IV SA/Wr 403/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. Y. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 312/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych; II. stwierdza, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 200 (dwieście) złotych; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego G. Y. (dalej: skarżący, strona) w dniu 29 maja 2023 r. złożył skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 18 października 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 312/22 zobowiązującego organ m.in. do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący powołując się na art. 50 § 1, art. 52 § 2 oraz art. 154 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) wniósł o: 1) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 w zw. Z art. 154 § 6 p.p.s.a.; 2) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 15 000 zł na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.; 3) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.. W uzasadnieniu uargumentował wnioski skargi podkreślając, że pomimo uprawomocnienia się ww. wyroku oraz skutecznie doręczonego organowi wezwania do wykonania tego wyroku Wojewoda wyroku nie wykonał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że w dniu 12 maja 2023 r. wydał decyzję udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 12 maja 2026 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 18 października 2022 r. o sygn. akt. IV SAB/Wr 312/22 uwzględnił skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). Stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej i że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkty I i II sentencji wyroku);przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1 400 zł (pkt IV sentencji wyroku); dalej idącą skargę oddalił (punkt V sentencji wyroku) oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (punkt VI sentencji wyroku). Odpis ww. wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami sprawy administracyjnej wpłynęły do organu w dniu 17 lutego 2023 r. W dniu 16 marca 2023 r. oraz 17 kwietnia 2023 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem sporu jest niewykonanie przez Wojewodę prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 18 października 2022 r. o sygn. akt. IV SAB/Wr 312/22 uwzględniającego skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ z wniosku skarżącej z dnia 2 lutego 2021 r. Wedle skarżącego Wojewoda, mimo prawomocnie nałożonego obowiązku załatwienia w sprawy w wyznaczonym 60-dniowym terminie obowiązku tego nie wykonał ani w tym terminie, ani do dnia wniesienia skargi na niewykonanie tego wyroku. Z kolei organ wskazuje, że zwłoka w wykonaniu ww. prawomocnego wyroku w jest skutkiem ogromnej liczby wniosków składanych do organu, konieczności równoczesnego procedowania w wielu równych sprawach, odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania oraz braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Ponadto podkreślił też, że decyzją z dnia 12 maja 2023 r. udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę Za bezzasadny uznał wniosek o wymierzenie grzywny oraz o przyznanie sumy pieniężnej. Podstawę prawną rozpoznania przedmiotu skargi stanowi art. 154 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Z przepisu tego wynika zatem, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Wezwanie, którym należy poprzedzić skargę na niewykonanie wyroku (jak również na niezałatwienie sprawy), stanowi przesłankę dopuszczalności zaskarżenia, której niedochowanie powoduje odrzucenie skargi bez możliwości jej konwalidacji. W nadesłanych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się wezwanie z 14 marca 2023 r. (które wpłynęło do organu w dniu 16 marca 2023 r.) oraz z 12 kwietnia 2023 r. (które wpłynęło do organu w dniu 17 kwietnia 2023 r.). Sąd nie ma więc wątpliwości, że skarżący spełnił warunek dopuszczalności zaskarżenia określony w art. 154 § 1 p.p.s.a. Przystępując do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego w wyroku, to w pierwszej kolejności trzeba podkreślić poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., a które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (tak wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd, że niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17, CBOSA). W sprawie niewątpliwie została spełniona przesłanka dopuszczalności zaskarżenia, co Sąd ocenił wyżej. Co do drugiej przesłanki, zawartej w art. 154 § 1 p.p.s.a., to również i ona zaistniała w sprawie - według przedstawionego jej rozumienia. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 18 października 2022 r. o sygn. akt. IV SAB/Wr 312/22 wraz z aktami sprawy doręczone zostały organowi w dniu 17 lutego 2023 r. Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 60 dni do załatwienia sprawy, do czego organ został zobowiązany w pkt III wyroku. Organ nie załatwił sprawy wyznaczonym terminie, który upływał w dniu 8 kwietnia 2023 r. Akta sprawy administracyjnej wskazują, że nie było przeszkód, by prawomocny wyrok z 18 października 2022 r. wykonać w wyznaczonym przez Sąd terminie. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak lekceważenie prawomocnego wyroku. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin wykonania takiego wyroku mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i termin ten nie może ulec przedłużeniu. Trzeba też podkreślić, że w wyznaczonym przez sąd terminie do załatwienia sprawy (do 4 kwietnia 2023 r.) organ podjął jedną czynność zmierzającą do wykonania punktu III wyroku z 18 października 2022 r., tj. w dniu 7 marca 2023 r. wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów i wyznaczył termin okazania paszportu (na dzień 28 marca 2023 r.), co skarżący w wyznaczonym terminie wykonał. a następnie do końca okresu wyznaczonego wyrokiem (i dalej - do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku) pozostał całkowicie bezczynny. Dopiero w dniu 12 maja 2023 r. wydał decyzję (brak dowodu doręczenia). Podsumowując, ustalenia powyższe kwalifikują się jako niewykonanie wyroku w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 złotych (pkt I sentencji wyroku), mając na uwadze jej prewencyjną i represyjną funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku. Niezałatwienie sprawy z wniosku strony w terminie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem świadczy o kwalifikowanym naruszeniu przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Ze względu na okres bezczynności i bierność organu w wyznaczonym przez sąd okresie należało uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 154 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (pkt II wyroku). Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przydaje sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Jak podkreśla się w orzecznictwie komentowana norma prawna ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności po stronie skarżącego, które wymagałyby zasądzenia na jego rzecz sumy pieniężnej. Powszechnie wiadome jest bowiem, jakie trudności napotyka cudzoziemiec, gdy oczekuje tak długo na rozpatrzenie statusu w obcym państwie i to w sytuacji lekceważenia przez organ prawomocnego wyroku nakładającego obowiązek załatwienia sprawy w określonym terminie. Z tego względu w tej części Sąd na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a. przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 200 zł (pkt III sentencji wyroku) uznając właśnie tę kwotę za adekwatną, mimo innego wniosku strony w tym zakresie. O kosztach (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz.1935). Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.