IV SA/Wr 412/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. R. na czynność Prezydenta Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z 11 stycznia 2024 r. (MOPS/4061/000117/2024) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej; organ I instancji), zmienił od dnia 1 stycznia 2024 r. bezterminowo decyzję z 9 lutego 2022 r. (MOPS/4061/000903/2022) w części dotyczącej przyznanego J. R. (dalej: skarżąca) zasiłku stałego z kwoty 560,16 zł na kwotę 792,96 zł miesięcznie (pkt 1). Pozostałe ustalenia zawarte w decyzji z 9 lutego 2022 r. pozostały bez zmian (pkt 2). Z treści pouczenia zawartego w decyzji wynika, że wypłata zasiłku realizowana była na konto bankowe. Ustalono następujące terminy wpłat: 2024/01/25, 2024/02/23, 2024/03/25, 2024/04/25, 2024/05/24, 2024/06/25, 2024/07/25, 2024/08/23, 2024/09/25,2024/10/25, 2024/11/25, 2024/12/16. Decyzją z 30 kwietnia 2025 r. (MOPS/4061/001280/2025) organ I instancji uchylił w całości ww. decyzję z 11 stycznia 2024 r. dotyczącą zasiłku stałego z dniem 1 marca 2025 r. oraz składki ubezpieczenia zdrowotnego. Od niniejszej decyzji strona skarżąca wywiodła odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) decyzją z 7 lipca 2025 r. (4103/36/2025) uchyliło decyzję organu I instancji z 30 kwietnia 2025 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Pismem z 17 lipca 2025 r. (ostatecznie zmodyfikowanym pismem z 6 lutego 2026 r.) – nadanym tegoż samego dnia w U. "[...]" (k. 38 akt sądowych) strona skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na czynność Prezydenta Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego. W treści skargi wskazano, że "zasiłek stały przestał być faktycznie wypłacany od dnia 1 marca 2025 r." Strona skarżąca zażądała (w szczególności): nakazania wypłaty zasiłku stałego za okres od 1 marca 2025 r. do 18 lipca 2025 r. (pkt 1); stwierdzenia, że postępowanie Prezydenta Miasta Wałbrzych w postaci wstrzymania wypłaty zasiłku stałego było niezgodne z prawem (pkt 3); zasądzenia kosztów postępowania wg. norm przepisanych i przeprowadzenia dowodów z wymienianych w skardze decyzji. Decyzją z 1 sierpnia 2025 r. (MOPS/4061/001637/2025) organ I instancji zmienił od dnia 1 stycznia 2025 r. decyzję z 11 stycznia 2024 r. (MOPS/4061/000117/2024) w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego z kwoty 792,96 zł na kwotę: 1.097,16 zł od 1 stycznia 2025 r. do 28 lutego 2025 r. oraz na kwotę 1.229 zł od 1 marca 2025 r. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją organu I instancji z 8 sierpnia 2025 r. (MOPS/4061/001623/2025). Od decyzji tej strona skarżąca wywiodła odwołanie, po rozpoznaniu którego SKO decyzją z 7 października 2025 r. (4103/205/2025) uchyliło decyzję organu I instancji z 8 sierpnia 2025 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji decyzją z 16 grudnia 2025 r. (MOPS/4061/002248/2025) ponownie uchylił decyzję z 1 sierpnia 2025 r. Zaś SKO – po rozpoznaniu odwołania strony skarżącej od tej decyzji – decyzją z 25 lutego 2026 r. (4103.14.2026) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 16 grudnia 2025 r. W piśmie z 8 października 2025 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu (k. 64-68 akt sądowych) wskazał, że wypłata zasiłku stałego w 2025 r. na konto skarżącej nastąpiła 22 stycznia 2025 r. oraz 21 lutego 2025 r. (w załączeniu dowody potwierdzenia wykonania operacji). Natomiast w związku z decyzją z 1 sierpnia 2025 r. (zmiana kwoty zasiłku z 792,96 zł na kwotę 1097.16 od 1 stycznia 2025 r. do 28 lutego 2025 r. oraz z 792,96 zł na kwotę 1,229 zł od 1 marca 2025 r.) wypłata wyrównania nastąpiła 1 sierpnia 2025 r. W piśmie z 6 lutego 2026 r. strona skarżąca przyznała, że w dnu 1 sierpnia 2025 r. zaległości z tytułu wstrzymanej wypłaty zasiłku stałego "zostały zapłacone". Dodatkowo zmodyfikowała żądanie zawarte w skardze poprzez cofnięcie żądania zawartego w pkt 1 skargi, gdyż jak wskazała zasiłek za ten okres został wypłacony, oraz wniosła o nakazanie wypłaty zasiłku stałego w kwocie po 1.229 zł od 16 grudnia 2025 r., ewentualnie zaś od wyrokowania do dnia ostatecznego zakończenia postępowania sprawy co do uchylenia decyzji organu I instancji z 11 stycznia 2024 r. (MOPS/4061/000117/2024). Poza tym strona skarżąca podtrzymała pierwotne żądanie zawarte w pkt 3 skargi o stwierdzeniu, że postępowanie Prezydenta Miasta Wałbrzycha w postaci wstrzymania wypłaty zasiłku stałego było niezgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd bada dopuszczalność skargi na dzień jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy została wniesiona przez uprawniony podmiot, spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie i gdy istnieje przedmiot sprawy i należy do właściwości sądu. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. Przepis art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Szczegółowy zakres kognicji opisany jest w art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje m.in. kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Zasadniczo czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podlegają zaskarżeniu. Tym, co je wyróżnia jest podjęcie ich w sprawie indywidualnej, skierowanie do oznaczonego podmiotu administrowanego, odnoszenie się do uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, które zaś są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Podmiot, którego uprawnienia do ochrony praw lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). Właśnie to, że "istnienie" lub "nieistnienie" uprawnienia do ochrony praw, wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 18/16, CBOSA). Z treści skargi, choć była ona wielokrotnie modyfikowana wynika, że skarżąca konsekwentnie i niezmiennie domagała się co do zasady "stwierdzenia, że postępowanie Prezydenta Miasta Wałbrzycha w postaci wstrzymania wypłaty przyznanego zasiłku stałego przyznanego decyzją z 11 stycznia 2024 r. było niezgodne z prawem" (pkt 3 skargi). W treści skargi skarżąca przyznała również, że "zasiłek stały przestał być faktycznie wypłacany od dnia 1 marca 2025 r.", aczkolwiek wszystkie zaległości z tego tytułu zostały ostatecznie wypłacone skarżącej 1 sierpnia 2025 r. (k. 109 akt sądowych). Powyższe znajduje też potwierdzenie w treści pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu w piśmie i w dołączonych do niego dowodów potwierdzających dokonanie przelewów na konto skarżącej (k. 64-68 akt sądowych) Z powyższego wynika zatem, że w sprawie zaskarżona została czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego która jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodzić się bowiem należy z tezą, że uznanie, że zaskarżeniu będzie podlegała wyłącznie czynność wstrzymania wypłaty zasiłku podjęta w okolicznościach wskazanych przez ustawodawcę na kanwie ustawy o pomocy społecznej tj. art. 106a tej ustawy, zaś w przypadkach innych sytuacji wstrzymania świadczenia już nie, doprowadziłoby do pozbawienia obywatela należnej mu ochrony prawnej (postanowienie WSA we Wrocławiu z 4 lipca 2024 r. o sygn. akt IV SA/Wr 724/23). Niemniej jednak, dla dopuszczalności skargi na taką czynność, a co za tym idzie możliwości przystąpienia przez Sąd do jej merytorycznej oceny, niezbędne jest zachowanie terminu do jej wniesienia. Termin do wniesienia skargi na taką czynność określony został w art. 53 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może jednak uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W realiach rozpoznawanej sprawy uznać należy, że strona skarżąca dowiedziała się o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego – najpóźniej – z końcem marca 2025 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął z końcem kwietnia 2025 r. Z akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że w dniu 21 lutego 2025 r. na konto skarżącej wypłacony został zasiłek stały (k. 67 akt sądowych). Powyższe znalazło dodatkowo potwierdzenie w treści skargi, w której przyznano, że "zasiłek stały przestał być faktycznie wypłacany od 1 marca 2025 r.". W konsekwencji tego przyjąć należało, że termin do wniesienia skargi upłynął z końcem kwietnia 2025 r. tj. po 30 dniach od końca marca 2025 r. w którym to miesiącu na konto skarżącej miała nastąpić kolejna wypłata zasiłku. Tymczasem skargę na opisaną czynność, skarżąca wniosła dopiero 18 lipca 2025 r. (k. 38 akt sądowych), a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd nie znalazł też podstaw do uznania aby uchybienie tegoż terminu nastąpiło bez winy skarżącej, gdyż z treści skargi wynika, że skarżąca stale monitorowała stan konta i była świadoma, że wstrzymanie wypłaty zasiłku nastąpiło już "faktycznie" od "1 marca 2025 r.". Końcowo zaakcentowania wymaga, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Tym samym żądanie o "nakazanie wypłaty zasiłku stałego od wyrokowania do dnia ostatecznego zakończenia postępowania sprawy co do uchylenia decyzji organu I instancji z 11 stycznia 2024 r.", celem zabezpieczenia jego wypłaty na przyszłość, wykracza poza zakres kontroli tutejszego Sądu. Możliwość wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania zabezpieczenia przewidziana została w procedurze cywilnej (art. 736 k.p.c.), a nie sądowoadministracyjnej. Dlatego też – wbrew twierdzeniom skarżącej – wywiedziona przez nią skarga nie mogła "pełnić analogicznej roli jak wniosek o udzielenie zabezpieczenia w postępowaniu cywilnym". Skoro skarga została wniesiona po upływie terminu określonego we wskazanym przepisie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił skargę odrzucić.