IV SA/Wr 41/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant: Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W dniu [...] czerwca 2016 r. A. B. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. (pierwsze dziecko w rodzinie). Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na syna A. Organ wskazał, że w przypadku wnioskodawcy nastąpiło uzyskanie dochodu, spowodowane uzyskaniem zatrudnienia w firmie A od dnia [...] września 2015 r. Dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu przez wnioskodawcę, tj. za październik 2015 r. wyniósł [...] zł. Organ uznał, że po uwzględnieniu dochodu utraconego i uzyskanego przeciętny miesięczny dochód strony wyniósł [...] zł (dochód z tytułu zatrudnienia oraz z tytułu praw autorskich). Natomiast przeciętny miesięczny dochód małżonki wnioskodawcy wyniósł [...] zł. Suma przeciętnych miesięcznych dochodów osiągniętych przez członków rodziny strony wyniosła [...] zł. Kwota ta w przeliczeniu na osobę w rodzinie, składającej się z 5 osób, wyniosła [...] zł, a więc przekroczyła kwotę uprawniającą do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (tj. 800 zł). W odwołaniu od decyzji zainteresowany zarzucił organowi pierwszej instancji nieprawidłowe wyliczenie dochodu rodziny. Do dochodu rodziny została bowiem zaliczona jednorazowa wypłata z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych z tytułu urodzenia dziecka, otrzymana w październiku 2015 r., którą potraktowano jako część stałą wynagrodzenia. Natomiast wynagrodzenie strony wynosi [...] netto. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że średni miesięczny dochód strony wyniósł [...] zł (dochód uzyskany w 2015 r. – [...] zł oraz dochód z roku 2014 r. – [...] zł). Organ pierwszej instancji nie uwzględnił bowiem utraty dochodu z realizowanej w 2014 r. przez dwa dni umowy o dzieło. Natomiast przeciętny miesięczny dochód małżonki wnioskodawcy wyniósł [...] zł. Suma przeciętnych miesięcznych dochodów osiągniętych przez członków rodziny strony wyniosła [...] zł. Kwota ta w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniosła [...] zł. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organy zobowiązane są do uwzględnienia dochodu uzyskanego w wysokości dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Nie ma przy tym znaczenia, czy w skład wynagrodzenia za ten miesiąc wchodzą stałe składniki wynagrodzenia, czy też takie, które mają charakter jednorazowy (wyjątkowy). To ustawodawca zdecydował, w jaki sposób należy obliczyć dochód, w tym także o obowiązku doliczania dochodu uzyskanego oraz o sposobie dokonania tego doliczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według skarżącego, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka wypłacona z ZFŚS nie powinna być wliczona do dochodu na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego. Płaca zasadnicza skarżącego wynosi [...] brutto, natomiast świadczenie z ZFŚS zostało wypłacone jednorazowo w październiku 2015 r. w wysokości [...] brutto. Według skarżącego, świadczenie z ZFŚS znacząco wpłynęło na wysokość jego dochodów, ponieważ jego dochód miesięczny nie jest tak wysoki. Natomiast dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, po odliczeniu świadczenia z ZFŚS, wyniósł [...] zł. Dodatkowo skarżący zauważył, że w przypadku jego małżonki nastąpiła utrata dochodu wskutek przejścia na urlop wychowawczy od [...] listopada 2016 r. Tak więc pod uwagę powinny być brane pod uwagę tylko dochody skarżącego. MOPS pozytywnie rozpatrzył wniosek żony o przyznanie świadczeń rodzinnych z tytułu urlopu wychowawczego, gdzie próg dochodowy wynosi 674 zł netto na jednego członka rodziny. Pod uwagę były jednak brane dochody wynikające z PIT-37 i PIT-ów 11 członków rodziny, a nie wyłącznie dochody z jednego miesiąca. Obecnie dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w rozpatrywanej sprawie podlegała uwzględnieniu, choć nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), dalej u.p.p.w.d, która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania i wypłacania tego świadczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego przy ustalaniu dochodu rodziny nie będą miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), w tym wskazywany przez skarżącego art. 8 ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera własnej definicji "dochodu" i odsyła w tym zakresie do definicji "dochodu", zawartej w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. pojęcie "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia dziecka wypłacone przez zakład pracy stanowi przychód skarżącego ze stosunku pracy, za który zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń (...). Przychody ze stosunku pracy podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z wydruku dotyczącego obliczenia kwoty do wypłaty za październik 2015 r., zakład pracy zaliczył jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia dziecka w całości do przychodów skarżącego ze stosunku pracy i pobrał zaliczkę na podatek dochodowy również od tego świadczenia. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych bez znaczenia jest, że świadczenie to nie stanowiło podstawy obliczenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zasadnie organy obu instancji zaliczyły jednorazowe świadczenie wypłacone skarżącemu z tytułu urodzenia dziecka do dochodu skarżącego. Jednakże w ocenie Sądu organy obu instancji błędnie ustaliły wysokość dochodu skarżącego, stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. pojęcie "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia. Rokiem poprzedzającym pierwszy okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, tj. okres od 1 kwietnia 2016 do 30 września 2017 r., jest rok 2015. Jednakże stosownie do przepisów przejściowych, zamieszczonych w rozdziale 7 ustawy, w przypadku pierwszego okresu, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, należy brać pod uwagę dochody z roku kalendarzowego 2014. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d. w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Stosownie do art. 2 pkt 19 lit. c utrata dochodu oznacza utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Słusznie zatem organy obu instancji uznały za dochód utracony dochód skarżącego z tytułu zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w Teatrze X, uzyskiwany na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia do dnia [...] sierpnia 2015 r. Natomiast stosownie do art. 2 pkt 20 lit. c) przez uzyskanie dochodu należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zasadnie więc organy obu instancji uznały za dochód uzyskany dochód skarżącego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w Spółce A od dnia [...] września 2015 r. Jednakże organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wysokość dochodu skarżącego z zastosowaniem uregulowania, wynikającego z art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód jego ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Powyższy przepis znajduje zastosowanie do dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W przypadku pierwszego okresu świadczeniowego, trwającego od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jest, oprócz roku 2014, również rok 2015. Sytuacji tej nie zmienia fakt, że rokiem bazowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok kalendarzowy 2014. Wobec powyższego zasady ustalania wysokości dochodu uzyskanego, określone w art. 7 ust. 3 znajdą zastosowanie do dochodów, uzyskanych w roku 2016, bowiem dopiero rok 2016 jest rokiem kalendarzowym następującym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Natomiast skarżący uzyskał dochód z tytułu zatrudnienia w roku 2015. Do ustalenia wysokości tego dochodu zastosowanie znajdą zasady ustalone w art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d., zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w którym dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Dlatego też dochód uzyskany skarżącego, osiągnięty w roku 2015 winien zostać podzielony przez liczbę miesięcy, w których ten dochód był uzyskiwany. Jeżeli skarżący podjął zatrudnienie od dnia [...] września 2015 r., to dochód osiągnięty z tego zatrudnienia winien zostać podzielony przez 4 miesiące zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d. Wobec powyższego, stosownie do art. 48 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 2 i art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d., do dochodu skarżącego osiągniętego w roku 2014 (z uwzględnieniem utraty dochodu), podzielonego przez 12 miesięcy należało dodać dochód uzyskany przez skarżącego w roku 2015, podzielony przez 4 miesiące. Organy obu instancji powiększając dochód skarżącego, osiągnięty w roku 2014 (z uwzględnieniem dochodu utraconego), podzielony przez 12 miesięcy, o dochód skarżącego uzyskany za październik 2015 r. naruszyły w ten sposób art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d. Nie można natomiast zarzucić organom nieuwzględnienie faktu, że w przypadku małżonki skarżącego nastąpiła utrata dochodu wskutek przejścia na urlop wychowawczy od [...] listopada 2016 r. Decyzja organu odwoławczego została wprawdzie wydana w dniu [...] listopada 2016 r., jednakże skarżący po raz pierwszy powołał się na utratę dochodu przez małżonkę w roku 2016 r. po wydaniu decyzji przez SKO, w skardze do Sądu. Utrata dochodu przez małżonkę skarżącego może być uwzględniona dopiero przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji.