IV SA/Wr 4/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant : Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją Wojewody D. z dnia [...] 2011 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. G., reprezentowanej przez A. G. od decyzji Prezydenta Miasta W., nr [...], z dnia [...] 2011 r. orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 sierpnia 2011 r., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że zaskarżoną decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2011 r. orzeczono o utracie przez B. G. z dniem 23 sierpnia 2011 r. statusu osoby bezrobotnej w związku z niestawieniem się w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy i niepowiadomieniem w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Od decyzji tej reprezentujący skarżącą A.G. złożył odwołanie w dniu 27 września 2011 r. wskazując, iż według jego wiedzy B. G. zaginęła od 02 września 2011 r. i do chwili obecnej jej los nie jest mu znany oraz nie jest mu znany powód niestawienia się zainteresowanej w urzędzie pracy w dniu 23 sierpnia 2011 r. Do odwołania załączone zostały: upoważnienie dla A. G. oraz kserokopie: dowodu osobistego B. G., karty informacyjnej leczenia szpitalnego zainteresowanej w Klinicznym Oddziale Chirurgii Ogólnej w okresie od 03 czerwca 2011 r. do 08 czerwca 2011 r., zawiadomień o rozprawie w dniu 05 października 2011 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie ze skargi w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oraz wezwania do stawienia się w dniu 16 listopada 2011 r. w Sądzie Rejonowym dla W.- K. III Wydział Rodzinny w sprawie zmiany orzeczeń w zakresie alimentów. W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów dołączonych do akt sprawy ustalono, że B.G. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. jako bezrobotna z dniem 01 grudnia 2010 r. bez prawa do zasiłku. Zainteresowana została pouczona o konieczności zgłaszania się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy, powiadomienia w ciągu 7 dni od daty wyznaczonej o przyczynie niestawiennictwa oraz o obowiązku zawiadomienia urzędu o fakcie wyjazdu za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy i zobowiązała się do przestrzegania ciążących na niej obowiązków. W wyznaczonym terminie, tj. w dniu 23 sierpnia 2011 r. B. G. nie stawiła się w urzędzie pracy i nie usprawiedliwiła tej nieobecności w ciągu 7 dni od dnia niestawiennictwa. W związku z powyższym decyzją z dnia 05 września 2011 r., orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 sierpnia 2011 r. Od decyzji tej reprezentujący skarżącą A. G. w dniu 27 września 2011 r. złożył odwołanie. Po rozpatrzeniu sprawy stwierdzono, że decyzja Prezydenta Miasta W. jest zgodna z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pozbawia się statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3 (tj. 120 dni, 180 dni lub 270 dni), w zależności od liczby niestawiennictw. Organ odwoławczy uwzględnił, iż z przekazanych akt sprawy jednoznacznie wynika, że zainteresowana własnoręcznym podpisem w dniu 12 sierpnia 2011 r. zobowiązała się do stawienia się w powiatowym urzędzie pracy w dniu 23 sierpnia 2011 r. oraz nie powiadomiła w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawienia się, mimo iż została wyczerpująco pouczona o konsekwencjach prawnych wynikających z niestawiennictwa. Rozumiejąc bardzo trudną sytuację osobistą zainteresowanej organ podkreślił, że obowiązkiem bezrobotnego jest zgłaszanie się na każdy wyznaczony przez urząd termin, skoro bowiem ze statusem bezrobotnego łączą się określone uprawnienia gwarantowane przez ustawę, to również na bezrobotnym ciążą z tego tytułu określone powinności związane z dbałością o własną sytuację, w tym notowania sobie wyznaczonych terminów spotkania i ich rzetelnego przestrzegania. Niezgłoszenie się w wyznaczonym terminie mogą uzasadnić jedynie przyczyny, które nie są zawinione przez bezrobotnego i zostaną w odpowiedni sposób udokumentowane, np. choroba (na druku ZUS ZLA) lub wypadek losowy. Usprawiedliwienie niestawiennictwa przez stronę powinno nastąpić w ciągu 7 dni od daty niezgłoszenia się w urzędzie pracy. Wymienione przesłanki przepisu ustawy, tj. uzasadniona przyczyna niestawienia się i powiadomienie powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni o tej przyczynie powinny być spełnione łącznie. Stwierdzono, że B. G. tych przesłanek nie spełnia, tym bardziej, iż w złożonym odwołaniu brak jest jakichkolwiek argumentów wskazujących na rzeczywiste powody niestawiennictwa skarżącej w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy. Dodatkowo należy wskazać, iż obowiązujące przepisy prawa dają możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej i skorzystania z pomocy przewidzianej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy także osobom nie posiadającym zameldowania. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 262, poz. 2606 z późn. zm.), bezrobotny zgłasza się, w celu dokonania rejestracji, do powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego, a jeżeli nie jest zameldowany - do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze działania przebywa. I z takiej właśnie możliwości skorzystała skarżąca dokonując w dniu 01 grudnia 2010 r. rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. Poinformowano, że B. G. może ponownie zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy po upływie co najmniej 120 dni od dnia nie zgłoszenia się. Brak statusu bezrobotnego nie stanowi przeszkody w korzystaniu z ofert pracy i w podjęciu zatrudnienia. Jednocześnie wyjaśniano, że sprawa posiadania ubezpieczenia zdrowotnego może być rozwiązana zgodnie z art. 2 i art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 r., gdzie dokumentem potwierdzającym prawo do opieki zdrowotnej jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, po spełnieniu określonych w ustawie warunków przysługująca przez okres 90 dni (...). W tej sprawie strona powinna się zgłosić do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik strony A. G. podniósł zarzut dotyczący stanu faktycznego sprawy, tj. daty rejestracji B. G. w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. oraz szczegółowo opisał sytuację związaną z zameldowaniem skarżącej oraz faktem jej bezdomności. Do skargi załączone zostały kserokopie: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 05 października 2011 r. w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, doręczenia A. G. odpisu wyroku z dnia 05 października 2011 r., zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia 13 maja 2011 r. o rejestracji B. G. jako bezrobotnej od dnia 19 sierpnia 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. od dnia 01 grudnia 2010 r. do nadal i pobieraniu od dnia 04 stycznia 2010 r. do dnia 22 stycznia 2010 r. stypendium z tytułu szkolenia, zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia 05 września 2011 r. o rejestracji B. G. jako bezrobotnej od dnia 01 grudnia 2010 r. do dnia 22 sierpnia 2011 r., zaświadczenia wymeldowania B. G. z pobytu stałego w dniu 30 marca 2011 r. oraz część B formularza wniosku o wydanie dowodu osobistego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Odnosząc się do zarzutów A. G. przedstawionych we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, wyrażających się przede wszystkim w opisie sytuacji związanej z zameldowaniem skarżącej oraz faktem jej bezdomności podkreślono, iż jak już wskazano w zaskarżonej decyzji obowiązujące przepisy prawa dają możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej i skorzystania z pomocy przewidzianej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy także osobom nie posiadającym zameldowania. Wskazana ustawa wśród zadań powiatowych urzędów pracy wymienia przede wszystkim prowadzenie pośrednictwa pracy dla zarejestrowanych osób, a w razie braku możliwości zapewnienia odpowiedniej pracy oferowanie innej pomocy, tj. świadczenie usług poradnictwa zawodowego i informacji zawodowej, świadczenie usług pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, inicjowanie, organizacja i finansowanie szkoleń, przygotowania zawodowego dorosłych i staży, przyznawanie i wypłacanie zasiłków oraz innych świadczeń z tytułu bezrobocia (np. stypendium). Na tej podstawie właśnie B.G. skierowano do odbycia szkolenia "Umiejętność aktywnego poszukiwania pracy" w okresie od 04 stycznia 2010 r. do 22 stycznia 2010 r. i przyznano jej prawo do stypendium w okresie odbywania szkolenia. Rozumiejąc bardzo trudną sytuację osobistą zainteresowanej, związaną z jej bezdomnością, wskazano, że aczkolwiek kwestie związane z wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego należą do zadań Wojewody D. jako organu prowadzącego sprawy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych, w tym sprawującego nadzór nad działalnością organów gmin w zakresie przestrzegania i realizacji przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w niniejszej sprawie pozostają bez faktycznego związku i nie wpływają na zasadność złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a ), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Niesporna w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność niestawiennictwa strony skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie, to jest 23 sierpnia 2011 r., jak i to, że skarżąca nie usprawiedliwiła tej nieobecności w terminie 7 dni od dnia niestawiennictwa. W odwołaniu od decyzji I instancji, jak i w skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej powoływał się na taką okoliczność, jak bezdomność B. G. spowodowaną wymeldowaniem jej z miejsca pobytu stałego. Podczas rozprawy oświadczył, że B. G. została bezprawnie wymeldowana z lokalu, nie może skutecznie starać się o pracę, ani leczyć się, a obecnie ma połamane palce obu rąk. Stwierdził, że zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i w odpowiedzi na skargę organ nie ustosunkował się w wymagany sposób do stanowiska strony. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego w przedmiotowej sprawie jest art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Podstawowym elementem definicji bezrobotnego jest gotowość do podjęcia zatrudnienia, co oznacza, że bezrobotny musi być pod tym względem w pełni dyspozycyjny. W celu weryfikacji tej dyspozycyjności nałożono na bezrobotnego obowiązek zgłaszania się do właściwego urzędu pracy. Potwierdzenie gotowości do podjęcia pracy oraz uzyskanie informacji o możliwości zatrudnienia i szkolenia następuje nie w terminach dogodnych i ustalonych przez samego bezrobotnego, ale wyznaczonych przez organ zatrudnienia, co wprost wynika z art. 33 ust. 3 ustawy. Niedopełnienie tego obowiązku rodzi skutki przewidziane w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Przepis ten określa dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, aby nie doszło do pozbawienia statusu bezrobotnego: bezrobotny musi usprawiedliwić niestawiennictwo w wyznaczonym przez urząd pracy terminie przez wskazanie uzasadnionej przyczyny i takie usprawiedliwienie winno nastąpić w ciągu 7 dni od wyznaczonego terminu zgłoszenia się w urzędzie pracy. Ignorowanie tych dyscyplinujących wymogów naraża bezrobotnego na obligatoryjne sankcje. Brzmienie powołanego przepisu jest bowiem kategoryczne i nie nasuwa wątpliwości, że w przypadku niespełnienia przewidzianych w nim przesłanek organ ma obowiązek podjąć decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Skarżący nie spełnił warunku w postaci wskazania w okresie do 7 dni powodów niestawiennictwa w wyznaczonym terminie, jak również nie podał uzasadnionej przyczyny tego niestawiennictwa. B. G. została pouczona o prawach i obowiązkach wynikających z posiadania statusu osoby bezrobotnej, w tym m. in. o konieczności zgłaszania się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy, powiadomienia w ciągu 7 dni od daty wyznaczonej o przyczynie niestawiennictwa oraz o obowiązku zawiadomienia urzędu o fakcie wyjazdu za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy i własnoręcznym podpisem w dniu 23 lutego 2011 r. zobowiązała się do przestrzegania ciążących na niej obowiązków. W dniu 12 sierpnia 2011 r. skarżąca złożyła pisemne oświadczenie o treści: "Od dnia 16 sierpnia 2011 r. do dnia 22 sierpnia 2011 r. nie będą gotowa do podjęcia zatrudnienia zgodnie z treścią przepisu art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zostałam pouczona, że całkowity okres zgłoszonego braku gotowości do podjęcia zatrudnienia nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Do powiatowego urzędu pracy zobowiązuję się zgłosić w dniu 23 sierpnia 2011 r. w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia i przyjęcia innej formy pomocy przewidzianej w ustawie." W wyznaczonym terminie, tj. w dniu 23 sierpnia 2011 r. B. G. nie stawiła się w urzędzie pracy i nie usprawiedliwiła tej nieobecności w ciągu 7 dni od dnia niestawiennictwa. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2011 r. orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 sierpnia 2011 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2010 r., I OSK 942/10 (Lex nr 745385), możliwość usprawiedliwienia niestawiennictwa ustawodawca jednoznacznie łączy bowiem z obowiązkiem wykazania uzasadnionej przyczyny nie zgłoszenia się do organu zatrudnienia (...). Zwrot "uzasadniona przyczyna" jest pojęciem niedookreślonym, którego ostateczną treść musi ustalić organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że w orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych tylko na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2009 r. I OSK 508/08). Do stanu hipotetycznego zapisanego w przepisie art. 33 pkt 4 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy należy zaliczyć zdarzenia nagłe, których bezrobotny nie mógł przewidzieć. Do takich okoliczności nie można zaliczyć długotrwałej choroby, bo nie jest to zdarzenie nagłe. Z kolei w sprawie I OSK 508/08, (wyrok NSA z dnia 25 lutego 2009 r. Lex nr 522499) wskazano, że takie okoliczności jak zapomnienie, czy pomylenie terminu nie mogą stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy celem potwierdzenia w wyznaczonym terminie gotowości do podjęcia. Należy zgodzić się z organem, że do takich okoliczności nie należy również fakt wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego, jak i związany z tym fakt bezdomności. Mając to wszystko na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszonych przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).