IV SA/Wr 408/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów oddala skargę. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr SKO 4311/30/09, po rozpatrzeniu zażalenia Janusza K. na - wydane z upoważnienia Prezydenta W. - postanowienie Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 28 stycznia 2009 r. (Nr [...]), odmawiające wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 i art. 74 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że wnioskiem z dnia 25 lutego 2008 r. J. K. zwrócił się do Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o wydanie i doręczenie odpisów następujących dokumentów urzędowych: 1/ protokołu wywiadu środowiskowego z dnia 9 lipca 2004 r., 2/ protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 2 października 2007 r., 3/ protokołu wywiadu środowiskowego z dnia 11 stycznia 2008 r., 4/ protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 28 stycznia 2008 r., 5/ oświadczenia strony z dnia 13 listopada 2006 r., 6/ oświadczenia strony z dnia 11 stycznia 2008 r., 7/ oświadczenia strony z dnia 28 stycznia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił J. K. wydania uwierzytelnionych odpisów żądanych przez niego dokumentów. W uzasadnieniu odmowy organ wskazał, że J. K., wezwany do sprecyzowania istnienia ważnego interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów, poinformował, że uwierzytelnione odpisy dokumentów załączy jako dowody do pozwu, który wniesie do sądu powszechnego, w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych w postępowaniu administracyjnym. W ocenie organu pierwszej instancji takie uzasadnienie ważnego interesu prawnego jest niewystarczające. Organ wskazał też, że postępowania administracyjne, którego składnikami materiału dowodowego były wskazane we wniosku dokumenty, zostały zakończone, zatem żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów - z powołaniem we wniosku art. 73 § 2 k.p.a. - jest bezpodstawne, ponadto J. K. ma możliwość zainicjowania zamierzonego postępowania cywilnego bez konieczności posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych. W zażaleniu na to postanowienie J. K. zarzucił naruszenie art. 73 § 2 k.p.a., przez błędną wykładnię, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a., przez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym i niewyjaśnienie przyczyn zwłoki. W uzasadnieniu tego zarzutu stwierdził, że przedmiotem postępowania było ponowne rozpatrzenie jego wniosku z dnia 25 lutego 2008 r., a argumentacja organu pierwszej instancji dotycząca przedłużenia postępowania - pismem z dnia 29 grudnia 2008 r. - nie uzasadnia szczególnego skomplikowania sprawy i nie stanowi postanowienia, wymaganego przepisem art. 123 k.p.a. J. K. zarzucił, że organ pierwszej instancji przyjął błędną wykładnię art. 73 k.p.a., gdyż przepis ten w § 2 dopuszcza możliwość żądania wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem strony, również po zakończeniu postępowań administracyjnych, w czasie archiwizacji akt. Jego zdaniem, organ pierwszej instancji nie stosuje obowiązującej go instrukcji kancelaryjnej i nie znakuje spraw w sposób wymagany przez przepisy, w związku z czym nie mógł we wniosku wykazać numerów spraw. J. K. wskazał, że w piśmie z dnia 17 grudnia 2008 r, uzupełniającym wniosek, wskazał ważny interes - w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. uzasadniając swe żądanie wolą wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa o naruszenie dóbr osobistych w postępowaniu administracyjnym. Jako dowody załączy do pozwu uwierzytelnione odpisy wskazanych dokumentów urzędowych, gdyż pismo procesowe wnoszone do sądu cywilnego powinno zawierać dowody na poparcie przytoczonych okoliczności. Żalący się wyraził obawę, że przedmiotowe dokumenty mogły lub mogą zaginąć, jak to miało miejsce w odrębnym postępowaniu w sprawie okazania oryginału protokołu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 11 stycznia 2006 r. i aktualizacji tego wywiadu. Po rozpatrzeniu zażalenia J. K., postanowieniem z dnia [...] r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie z dnia 28 stycznia 2009 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Kolegium naruszyło art. 73 § 2 k.p.a., przez błędną jego wykładnię, która miała istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zarzutów Skarżący stwierdził, że wola Skarżącego skierowania do sądu powszechnego pozwu o naruszenie dóbr osobistych w postępowaniu administracyjnym i wymóg załączenia do pozwu uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów, stanowi ważny interes strony, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a. Za trafnością takiej wykładni przemawia art. 250 § 1 k.p.c. Skarżący wyraża obawę, że dokumenty, o których wydanie uwierzytelnionych odpisów wniósł, mogą zaginąć. Zdaniem Skarżącego się, fakt zaginięcia dokumentów miał już miejsce i dotyczył oryginału protokołu wywiadu środowiskowego z dnia 11 stycznia 2006 r., o zaginięciu którego organ pierwszej instancji poinformował go pismem z dnia 24 grudnia 2008r. ([...]) i potwierdził w piśmie z dnia 15 stycznia 2009 r. ([...]). Skarżący poinformował Kolegium o zaginięciu wywiadu środowiskowego z dnia 11 stycznia 2006 r., mimo tego Kolegium, postanowieniem z dnia [...] r. ([...]), utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. ([...]). J. K. poinformował, że w dniu 20 kwietnia 2009 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowienie Kolegium z dnia [...] r. Na koniec Skarżący wskazał, że jego zdaniem, przepis art. 73 k.p.a., odnosi się również do art. 107 ust. 1 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, dotyczącego przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w całości podtrzymuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uznając, że postanowienie to nie narusza prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, i samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do i istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie jest i zgodne z prawem. Konkretyzacją zasad kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz czynnego udziału stron w tym postępowaniu, a wyrażonych w art. 7 i 10 k.p.a., jest przepis art. 73 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ - rozpatrując takie żądanie - dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony i w innej sprawie zaistniał ważny interes strony (tak m.in. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 3 czerwca 1997 r., I SA/Łd 302/96, LEX 29358, wyrok NSA z 29.03.2001 r., II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że art. 73 § 2 k.p.a. odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy stronie uwierzytelniony odpis lub kserokopia dokumentu niezbędny jest i do wykorzystania w innym postępowaniu lub w celu przedłożenia go innemu organowi. Podnosi się, że np. ogólne uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych nieokreślonych postępowaniach prawnych jest niewystarczające. (patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, pub, LEX nr 364669). Oznacza to, że żądanie musi być skonkretyzowane w stopniu umożliwiającym organowi ocenę jego zasadności dla potrzeb rozstrzygnięcia. Tymczasem pismem z dnia 14 lutego 2009 r., powołując się na art. 73 § 2 k.p.a., J. K. wystąpił do - działającego z upoważnienia Prezydenta W. - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o wydanie protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego z dnia 2 października 2007 r. oraz swego oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., złożonego na żądanie pracownika socjalnego -sporządzonych w postępowaniu administracyjnym z podania z dnia 3 września 2007 r. o udzielenie zasiłków celowych. W powyższym wniosku J. K. podał, że w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone jego dobra osobiste i uwierzytelnione odpisy ww. dokumentów urzędowych załączy do pozwu, który wniesie do sądu powszechnego. Pismem z dnia 16 grudnia 2008 r., działający z upoważnienia Prezydenta W., Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. - powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. - wezwał J. K. do wykazania ważnego interesu, który uzasadniałby uzyskanie poszczególnych dokumentów urzędowych będących przedmiotem żądania. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 17 grudnia 2008 r., J. K., stwierdził, że uwierzytelnione odpisy dokumentów urzędowych załączy jako dowody do pozwu o naruszeniu jego dóbr osobistych, który wniesie do sądu powszechnego. W świetle powyższego należy zgodzić się z organami, że potrzeba załączenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów jako dowodów do pozwu o naruszenie dóbr osobistych, który J. K. zamierza wnieść do sądu powszechnego, nie uzasadnia istnienia "ważnego interesu strony". Jak już wskazano w zaskarżonym postanowieniu, na mocy art. 250 § 1 k.p.c., sąd powszechny może wystąpić do organu administracji o doręczenie określonych odpisów dokumentów. Nie ma zatem obawy, iż jeśli J. K. nie dołączy do pozwu wnioskowanych odpisów uwierzytelnionych dokumentów, nie będzie możliwości poddania ich ocenie sądu orzekającego w ewentualnej sprawie o naruszenie dóbr osobistych. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.