IV SA/Wr 40/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół nr 2 w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla decyzję I i II instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół nr 2 w D. kwotę 200 zł ( dwieście złotych ) tytułem kosztów postępowania sądowoadmnistracyjnego. Burmistrz B. decyzją nr [...] z dnia [...]– na podstawie art. 70 b ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /tj. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm./, po rozpoznaniu wniosku Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół Nr w D. z dnia 21 września 2007r., postanowił nie przyznać jednorazowego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników w celu przygotowania zawodowego. W uzasadnieniu wskazał, że zainteresowany w dniu 21 września 2007r. złożył wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia zamieszkałej w B. W. S., młodocianego pracownika w celu nauki zawodu. Z przedłożonych do wniosku dokumentów wynika, że praktyczna nauka zawodu została zorganizowana przez Zespół Szkół Nr w D. w swoich warsztatach, a następnie w szkolnym gospodarstwie pomocniczym dla ucznia tej szkoły, co nie jest zgodne z art. 70 ust. 3 w/w ustawy. Od powyższej decyzji złożył odwołanie Kierownik Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół Nr w D.. Wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie jednorazowego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego. Zarzucił, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 70 b ust. 6, a nie powołany przez organ art. 70 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 70 ust. 5, art. 70 b ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm./, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzję tę organ podjął w oparciu o ustalony następujący stan faktyczny. Kierownik Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół nr w D. zawarł w dniu 1 września 2006r. z W. S., uczennicą Zespołu Szkół nr w D., umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego na okres od 01.09.2006r. do dnia zdania egzaminu sprawdzającego, nie dłużej niż do 31.08.2007r. Ze świadectwa pracy uczennicy wynika, że była zatrudniona w skarżącym Gospodarstwie Pomocniczym w okresie od 01.09.2005r. do 31.08.2006r. Wcześniej uczennica W. S. zawarła z Wicedyrektorem Zespołu Szkół Nr w D. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego na okres od 01.09.2005r. do 31.08.2007r. Ze świadectwa pracy uczennicy wynika, że umowa te obowiązywała od dnia 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. W dniu 31 sierpnia 2007r. uczennica uzyskała dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie kucharza małej gastronomii. W dniu 21 września 2007r. Kierownik Gospodarstwa Pomocniczego przy Zespole Szkół Nr w D. zwrócił się z wnioskiem do Burmistrza Miasta B. o dofinansowanie kosztów kształcenia z tytułu wyszkolenia ucznia za okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. Dokonując rozważań organ przywołał art. 70 b i art. 70 ust. 5 ustawy o systemie oświaty i stwierdził, że w stosunku do umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego nie ma zastosowania ust. 3 art. 70 ustawy, gdyż w myśl tego przepisu, w przypadku, gdy szkoła w swoich warsztatach, pracowniach szkolnych oraz szkolnych gospodarstwach pomocniczych organizuje dla uczniów praktyczną naukę zawodu, nie ma zastosowania przepis nakładający na szkołę obowiązek zawarcia umowy pomiędzy szkołą a podmiotem, u którego odbywa się praktyczna nauka zawodu. Stwierdził również, że z powołanych przepisów wynika, że zawieranie umowy o pracę z pracownikiem młodocianym może nastąpić tylko w celu przygotowania zawodowego. Jest to zatrudnienie celowe, które spełnia dodatkową funkcję, jest jedną z form realizacji obowiązku nauki. Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawiera szkoła zawodowa z właściwą jednostką, która ma prowadzić przygotowanie zawodowe. Oczywistym jest, że szkoła nie może zawrzeć umowy sama z sobą w celu przygotowania zawodowego we własnych pracowniach, warsztatach lub gospodarstwach pomocniczych. Koniecznym warunkiem zawarcia umowy jest występowanie po obu stronach odrębnych, niezależnych jednostek organizacyjnych: szkoły zawodowej i podmiotu organizującego na jej zlecenie praktyki. Ponieważ w omawianym stosunku umowy o pracę nie została spełniona przesłanka istnienia niezależnego od szkoły pracodawcy, a tylko takiemu po myśli art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty przysługuje dofinansowanie wniosek zainteresowanego nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę na powyższą decyzję złożyło Gospodarstwo Pomocnicze przy Zespole Szkół Nr w D. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 70 ust. 3 o systemie oświaty zamiast art. 70 ust. 6 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu przywołał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem, zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej upsa. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem musi być uwzględniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są trafne. W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, a to art. 70 i 70 b ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm./, dokonując wadliwej ich interpretacji. Powołane przepisy stanowią podstawę prawną do rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie, złożonego przez skarżącego. Jednakże nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 70 b ust. 6 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten stanowi, że dofinansowanie przyznaje wójt /burmistrz, prezydent miasta/ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w pkt 1. Z jego treści wynika, że nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyznania dofinansowania. Wskazuje bowiem tylko podmiot uprawniony do przyznania dofinansowania i formę w jakiej ma to nastąpić. Zresztą w części dyspozycyjnej odwołuje się do ust. 1, który określa warunki jakie powinien spełnić podmiot ubiegający się o dofinansowanie. Właśnie art. 70 b ust. 1 mówi o tym, że o dofinansowanie mogą ubiegać się pracodawcy, którzy zawarli z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego i którzy spełniają warunki określone w dalszej części przepisu. Podmioty, u których może się odbywać praktyczna nauka zawodu określa art. 70 ust. 1 powołanej ustawy. Stanowi on, że są nimi placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego, warsztaty szkolne, pracownie szkolne, szkolne gospodarstwa pomocnicze, pracodawcy a także indywidualne gospodarstwa rolne, szkolne gospodarstwa pomocnicze i pracodawca występujący jako dwa odrębne podmioty. Powstaje zatem pytanie, czy szkolne gospodarstwa pomocnicze mogą być pracodawcami. Jest to pytanie istotne z uwagi na brzmienie powołanego wyżej art. 70 b ust. 1, który daje tylko pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę możliwość ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia, jak również z uwagi na treść art. 70 ust. 3 tej ustawy, który wyłącza możliwość zawarcia umowy praktycznej nauki zawodu, o której mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o systemie oświaty pomiędzy szkołą a warsztatem szkoły, pracownią szkolną i szkolnymi gospodarstwami pomocniczymi. Ten ostatni przepis stanowił podstawę dla dokonania przedstawionej na wstępie interpretacji organów art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty sprowadzającej się do twierdzenia, że gospodarstwo pomocnicze szkoły jest częścią szkoły, zatem szkoła nie może zawrzeć z sobą umowy: taką umowę może zawrzeć tylko z niezależnym podmiotem i pracodawcą. Odpowiedzi na postawione wyżej pytanie w ocenie sądu należy szukać w kodeksie pracy oraz w ustawie o finansach publicznych. Jak wynika z dołączonego do akt administracyjnych statutu Gospodarstwa Pomocniczego w D. przy Zespole Szkół Nr w D., zostało ono utworzone na podstawie ustawy o finansach publicznych /Dz.U. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm./. Z art. 20 ust. 1 ustawy wynika, że gospodarstwem pomocniczym jest wyodrębniona z jednostki budżetowej pod względem organizacyjnym i finansowym, część jej podstawowej działalności lub działalność uboczna. Gospodarstwo to tworzy Kierownik jednostki budżetowej po uprzednim uzyskaniu zgody – w przypadku gospodarstw pomocniczych gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych – zarządu jednostki samorządu terytorialnego /art. 20 ust. 3/. Zespół Szkół Zawodowych Nr w D. jest jednostką budżetową w rozumieniu art. 18 ustawy o finansach publicznych. Jego dyrektor utworzył zarządzeniem Nr 12/2006 Gospodarstwo Pomocnicze po uzyskaniu zgody Zarządu Powiatu D. wyrażonej w formie uchwały Nr 223/447/06 z dnia 1 marca 2006r. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie odnoszą się – nie regulują kwestii podmiotowości gospodarstw pomocniczych w sferze stosunków pracy. Stanowią o wyodrębnieniu organizacyjnym i finansowym, dają samodzielność organizacyjną w zakresie gospodarki finansowej /art. 20 ust. 1-3 ustawy o finansach publicznych/. Jednakże ta samodzielność nie przesądza o samodzielności zatrudniania pracowników. Według ugruntowanego poglądu judykatury, do którego przychyla się Sąd orzekający w niniejszej sprawie, wykładnia systemowa przepisów ustawy o pracowniczych samorządach i ustawy o finansach publicznych pozwala na stwierdzenie, że gospodarstwo pomocnicze samorządowej jednostki budżetowej jest jednostką organizacyjną samorządowej jednostki organizacyjnej. Może być uznane za pracodawcę tylko wówczas, gdy jego samodzielność obejmuje również uprawnienia do zatrudnienia pracowników. Takie uprawnienia nie wynikają ani z ustawy o pracownikach samorządowych, ani z ustawy o finansach publicznych. Mogą być jednak nadane gospodarstwu pomocniczemu w drodze statutu /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2004r., sygn. I PK 135/04, OSNP 2005/15/224 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1999r., sygn. I PKN 175/99, OSNAPiUS 2000/21/787/. W niniejszej sprawie niesporne jest, iż § 3 statutu Gospodarstwa Pomocniczego Zespołu Szkół Nr w D., nadany przez Dyrektora Szkoły takie uprawnienia przyznaje. Ustęp 2 i 3 powołanego § 3 stanowi o tym, że Kierownik Gospodarstwa Pomocniczego wykonuje obowiązki pracodawcy w stosunku do pracowników Gospodarstwa i reprezentuje je na zewnątrz. Zatem powołując się na przedstawione wyżej wywody należy uznać, że skarżący jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy – ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. /tekst jednolity Dz.U. 1998r. Nr 71, poz. 94 ze zm./. Zgodnie bowiem z tym przepisem pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Skarżące Gospodarstwo Pomocnicze odpowiada legalnej definicji pracodawcy zawartej w art. 3 Kodeksu pracy. Jest zatem podmiotem, o którym mowa w art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty a także podmiotem – pracodawcą, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Poczynione wyżej rozważania dają również Sądowi podstawę do stwierdzenia, że Gospodarstwo Pomocnicze Szkoły może występować w dwóch formach podmiotów, w których może odbywać się praktyczna nauka zawodu /art. 70 ust. 1 ustawy o systemie oświaty/ - jako gospodarstwo pomocnicze szkoły nie mogące zatrudniać pracowników, gdyż statut nie dał mu takich uprawnień i gospodarstwo, które posiada takie uprawnienia i wówczas ma przymiot pracodawcy – ze skutkami wynikającymi z przepisów ustawy. Do pierwszego z tych gospodarstw pomocniczych odnosi się ustęp 3 art. 70 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że przepis ust. 2 art. 70 mówiący, że praktyczna nauka zawodu w podmiotach, o których mowa w ust. 1 odbywa się na podstawie umowy zawartej pomiędzy szkołą a tym podmiotem, nie ma zastosowania do praktycznej nauki zawodu organizowanej przez szkołę w swoich warsztatach pracowniczych szkolnych, oraz szkolnych gospodarstwach pomocniczych dla uczniów tej szkoły. Z przedstawionych wyżej przyczyn skarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie mogą się ostać. Na obecnym etapie sprawy zadaniem organów będzie ustalenie, czy Gospodarstwo Pomocnicze Zespołu Szkół Nr w D. jako pracodawca spełniło warunki do przyznania dofinansowania – a ustalenia te należy poczynić w oparciu o wszystkie środki dowodowe /art. 75 k.p.a./ w szczególności na podstawie umowy zawartej pomiędzy szkołą a pracodawcą. Sąd ponadto zauważa, że zgodnie z art. 70 b ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy, dofinansowanie może być przyznane za każdy pełny miesiąc kształcenia. Zatem do obowiązków organu należy również ustalenie, o jakim charakterze umowę zawarła uczennica wymieniona we wniosku /art. 70 b ust. 2 pkt 1 lub pkt 2/. Dodać też należy, że z wnioskiem o dofinansowanie wystąpiło Gospodarstwo Pomocnicze Zespołu Szkół Nr w D, które według Sądu posiada status pracodawcy. Orzeczenie Sąd oparł na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.