IV SA/Wr 412/08
WyrokWSA we Wrocławiu2008-11-14
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Małgorzata Masternak-Kubiak, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup nowej pralki automatycznej jest zgodna z prawem, jeśli wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, ale organ pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i musi uwzględniać potrzeby innych osób?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup nowej pralki automatycznej jest zgodna z prawem, nawet jeśli wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, ponieważ zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym. Organ pomocy społecznej, dysponując ograniczonymi środkami finansowymi i uwzględniając potrzeby innych osób, ma prawo ocenić hierarchię potrzeb i możliwości finansowe, co może skutkować odmową przyznania świadczenia w oczekiwanej wysokości lub formie.Stan faktyczny
Skarżący K. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup nowej pralki automatycznej. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku ze względu na brak środków finansowych, proponując jednocześnie używaną pralkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na uznaniowy charakter zasiłku celowego i ograniczone środki finansowe. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie Konstytucji i błędne ustalenia faktyczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Magdalena Dworszczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Marii Walkiewicz sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 3 ust., 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.; dalej ustawa o pomocy społecznej) po rozpoznaniu odwołania K. K. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Z. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu wskazano, że K. K. pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup nowej pralki, zaznaczając, że zasiłek ten może być wypłacony w ratach.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego ze względu na brak środków finansowych na zabezpieczenie tego rodzaju potrzeby wskazując jednocześnie, iż czynione są starania o uzyskanie dla strony pralki używanej.
W odwołaniu od tej decyzji K. K. wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej posiada wystarczające środki na zakup nowej pralki automatycznej, która jest mu niezbędna do zachowania czystości i schludności, a więc OPS powinien sfinansować ten zakup, bo zobowiązuje go tego ustawa o pomocy społecznej.
Organ odwoławczy ustalił, że K. K., ma 34 lata, jest osobą samotnie gospodarującą, mieszka w dwuizbowym lokalu komunalnym wyposażonym w zimną wodę, łazienkę, WC, gaz, ogrzewanym piecami węglowymi. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 29 kwietnia 2008 r. ustalono, że K. K. nie utrzymuje żadnych kontaktów z matką i siostrą. Od 7 września 2007 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, "pracuje u Pana P. trzy razy w tygodniu w zamian za żywność". Od 1 do 31 sierpnia 2007 r. pracował w Niemczech i otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 774,09 euro netto. Obecnie jedynym źródłem dochodu jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 103,17 zł przyznany na okres od 1 marca do 31 sierpnia 2008 r. Ponadto K. K. jest objęty systematyczna pomocą społeczną i w 2008 r. otrzymał m. in. zasiłek okresowy w wysokości 70 zł miesięcznie na okres od stycznia do marca 2008 r., zasiłki celowe na zakup: kołdry i pościeli, żywności, opału, obuwia itd.
Z kolei dnia 8 maja 2008 r. Ośrodek zaproponował K. K. używaną pralkę wirnikową, lecz odmówił on jej przyjęcia twierdząc, iż ma lepszą w domu.
Organ odwoławczy wskazał, że cele, zasady ogólne udzielania pomocy społecznej oraz krąg podmiotów objętych pomocą zostały określone w przepisach rozdziału I w dziale I (art. 1-7) ustawy o pomocy społecznej.
Przepis art. 2 tej ustawy stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin i umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz zapobieganie powstawaniu sytuacji określonych wyżej. Pomocy społecznej udziela się w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy, na zasadach określonych w dalszych przepisach.
Kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód na osobę nie przekracza kwoty określonej w § 1 pkt 1 lit "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. (Dz. U nr 135, poz. 950), czyli 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Pomoc społeczna nie została zatem oparta na zasadzie powszechności. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z przepisu tego wynika, że organy pomocy społecznej mają jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania. Ponadto w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem możliwe jest do spełnienia tylko to, na co pozwalają środki w chwili załatwiania sprawy.
K. K. spełnia przesłankę określoną w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, ponieważ jego faktyczny dochód, ustalony zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ust. 3 i ust. 11, wynosi 338,16 zł, a więc jest niższy od kryterium dochodowego uprawniającego go do korzystania z pomocy społecznej. Występuje też okoliczność uzasadniająca przyznanie pomocy określona w art. 7 pkt 4 ustawy.
Stosownie do art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy jest jedną z form pomocy społecznej. Według tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw i remontów, a także kosztów pogrzebu.
Zdaniem Kolegium zakup pralki automatycznej w dzisiejszej czasach mieści się w potrzebie bytowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju pomoc.
Z brzmienie przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej i użytego w nim zwrotu "może", wynika, że decyzja podejmowana przez organ pomocy społecznej na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.
Tak więc udzielając pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej, jeżeli te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokość środków finansowych przeznaczonych na dany rodzaj świadczenia z pomocy społecznej. W kwietniu 2008 r. organ I instancji dysponował kwotą 10.000 zł na zasiłki celowe, średnio zasiłek celowy wynosił 200 zł, a o pomoc w tej formie zwróciło się 48 osób.
Rozpoznając wnioski o przyznanie zasiłku celowego organ I instancji przyjął następującą hierarchię potrzeb: w pierwszej kolejności przyznano zasiłki na zakup leków, żywności, odzieży, opłaty, opału dla osób, które nie mają gazu i korzystają z kuchni węglowych. Zasiłek celowy w wysokości 100 zł otrzymało 35 rodzin, a 5 osobom odmówiono przyznania prawa pomocy, co wiązało się z koniecznością przyznania zasiłku celowego w większej wysokości dla rodzin najbardziej potrzebujących (wielodzietnych, dotkniętych długotrwałą chorobą). Natomiast K. K. otrzymał w kwietniu 2008 r. pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie 190 zł na zakup żywności i opłacenie rachunku za energię elektryczną oraz zaległości czynszowych.
Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, iż decyzja o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup nowej pralki automatycznej nie narusza prawa, bowiem organ dysponując z jednej strony ograniczonymi środkami finansowymi, a z drugiej strony stale rosnącą liczbą osób wymagającą wsparcia nie może zabezpieczyć potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.
Nie bez znaczenia jest też fakt, że organ I instancji w miarę swoich możliwości starał się zabezpieczyć potrzebę zgłoszoną przez K. K. we wniosku z dnia 10 kwietnia 2008 r., lecz nie przyjął on oferowanej pomocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i jego interesem prawnym. W jej uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja narusza ustawę zasadniczą, gdyż utrzymuje w mocy bezprawną decyzję organu I instancji powołującą się na "uznaniowość" pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Organu I instancji przyjmuje interpretację Kolegium i stosuje podrzędną ustawę w części sprzeczną z Konstytucją. Do niekorzystnego rozstrzygnięcia doszło w oparciu o fałszywe dane zawarte w piśmie organu I instancji z dnia 16 maja 2008 r. nr [...]. Kłamstwami są następujące ustalenia Kolegium dotyczące otrzymania przez niego w kwietniu 2008 r. zasiłku celowego w wysokości 90 zł na zakup żywności, ponieważ faktycznie nie otrzymał tego zasiłku i otrzymania zasiłku celowego w wysokości 190 zł, ponieważ kwota przyznanego zasiłku była niższa i wynosiła de facto 100 zł oraz ustalenia, że "w zamian za żywność pracuje u Pana P. trzy razy w tygodniu", ponieważ faktycznie, co jest ujęte w aktualizacji wywiadu środowiskowego, wykonywał u niego w tamtym okresie drobne prace, jednak do trzech razy w miesiącu.
Powyższe zarzuty świadczą o niedbalstwie Kolegium przy dokonywaniu analizy akt i w efekcie błędnych ustaleniach niezgodnych ze stanem faktycznym oraz lekceważeniu argumentów skarżącego przy jednoczesnym wyolbrzymianiu argumentów strony przeciwnej tj. organu I instancji i niedostrzeganiu złej woli w wypełnianiu ustawowych obowiązków. Kolegium nie odniosło się też do pisma skarżącego z dnia 27 maja 2008 r. prostującego podanie nieprawdziwych danych przez organ I instancji dotyczących zawyżenia kwoty zasiłku okresowego z 73 zł do 107 zł i nie dopatrzyło się, iż kłamstwem jest informacja organu I instancji o przyznaniu "nieprzyznanego" zasiłku.
Odnosząc się do argumentu Kolegium, że nie przyjął zaoferowanej przez organ I instancji pomocy w postaci używanej pralki wirnikowej wskazał, iż pralka ta została wyprodukowana w latach 1961-1964, zaś organ ten nie uwzględnił, że była ona stara, zardzewiała i zniszczona (w tym wtyczka do prądu) i nie posiadała żadnych certyfikatów bezpieczeństwa, mimo że informacja o tych faktach znajduje się w aktach sprawy tj. w protokole z dnia 8 maja 2008 r. Podał, że Kolegium źle odczytało jego intencje, że w domu ma lepszą pralkę, gdyż chodziło mu o to, że jego pralka została wyprodukowana w 1986 r., jednak nie jest w stanie używając jej, egzystować zgodnie ze standardami cywilizacyjnymi Europy Środkowej i Unii Europejskiej. Oferowanie tego typu pralki podopiecznym należy zgłosić do prokuratury, gdyż istnieje uzasadniona obawa o bezpośrednie lub pośrednie narażenie na utratę zdrowia lub życia osoby użytkującej to urządzenie.
Organ I instancji dysponował pieniędzmi na zakup pralki w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego i dysponuje obecnie. Jednocześnie Kolegium stronniczo obstaje za bezprawną dowolnością przyznawania powyższego zasiłku powołując się na nieokreślone bliżej "ramy uznania administracyjnego" oraz to, że organ I instancji musi mieć na względzie nie tylko interesy wnioskodawcy ale także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Kolegium nie rozważyło innej możliwości tj. spisania kontraktu socjalnego w celu przyznania pomocy na zakup pralki automatycznej w wysokości 1000 zł wstrzymując jednocześnie przyznanie innych zasiłków celowych na okres pięciu miesięcy. W tej sytuacji skarżący otrzymałby konkretną pomoc, a inne osoby nie zostałyby pokrzywdzone. Ustawa o pomocy społecznej określając cele tej pomocy nie odwołuje się do nieustalonych kryteriów o wartościach liczbowych. Tak skrajnie niejasne przepisy można dowolnie i stronniczo i "uznaniowo" interpretować, co stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą państwa prawa. Ustawa o pomocy społecznej jest wewnętrznie niespójna i sprzeczna z Konstytucją i należy zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o jej zbadanie pod kątem zgodności z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że zarzut dotyczący rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, która jest sprzeczna z Konstytucją jest bezpodstawny, gdyż organy administracji publicznej zgodnie z art. 6 kpa działają na podstawie przepisów prawa. Organem władnym do stwierdzenia niekonstytucyjności danego aktu normatywnego jest Trybunał Konstytucyjny, a nie organ administracji publicznej. Zatem Kolegium rozpatrując wniosek zobowiązane było stosować przepisy ustawy o pomocy społecznej.
Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, że skarżący pracuje u Pana P. w zamian za żywność trzy razy w tygodniu, gdy tymczasem z wywiadu środowiskowego wynika, że pracuje tylko trzy razy w miesiącu, lecz okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy, ponieważ Kolegium rozpoznając sprawę brało przede wszystkim pod uwagę możliwości finansowe organu I instancji oraz "rangę" zgłoszonej potrzeby.
Bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie pozostaje także fakt błędnego poinformowania Kolegium przez organ I instancji, że skarżący w kwietniu 2008 r. otrzymał pomoc w wysokości 90 zł na dożywienia, mimo iż sprostowanie tego faktu Kolegium otrzymało 19 czerwca 2008 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, ponieważ wskazanie w tej decyzji z jakich form pomocy korzystał skarżący miało jedynie potwierdzić, że ośrodek pomocy społecznej w miarę swoich możliwości stara się zabezpieczyć najważniejsze potrzeby skarżącego.
Bezzasadny jest też zarzut, że Kolegium nie rozważyło możliwości zawarcia kontraktu socjalnego pomiędzy skarżącym, a organem I instancji, zgodnie z którym otrzymałby on pomoc w wysokości 1000 zł na zakup nowej pralki i zaprzestania przez okres pięciu miesięcy przyznawania zasiłków celowych, ponieważ kontrakt socjalny zgodnie z art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej jest umową zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przyjęcia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga jest bezzasadna.
Z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), dalej: p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W myśl ust. 2 tego przepisu zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78, 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej "kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej". Przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym (art. 17 ust. 1 pkt 5 ). Stosownie do art. 148 tej ustawy gminy otrzymują dotację celową z budżetu państwa na obsługę zadań własnych dotowanych z budżetu państwa.
Rację ma organ odwoławczy podnosząc, iż decyzja administracyjna, wydana w przedmiocie zasiłku celowego, na podstawie art. 39 ustawy jest decyzją uznaniową. Z treści tego przepisu wynika bowiem, iż zasiłek ten może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust.1 tego przepisu), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2 tego przepisu).
Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.
Uznaniem administracyjnym objęta jest nie tylko kwestia wyboru rozstrzygnięcia (przyznanie zasiłku, odmowa przyznania) ale także wysokość przyznanego świadczenia będąca wypadkową potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie i możliwości finansowych organu pomocy społecznej.
Zasady udzielania świadczeń z pomocy społecznej zostały określone w art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy, zgodnie z którym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Natomiast potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym (art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy).
Sądowa kontrola decyzji administracyjnych nie może dotyczyć samego uznania (wyboru rozstrzygnięcia, wysokości przyznanego świadczenia); obejmuje jedynie jego motywy. Te natomiast w sposób przekonujący zostały przedstawione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji.
Z akt sprawy wynika bowiem, że organy pomocy społecznej prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe dla skarżącego jako osoby samotnie gospodarującej w wysokości 477 zł, dochód 338,16 zł obejmujący dodatek mieszkaniowego w kwocie 103,16 zł i 1/12 wynagrodzenia uzyskanego w Niemczech, czyli 235 zł. W sytuacji skarżącego zachodzi również jedna z przesłanek określonych w art. 7 pkt 1-15 tj. bezrobocie.
Z akt sprawy wynika również, iż organ I instancji dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na zasiłki celowe, gdyż w piśmie z dnia 16 maja 2008 r. przesłanym wraz z odwołaniem i doręczonym również skarżącemu wyjaśnił, że na wypłatę zasiłków celowych otrzymał w kwietniu 2008 r. dotację w wysokości 10.000 zł, a średni zasiłek celowy wyniósł 200 zł. Ponadto w piśmie tym wskazano, że w związku z koniecznością wsparcia wyższymi zasiłkami niektórych rodzin potrzebujących np. pomocy na naprawę pieca, 35 osób otrzymało niższe zasiłki tj. w kwotach po 100 zł, a 5 osobom odmówiono przyznania pomocy. Koszt zakupu pralki automatycznej w kwocie 1100 zł zapewni przyznanie zasiłków celowych na zakup odzieży wiosennej i letniej dla pięciu rodzin wielodzietnych.
Ponadto organ odwoławczy orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym w pierwszej jak i w drugiej instancji, zatem mimo, iż powyższe dane nie zostały ujęte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, to jednak organ odwoławczy ponownie rozpoznając merytorycznie sprawę uwzględnił je podejmując zaskarżoną decyzję, do czego był uprawniony na podstawie art. 136 kpa.
W orzecznictwie zaś przyjęto, iż uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczy osób ubiegających się o pomoc, a także wysokość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Działanie w granicach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie konkretnej sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości finansowe organu (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06).
Wobec powyższego, organy pomocy społecznej mając na uwadze ograniczone środki finansowe w postaci dotacji przyznanej w kwietniu 2008 r. w wysokości 10.000 zł, potrzebę zgłoszoną przez skarżącego tj. przyznanie zasiłku celowego na zakup nowej pralki automatycznej oraz potrzeby innych osób, uprawnione były do odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup tej pralki.
Rację ma organ odwoławczy wskazując, iż bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy pozostaje fakt błędnego poinformowania Kolegium przez organ I instancji, że skarżący w kwietniu 2008 r. otrzymał pomoc w wysokości 90 zł na dożywianie oraz że otrzymał zasiłek celowy w kwocie 190 zł (w rzeczywistości była to kwota 100 zł), mimo iż sprostowanie tego faktu Kolegium otrzymało 19 czerwca 2008 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, ponieważ wskazanie w tej decyzji z jakich form pomocy korzystał skarżący miało jedynie potwierdzić, że ośrodek pomocy społecznej w miarę swoich możliwości stara się zabezpieczyć najważniejsze potrzeby skarżącego.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostają błędne ustalenia organu I instancji dotyczące liczby dni pracy skarżącego wykonywanej w zamian za żywność, gdyż skarżący nie uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenia, a źródłem jego dochodu, wziętym pod uwagę przy ocenie, czy spełnia przesłanki uprawniające do przyznania zasiłku celowego, jest dodatek mieszkaniowy i 1/12 wynagrodzenia za pracę uzyskanego w Niemczech.
Nie można się zgodzić z zarzutem skarżącego, iż organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji, o zabezpieczeniu w miarę swoich możliwości jego potrzeby bytowej poprzez uzyskanie dla niego używanej pralki wirnikowej - jest nieobiektywny.
Powyższe wskazuje, iż organ I instancji pomimo braku środków finansowych na przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup nowej pralki starał się w miarę własnych możliwości uwzględnić potrzebę skarżącego poprzez przyznanie świadczenia niepieniężnego, czyli używanej pralki.
Brak jest również podstaw prawnych do przyznania zgodnie z wnioskiem skarżącego, zasiłku celowego płatnego w ratach, ponieważ zasiłek ten jest świadczeniem jednorazowym, w przeciwieństwie do zasiłku okresowego przyznawanego na pewien okres czasu i ma wyłącznie na celu zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej.
Bezzasadny jest również zarzut skarżącego dotyczący możliwości zawarcia kontraktu socjalnego pomiędzy nim a ośrodkiem pomocy społecznej, zgodnie z którym otrzymałby on pomoc w wysokości 1000 zł na zakup pralki automatycznej i w związku z tym nie otrzymywałby przez okres pięciu miesięcy zasiłków celowych, co pozwoliłoby innym osobom na korzystanie z tych świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej kontrakt socjalny jest umową zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron tej umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny. Przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie dotyczącej odrębnego zagadnienia czyli przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niezgodności przepisów ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją, należy podkreślić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zgodności ustaw z Konstytucją, ponieważ należy to do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności przepisów wspomnianej ustawy z Konstytucją. Zgodnie z art. 193 Konstytucji Sąd może przedstawić pytanie prawne, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed sądem. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania tego przepisu, ponieważ nie występuje zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny. Sąd nie podziela argumentów skarżącego, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące zasiłków celowych są niejasne i można je interpretować stronniczo i uznaniowo.
Niezasadny jest tez zarzut dotyczący nieustosunkowania się Kolegium do pisma skarżącego z dnia 27 maja 2008 r., ponieważ zaskarżona decyzja została wydana [...] r. a wspomniane pismo wpłynęło do organu odwoławczego dopiero 12 czerwca 2008 r. i dotyczyło sprostowania wysokości zasiłku okresowego przyznanego skarżącemu za okres od stycznia do marca 2008 r.
Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Skargę zatem, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło