miał prawo zakwestionować wydaną przez Kolegium decyzję w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którą zobligowany był wnieść do tego Kolegium, a nie do prezydenta miasta. Mając zatem na uwadze przywołane okoliczności należało stwierdzić, że skarga wniesiona na decyzję organu pierwszej instancji okazała się niedopuszczalna. Dlatego też Sąd zobowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiącego o konieczności odrzucenia skargi, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. W takiej sytuacji nie było już potrzeby odrębnego rozpatrzenia pozostałych, wynikających ze skargi i z nią ściśle związanych żądań, obejmujących m.in. kwestię wymierzenia grzywny związanej z zarzutem przewlekłości, czy połączenia spraw do wspólnego rozpoznania. Odnosząc się zaś do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. h) p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.