IV SA/Wr 395/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 października 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia obowiązku zwrotu kwoty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] nr [...] w sprawie orzeczenia obowiązku zwrotu kwoty 2.000,00 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej J.K. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień spłaty, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. Jak podało Kolegium, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji o zwrocie należności z tytułu otrzymanych w okresie zasiłkowym 2009/2010 świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez osobę uprawnioną - J. K. Decyzją z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., powołując się na art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.) orzekł o obowiązku zwrotu przez A.B. kwoty 2.000,00 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej J.K. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień spłaty. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że za okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 stycznia 2010 r. wypłacono świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej J.K. w łącznej kwocie 2.000,00 zł. Świadczenie ustalono w wysokości bieżąco zasądzonych alimentów, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...], w kwocie po 500,00 zł miesięcznie. Wskazał ponadto, że komornik sądowy prowadzący sprawę nie przekazał żadnej kwoty na spłatę wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zatem kwotę wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zobowiązana jest zwrócić strona. W odwołaniu od tej decyzji A. B. podniósł, że nie jest ojcem J.K. i że został wprowadzony w błąd przez matkę dziecka w kwestii ojcostwa. Podniósł również, iż matka małoletniej J.K. zrezygnowała z pobieranych od niego na rzecz dziecka alimentów. Wskazał ponadto na swoją trudną sytuację materialną związaną z osadzeniem w zakładzie karnym. Jak dalej podało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2 powołanego przepisu). Dłużnikiem alimentacyjnym, zgodnie z art. 2 pkt 3 powołanej ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Po myśli art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego, tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Tytułem egzekucyjnym, zgodnie z art. 777 § 1 pkt 1 powołanej ustawy są m.in. orzeczenia sądu (wyroki, postanowienia) prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu. Analizując powyższe przepisy prawa, a w szczególności art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium stwierdziło, iż na organie właściwym wierzyciela ciąży obowiązek - zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego m.in. po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń alimentacyjnych. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w G., na czas trwania postępowania w sprawie o zasądzenie alimentów zabezpieczył powództwo w ten sposób, że zobowiązał odwołującego się do łożenia na utrzymanie małoletniej J.K. alimentów po 500,00 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2008 r. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych prowadzona na podstawie powyższego postanowienia, zgodnie z zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia 10 września 2009 r., okazała się bezskuteczna. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał K. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na J.K. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. W dniu 10 stycznia 2010 r. K.K. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. pisemne oświadczenie, w którym poprosiła o wstrzymanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od lutego 2010 r., w związku z prowadzoną sprawą o ustalenie ojcostwa. W oparciu o powyższy wniosek decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. uchylił z dniem [...] w całości decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz J.K. W związku z uchyleniem decyzji przyznającej prawo do świadczeń alimentacyjnych organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Kolegium, w działaniu organu I instancji brak jest przesłanek dających podstawę do uchylenia lub zmiany kwestionowanej decyzji. Organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie. Na podstawie powyższych ustaleń organ wydał rozstrzygnięcie, które jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, powołanymi wyżej. Strona bezspornie jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż na podstawie tytułu wykonawczego - postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...], sygn. akt [...], zobowiązana została do łożenia alimentów na rzecz J.K., których egzekucja okazała się bezskuteczna. Z uwagi na powyższe, w okresie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 stycznia 2010 r. organ I instancji wypłacił na osobę uprawnioną świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości przyznanych alimentów, w łącznej kwocie 2.000,00 zł. Wypłacone świadczenia, zgodnie z art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest zwrócić organowi właściwemu wierzyciela wraz z odsetkami ustawowymi. Należy przy tym podkreślić, iż w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji zobowiązany jest orzec jedynie o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ustalenie osoby zobowiązanej do łożenia alimentów, gdyż powyższa okoliczność została orzeczona postanowieniem Sądu. Stąd bez znaczenia dla sprawy pozostają okoliczności podniesione przez stronę w odwołaniu, iż nie jest on ojcem J.K. W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A.B. wniósł o umorzenie mu zasądzonych alimentów. Podniósł, iż nie jest ojcem dziecka, a w jego przekonaniu jest to bardzo istotna okoliczność. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji uznał, że decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego, zatem skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2009, nr 1, poz. 7 ze zm.); dalej: ustawa o pomocy. Na podstawie powołanej ustawy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] przyznał K. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz J.K. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. Podstawę dla przyznania takiego świadczenia zawiera art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy, w myśl którego w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Decyzja ta ma walor decyzji ostatecznej i zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przepis art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy stanowi, że gdy mowa jest o osobie uprawnionej - oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Tytułem wykonawczym jest m.in. orzeczenie sądu prawomocne albo podlegające natychmiastowemu wykonaniu (art. 777 k.p.c.). Tytułem wykonawczym, w rozpoznawanej sprawie, stał się wyrok Sądu Rejonowego w G. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...]. Wskazanym przez ten Sąd rodzicem zobowiązanym do świadczenia był skarżący, zaś osobami uprawnionymi do świadczenia wymienione wyżej dziecko. Bezskuteczność egzekucji świadczeń ustalonych w tym postanowieniu stwierdzone zostało w zaświadczeniu komornika sądowego. Wydana w takich warunkach wspomniana wyżej decyzja nie została zaskarżona. Na podstawie tejże decyzji na rzecz dziecka skarżącego wypłacono z funduszu alimentacyjnego, w okresie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 stycznia 2010 r., kwotę w łącznej wysokości 2.000 zł. Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny natomiast zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy). Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną oraz jest wydawana w postępowaniu o niezwykle zredukowanym postępowaniu wyjaśniającym. W niniejszej sprawie sprowadzało się ono właściwie do ustalenia, że z uwagi na to, iż K.K. w dniu 10 stycznia 2010 r. poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej w G. o toczącej się wobec skarżącego sprawie o ustalenie ojcostwa wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wypłaty świadczeń z funduszu od lutego 2010 r., w dniu 20 stycznia 2010 r. Kierownik Ośrodka wydał decyzję, którą uchylił decyzję z dnia [...] przyznającą przedmiotowe świadczenie. To z kolei, wypełniło przesłankę z powoływanego wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy do jego zwrotu. Zatem, w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organy obu instancji uczyniły zadość określonym przez omawiane przepisy obowiązkom, odwołując się właśnie do decyzji z dnia [...]. Zasady, na jakich Państwo udziela ustawowego wsparcia osobom, które pomimo zasądzenia im alimentów nie są w stanie podołać własnej trudnej sytuacji życiowej zostały zawarte w preambule do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednak obowiązkiem organów władzy publicznej nie jest wyręczanie członków rodziny z ich cywilnych obowiązków względem krewnych, małżonka, powinowatych. W pierwszej kolejności to sami członkowie rodziny, obciążeni ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym, mają czynić wszelkie, najdalej posunięte i wymagające rozsądnej ludzkiej zaradności zabiegi dla dostarczenia uprawnionym potrzebnych środków utrzymania (art. 128 oraz 135 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – Dz.U. 1964 r. nr 9, poz. 59 ze zm.). Żaden akt organu władzy publicznej nie jest w stanie uchylić obowiązku alimentacyjnego albo zwolnić z tego obowiązku lub trwale zastąpić osobę zobowiązaną do alimentowania (S. Nitecki, Zaliczka alimentacyjna – wybrane zagadnienia, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 4, str. 19). Logiczną konsekwencją tak określonego obowiązku jest konstrukcja art. 27 ustawy o pomocy, nakładająca na osobę zobowiązaną do alimentacji obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych uprawnionemu z zasobów funduszu alimentacyjnego. Przy czym, nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie fakt, iż toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa skarżącego wobec J.K. Zresztą na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie istniało prawomocne orzeczenie tę kwestię rozstrzygające. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustaliły, iż decyzja nakładająca na skarżącego na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy obowiązek zwrotu wierzycielowi, tj. funduszowi alimentacyjnemu ustalonej kwoty jest zgodna z prawem. W istniejącym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku.