IV SA/Wr 395/13
WyrokWSA we Wrocławiu2014-02-19
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Tadeusz Kuczyński, Mirosława Rozbicka – Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu, mimo że nie dopełniła obowiązku wymeldowania się?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu. Zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinno odzwierciedlać stan faktyczny. Decyzja o wymeldowaniu jest potwierdzeniem faktu opuszczenia lokalu i nie wpływa na prawa do lokalu.Stan faktyczny
Skarżący został wezwany do wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, co zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody. Skarżący twierdził, że nie wszczynał awantur i przyjeżdżał do miejsca zameldowania kilka razy w tygodniu, nigdy nie opuścił domu na stałe. Organ II instancji oraz WSA uznały, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal ponad 20 lat temu, koncentrując swoje życie w innym miejscu, co uzasadnia wymeldowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. Ż., dalej także skarżący, od decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia 24 marca 2013 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu ww. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy pl. Z. w O., Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy pl. Z. w O., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wszczęte zostało przez Burmistrza O. w dniu 24 stycznia 2013 r. Fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w ww. lokalu wskazany został przez Z. Ż.- właścicielkę lokalu, która upoważniła swoją wnuczkę M. P., do reprezentowania jej w niniejszym postępowaniu.
Organ I przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie. W toku postępowania M. P. oświadczyła, że skarżący nie mieszka w miejscu zameldowania od około 30 lat. Mieszkanie opuścił dobrowolnie, wyprowadzając się do swojej konkubiny zamieszkałej w N., gdzie przebywa obecnie. W lokalu, którego postępowanie dotyczy, nie ma żadnych rzeczy należących do skarżącego. W przedmiotowym lokalu skarżący pojawia się jedynie sporadycznie i będąc pod wpływem alkoholu wszczyna awantury.
Przesłuchany do protokołu skarżący przyznał, że w 1994 r. zaczął stopniowo wyprowadzać się z lokalu. Działanie to spowodowane było "przegęszczeniem" osób w mieszkaniu. W tym czasie w lokalu mieszkali jego rodzice, siostra oraz wnuczka z mężem i dzieckiem. Skarżący podał, że nie zerwał jednak więzi z miejscem zameldowania. Przychodzi czasami w odwiedziny, ma bowiem swobodny dostęp do nieruchomości. Skarżący przyznał, że całe swoje życie koncentruje w mieszkaniu należącym do konkubiny i tam też zamierza przebywać w przyszłości.
Świadek M. P. podał, że skarżący nie mieszka od wielu lat w miejscu zameldowania, co mogą potwierdzić również sąsiedzi zamieszkali w okolicy. Podobnej treści oświadczenie złożył W. Ż., brat skarżącego, który podał, że obecnie w lokalu zamieszkują: Z. Ż. oraz M. P. z mężem i dwójką dzieci.
Słuchane w charakterze świadków R. R., I. K. i B. K., mieszkające w tym samym budynku, zgodnie oświadczyły, że nie znają skarżącego.
Po przeprowadzeniu powyższych dowodów Burmistrz Miasta O., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją z dnia 24 marca 2013 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy pl. Z. w O.
Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji podał, że w sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest niebudzące wątpliwości ustalenie, istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.
Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania około 20 lat temu, kiedy wyprowadził się do swojej konkubiny. Skarżący sam przyznał, że właśnie lokal położony w miejscowości N. jest miejscem, w którym koncentruje całe swoje życie, zaś lokal, którego postępowanie dotyczy, to jedynie miejsce, do którego przychodzi w odwiedziny. Organ wskazał, że w protokole z 19.02.2013 r. znajduje się stwierdzenie skarżącego potwierdzające zasadność wydania niniejszej decyzji. Skarżący podał do protokołu, że: "Od wielu lat tu (lokal w N.) skupia swoje życie osobiste i sprawy bytowe". Również powołani w sprawie świadkowie przyznali, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal położony przy pl. Z. w O.
Organ podał, że skarżący kwestionował ową dobrowolność opuszczenia lokalu stwierdzając, że wyprowadził się z powodu braku warunków do zamieszkiwania w tym miejscu. Mieszkanie było zbyt małe, by mieszkał w nim wraz z pozostałymi członkami rodziny. Odnosząc się do powyższych twierdzeń organ wyjaśnił, że zameldowanie jest jedynie aktem rejestracji miejsca pobytu, całkowicie niewiążącym i nie noszącym cech trwałości. Oznacza to, że w każdym momencie wpis o zameldowaniu może zostać odpowiednio zmieniony, tak by był zgodny z panującym stanem faktycznym. Organ wskazał, że skarżący przyznaje, że od wielu lat skupia swoje życie w innym miejscu, zaś w spornym lokalu przebywa jedynie sporadycznie, w odwiedzinach u matki. Nie można wobec tych oświadczeń zdaniem organu uznać, że utrzymanie zameldowania skarżącego jest nadal prawidłowe, albowiem sporadyczne wizyty w danym miejscu nie mogą być utożsamiane z pobytem w nim na stałe.
Organ wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z powyższej definicji wynika, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, osoba taka winna fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego z nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Należy zatem przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, czy podejmuje korespondencję.
Z materiału dowodowego sprawy zdaniem organu wynika, że żadnej z wymienionych czynności skarżący nie wykonuje w miejscu stałego zameldowania, co prowadzi do wniosku, że gdzie indziej skarżący skoncentrował swoje sprawy życiowe. Organ wskazał, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i potwierdza jedynie stan faktyczny, że określona osoba nie przebywa w danym lokalu. Tak jak zameldowanie nie rodzi żadnych praw właścicielskich do lokalu, którego meldunek dotyczy, tak i wymeldowanie nie pozbawia praw właścicielskich do lokalu, z którego zostaje się wymeldowanym. Oznacza to, że w sytuacji, gdy zainteresowany faktycznie zamieszka w lokalu, spełni tym samym warunki do zameldowania. Do tej czynności, w myśl obowiązujących przepisów, nie jest wymagana nawet zgoda właściciela mieszkania. Organ wskazał, że skarżący obecnie nie przebywa jednak na terenie nieruchomości, wobec czego utrzymywanie jego zameldowania stanowi fikcję meldunkową, niedozwoloną przepisami prawa.
Organ wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. Nadto, rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich więzów, a skoncentrowaniem ośrodka swoich interesów życiowych w innym miejscu. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy.
Powyższe przesłanki w ocenie organu spełniły się w niniejszym postępowaniu. Skarżący już w 1994 r. opuścił sporny lokal i wyprowadził się z rzeczami osobistymi do lokalu położonego w miejscowości N., gdzie zamieszkuje do chwili obecnej. W miejscu zameldowania, jak sam stwierdził, pozostały jedynie dokumenty. W spornym lokalu pojawia się jedynie w odwiedzinach u matki. Trudno w tej sytuacji zdaniem organu uznać, że właśnie to miejsce stanowi dlań centrum spraw życiowych.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu twierdzeń skarżącego, który zaprzeczył wcześniej składanym zeznaniom, stwierdzając tym razem, że faktycznym miejscem jego pobytu jest lokal przy pl. Z. w O., organ uznał, że twierdzenia te są bezskuteczne, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że skarżący skoncentrował swoje życie w innym miejscu. Odnosząc się do odstąpienia od powołania na świadka Z. Ż. organ wyjaśnił, że upoważniła ona do działania w jej imieniu M. P. Ponadto podał, że dowód z przesłuchania stron jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym). Może być przeprowadzony wówczas, gdy po "wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku" pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przez wyczerpanie środków dowodowych należy rozumieć sytuację, w której organ administracji publicznej zgromadził i ocenił wyczerpująco cały materiał dowodowy zgodnie z regułami określonymi w k.p.a., lecz mimo to pozostały niewyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy. Brak środków dowodowych oznacza sytuację, w której organ administracji publicznej i strony postępowania nie dostarczyły dowodów niezbędnych do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia faktów istotnych dla załatwienia sprawy lub przeprowadzenie dowodu na takie okoliczności faktyczne stało się niedopuszczalne, np. świadek skorzystał z prawa odmowy zeznań. Powołując się na wyrok NSA z dnia 21.10.1994 r., sygn. akt SA/Wr 895/94 organ wskazał, że nie istnieje w postępowaniu administracyjnym obowiązek przesłuchania strony; przesłuchanie to może odbyć się wtedy, gdy pozostały w sprawie niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty.
Organ podkreślił, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza ona organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny.
Skoro skarżący nie przebywa od wielu lat (od 1994 r.) w lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały, lecz swoje centrum życiowe koncentruje w innym miejscu, to brak jest zdaniem organu uzasadnienia do dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej w tym przedmiocie. Organ podał, że skarżący potwierdził w oświadczeniu złożonym w dniu 19.02.2013 r., że mieszkanie opuścił, posiada w nim jedynie dokumenty, zaś wszystkie sprawy bytowe koncentruje w innym miejscu. Organ wskazał, że sam zamiar stałego pobytu w jakiejś miejscowości nie przesądza o stałym jego charakterze. Musi on być powiązany z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności.
Reasumując organ stwierdził, że brak skutecznych działań w powrocie do miejsca zameldowania, upływ długiego okresu od jego opuszczenia, jak również skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu wyraźnie wskazują, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i dobrowolny. Wskazał również, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób.
Skoro skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. W ocenie organu odwoławczego, trafnie organ I instancji uznał, że wszystkie przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały w sprawie spełnione, w związku z czym organ ten orzekł jak w zaskarżonej decyzji.
W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podał, że od 1975 r., mieszkając wraz z rodzicami w lokalu przy pl. Z. w O., nigdy nie wszczynał żadnych awantur. Nigdy też nie było interwencji Policji. Od 30 lat nie mieszka w miejscu zameldowania, ponieważ przeniósł się do konkubiny, aby zwolnić pokój dorastającemu wówczas synowi M. P. Domu nigdy nie opuścił na stałe. Przyjeżdżał do miejsca zameldowania kilka razy w tygodniu. W grudniu 2012 r. jego matka ciężko zachorowała i w dniu [...].05.2013 r. zmarła. W skardze zawarł też wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych świadków na twierdzenia powołane w skardze.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
W ocenie Sądu, wydane w sprawie decyzje nie uchybiają zarówno przepisom prawa stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisom postępowania administracyjnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno się zatem łączyć ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2001 r., sygn. V SA 3169/00, lex nr 50123; wyrok NSA z dnia 21.03.2001 r., sygn. V SA 2950/00, lex nr 80643; wyrok NSA z dnia 23.09.1999 r., sygn. V SA 252/99, lex nr 49952).
O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zatem tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu. Przy czym, rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.
Źródłem powinności organu administracji publicznej, właściwym do rozpoznawania sprawy w przedmiocie wymeldowania, jest więc dokonanie czynności wymeldowania, gdy nastąpił fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Wskazać przy tym należy, że wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu. Wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Podkreślić przy tym należy, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. wskutek nowelizacji omawianej ustawy ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887) wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu stanowiącego miejsce dotychczasowego pobytu jest fakt jego opuszczenia, niezależnie od tego, czy osoba ta utraciła uprawnienie do przebywania w tymże lokalu.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy pl. Z. w O. zostały prawidłowo poczynione na podstawie wyczerpująco zebranego w sprawie materiału dowodowego i właściwie ocenione, a wydane w sprawie decyzje w niczym nie uchybiają zarówno przepisom prawa materialnego stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisom postępowania administracyjnego.
Wbrew odmiennym w tym względzie twierdzeniom skarżącego, prawidłowo organy orzekające w sprawie ustaliły, że skarżący od wielu lat nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Lokal ten opuścił bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczność powyższa wynika bowiem nie tylko z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków mieszkających w tym samym budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny oraz z zeznań brata skarżącego i twierdzeń M. P., ale także z zeznań samego skarżącego, który podał, że ponad 30 lat temu opuścił lokal mieszkalny położony przy pl. Z. w O., ponieważ mieszkało w nim dużo osób, a lokal był mały. Chciał w ten sposób polepszyć sytuację mieszkaniową dorastającego syna M. P., więc pozostawił swój pokój dla niego. Podane przez skarżącego okoliczności opuszczenia przedmiotowego lokalu pozostają w sprawie bez znaczenia w związku z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Istotne w prawie jest, że skarżący opuścił lokal mieszkalny, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny, co jest okolicznością niesporną w sprawie. Ponadto opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Od wielu lat skarżący mieszka w innej miejscowości, w lokalu należącym do jego konkubiny, co sam przyznał przesłuchany do protokołu. Twierdzenia jego w tym zakresie są zgodne z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków - osób mieszkających w tym samym budynku, w którym położony jest przedmiotowy lokal, z zeznaniami brata skarżącego oraz M. P., która, jak wynika ze złożonych przez skarżącego do akt sprawy sądowej dokumentów, w tym postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jest obecnie właścicielką przedmiotowego lokalu mieszkalnego, po śmierci matki skarżącego, zmarłej w dniu [...] maja 2913 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Fakt śmierci matki skarżącego po wydaniu zaskarżonej decyzji pozostawał w ocenie Sądu bez wpływu na bieg niniejszego postępowania, skoro właścicielem lokalu stała się M. P., dotychczasowy pełnomocnik matki skarżącego i została ona zawiadomiona o terminie rozprawy, a ponadto postępowanie w sprawie o wymeldowanie, o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, może toczyć się także z urzędu.
W świetle powyższego, trafnie w ocenie Sądu, mając na względzie powyższe istotne w sprawie okoliczności co do faktu opuszczenia przez skarżącego w sposób dobrowolny i trwały przedmiotowego lokalu, organy rozpoznające sprawę przyjęły i ustaliły, że skarżący wyprowadził się z miejsca pobytu stałego, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się oraz, że opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego było dobrowolne i ma charakter trwały.
Wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego nie stoi na przeszkodzie fakt, że z przedłożonego przez skarżącego do akt sprawy testamentu Z. Ż. z dnia [...].03.2001 r. wynika, że spadkodawczyni zobowiązała w nim spadkobiercę testamentowego do ustanowienia na rzecz skarżącego dożywotniej i bezpłatnej służebności mieszkania, skoro w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. wskutek nowelizacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu stanowiącego miejsce dotychczasowego pobytu jest fakt jego opuszczenia, niezależnie od tego, czy osoba ta utraciła uprawnienie do przebywania w tymże lokalu.
Zauważyć należy, że zameldowanie określonej osoby na pobyt stały pod danym adresem jest jedynie czynnością rejestracyjną, z której wynika, że osoba ta przebywa pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu i tam koncentruje swoje centrum życiowe. Zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinno odzwierciedlać stan faktyczny związany z zamieszkiwaniem w konkretnym lokalu. Z utrwalonego już w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że: "Celem wymeldowania jest jedynie potwierdzenie, iż dana osoba nie przebywa już w dotychczasowym miejscu pobytu, niezależnie od tego, czy osobie tej przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, w którym dotychczas przebywała." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28.08.2009 r., sygn. IV SA/Wa 141/09, lex nr 553461). Podobny pogląd wyraził też WSA w Poznaniu w sprawie sygn. akt III SA/Po 507/08 (Wspólnota 2009/34/38). Zgodnie z tym wyrokiem: "Sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania. Organy ewidencyjne nie są zatem uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania pod danym adresem, rozstrzygania sporów o prawo własności itd." Także w wyroku z dnia 10.06.2009 r. sygn. II SA/Ke 216/09 WSA w Kielcach podkreślił, że: "Wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu, a wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki jedynie umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny." W wyroku z dnia 06.06.2013 r., sygn. IV SA/Po 310/13 (lex nr 1335009) WSA w Poznaniu wskazał, że: "Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie prowadzi do zmiany stosunków prawnorzeczowych na nieruchomości." W ocenie sądu orzekającego w sprawie, samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli przez skoncentrowanie w nim swojego centrum życiowego, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.
W świetle tego, co powiedziano wyżej, za prawidłowe należy uznać działanie organu administracji polegające na wymeldowaniu skarżącego z lokalu położnego w O. przy pl. Z., skoro skarżący opuścił tenże lokal mieszkalny w sposób dobrowolny i trwały, co zostało w sprawie ustalone zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnie organy uznały w świetle wyczerpująco zgormadzonego materiału dowodowego, że istniały podstawy do zastosowania w sprawie cytowanego wyżej przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Decyzje zaskarżonej treści w niczym, zdaniem Sądu, nie naruszają prawa.
Sąd nie uwzględnił zgłoszonego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych w niej świadków albowiem zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., rozpoznając skargę sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów, i to wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Skoro zatem wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło